15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn

DeThi.edu.vn

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
ĐỀ SỐ 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH QUẢNG NAM
ĐỀ CHÍNH THỨC

Câu 1. (8.0 điểm)

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH THPT
NĂM HỌC 2023 – 2024 ĐỢT 2
Môn thi: NGỮ VĂN 11 (CHUYÊN)
Thời gian: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Khóa thi ngày: 15/3/2024

TRÁI ĐẤT CHẲNG RỘNG ĐÂU
Căn nhà ấy ta không ở được
Hai đứa kéo nhau ra ngoài đường
Rầm rập xe đi
Rầm rập người đi
Hai đứa ta đành dạt về bên phải
Trái đất chẳng rộng đâu
Ta dắt nhau trú dưới gốc cây
Chim kéo đàn đòi lại
Trái đất chẳng rộng đâu
Ta tìm về những ngôi nhà
Những ngôi nhà chật ánh đèn buổi tối
Hạnh phúc của người này là ngăn cách
của người kia
Trái đất chẳng rộng đâu
Ta hoang dại dưới trời
Lấy tình yêu làm mái nhà che chở.
Vân Hồ, 1980

(Hữu Thỉnh, Thương lượng với thời gian, NXB Hội Nhà Văn, 2005)

Trình bày suy nghĩ của anh/chị về vấn đề xã hội được đặt ra trong bài thơ trên.
Câu 2. (12.0 điểm)
Văn chương là lộc mà trời bù cho người (…). Căn nhà chứa lộc này mở cửa tự do đối với
tất cả những ai đến đọc, nhưng lại chỉ phát vé riêng cho một số ít người trong số những
người đến viết. Vậy nên, có rất nhiều trường hợp người viết một đời đuổi bắt chữ nhưng rốt
cục tay trắng, tựa hồ “sung1 một đời buông quả/ không chạm nổi đáy ao”.
(Hoàng Đăng Khoa, Người chết ngang và đóa buồn văn chương nở dọc.
Dẫn theo Vanvn.vn, 21/11/2023)

Bằng trải nghiệm đọc hiểu văn chương, anh/chị hãy viết bài văn bình luận, làm sáng tỏ ý
kiến trên./.
1

Tên một loại cây có trái.

DeThi.edu.vn

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
HƯỚNG DẪN CHẤM
I. HƯỚNG DẪN CHUNG
Giám khảo cần nắm bắt được nội dung trình bày của thí sinh để đánh giá một cách tổng quát
bài làm, tránh đếm ý cho điểm. Cần chủ động và linh hoạt khi vận dụng Hướng dẫn chấm này.
Phát hiện và trân trọng những bài viết sáng tạo, tư duy độc lập. Nếu học sinh làm bài theo cách
riêng (không có trong đáp án) nhưng đáp ứng yêu cầu của đề văn và có sức thuyết phục vẫn được
chấp nhận.
Tổng điểm toàn bài là 20.0 điểm và điểm lẻ toàn bài tính đến 0,25 điểm.
II. HƯỚNG DẪN CỤ THỂ
Câu 1. (8.0 điểm)

Nội dung yêu cầu
I. Yêu cầu về hình thức, kĩ năng:
- Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội. Bài văn có đủ mở bài, thân bài, kết luận.
Mở bài giới thiệu được vấn đề nghị luận. Thân bài triển khai đầy đủ, hợp lý hệ thống
các luận điểm, luận cứ; tập trung giải quyết tốt các yêu cầu của đề văn. Kết bài đánh
giá được vấn đề nghị luận.
- Bài viết có hệ thống luận điểm rõ ràng; lí lẽ, dẫn chứng có sức thuyết phục; lập
luận chặt chẽ, sáng tạo; vận dụng linh hoạt các thao tác nghị luận, diễn đạt mạch lạc;
hành văn giàu tính biểu đạt, biểu cảm; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.
II. Yêu cầu về nội dung, kiến thức:
Thí sinh có thể hiểu và trình bày bài văn theo nhiều cách nhưng cần phải dựa trên
cấu tứ, nội dung ý nghĩa của văn bản thơ, phù hợp với quy chuẩn đạo đức, pháp luật
và đảm bảo các yêu cầu sau:
1. Giải thích bài thơ
Với bài thơ Trái đất chẳng rộng đâu, nhà thơ Hữu Thỉnh đặt ra những vấn đề đáng
lo ngại của xã hội hiện đại; kêu gọi mọi người lấy tình yêu thương làm mái nhà che
chở trước những hệ lụy, bất an.
2. Bàn luận
2.1. Những vấn đề đáng lo ngại của xã hội hiện đại
Xã hội hiện đại là xã hội đang phát triển nhanh trong một thế giới phẳng. Sự phát
triển đó tuy đáp ứng nhu cầu cuộc sống song cũng gây ra không ít những hệ lụy:
- Không gian sống ngày càng bị thu hẹp, nhu cầu cá nhân ngày càng cao, nhịp sống
xã hội ngày càng nhanh khiến con người ngày càng chịu nhiều áp lực.
- Để thỏa mãn nhu cầu, con người lấn át, hủy hoại đời sống của tự nhiên; giành giật
hạnh phúc lẫn nhau, gây ra những chia rẽ, bất công, ...
-…
2.2. Tình yêu thương là cứu cánh trước những hệ lụy, bất an.
- Tình yêu thương giúp con người biết sống chia sẻ, bao dung, vị tha; hàn gắn, chữa
lành những tổn thương...
- Khi yêu thương, con người vượt qua được những khác biệt, mâu thuẫn, …; biết kết
nối để thống nhất, biết đồng cảm để tập hợp, biết san sẻ để chữa lành; vì sự bình an
của mỗi người và sự thịnh vượng, hạnh phúc của cộng đồng; ....
- Thiếu vắng tình yêu thương là bước lùi nguy hiểm trong sự phát triển của xã hội
hiện đại.

DeThi.edu.vn

Điểm
1.0

7.0

1.0
4.0

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
Nội dung yêu cầu
Điểm
* Vấn đề mà bài thơ đặt ra vừa cấp thiết vừa lâu dài, có ý nghĩa cảnh báo đối với
nhân loại, với những người gánh vác sứ mệnh của nhân loại.
2.3. Chứng minh: Thí sinh cần chọn, phân tích những dẫn chứng tiêu biểu để làm
sáng tỏ các luận điểm.
3. Mở rộng
- Khẳng định những vấn đề đáng lo ngại của cuộc sống hiện đại là một tất yếu và
ngày càng gia tăng. Con người không chỉ đối mặt với những hệ lụy của hiện tại mà
còn phải đối mặt với những áp lực, thách thức, hiểm họa phát sinh trong tương lai.
1,0
- Phê phán lối sống thụ động, vụ lợi lòng thương; hoặc sống thờ ơ, vô trách nhiệm
với bản thân, vô cảm với mọi người; hoặc sống ích kỉ, vì lợi riêng mà làm tổn
thương đến đời sống của tự nhiên, con người, xã hội; …
4. Bài học nhận thức và hành động
- Thấy được ý nghĩa, giá trị của tình yêu thương giữa con người trong một thế giới
phát triển với nhiều hệ lụy hiện nay; cần phát triển bản thân để thích ứng, biết đề cao
trách nhiệm xã hội để góp sức giảm thiểu những hành vi có hại đến cuộc sống.
1.0
- Thực hành lẽ sống yêu thương để kết nối, chia sẻ, góp phần khắc chế những hậu
quả, tác hại do cuộc sống hiện đại gây ra.
-…
Câu 2. (12.0 điểm)
Nội dung yêu cầu
I. Yêu cầu về kĩ năng
- Học sinh xác định đúng trọng tâm vấn đề nghị luận, đảm bảo kĩ năng viết bài văn
nghị luận văn học với bố cục chặt chẽ, luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, dẫn
chứng sáng rõ.
- Văn phong lưu loát, giàu hình ảnh; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp.
II. Yêu cầu về kiến thức
Thí sinh có thể trình bày bài văn bằng nhiều cách khác nhau nhưng cần giải thích,
chứng minh, bình luận được vấn đề. Sau đây là một số gợi ý cơ bản cần đạt:
1. Giải thích ý kiến
- Văn chương là lộc mà trời bù cho con người: Văn chương có ý nghĩa, giá trị đối
với người đọc; hướng người đọc đến đời sống chân, thiện, mỹ;
- mở cửa tự do đối với tất cả những ai đến đọc: Ai cũng có quyền được tiếp nhận
văn chương.
- chỉ phát vé riêng cho một số ít người trong số những người đến viết; một đời đuổi
bắt chữ nhưng rốt cục tay trắng: Không phải ai cũng viết được văn và thành công
trong nghề cầm bút.
=> Với nhận định trên, Hoàng Đăng Khoa thể hiện sự am tường sâu sắc về giá trị
của văn chương và đặc trưng của hoạt động tiếp nhận và sáng tạo nghệ thuật.
2. Bàn luận
- Văn chương có ý nghĩa, giá trị đối với người đọc:
+ Văn chương đem đến cho người đọc những nhận thức sâu sắc để hiểu đời, hiểu
người, hiểu mình.
+ Văn chương còn giúp người đọc trân quý sự thật, ghét bỏ sự lừa dối, tránh xa cái

DeThi.edu.vn

Điểm
1.0

11.0
1.0

4.0

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
Nội dung yêu cầu

Điểm

ác, tôn vinh cái thiện và biết nâng niu cái đẹp; đem đến cho con người những niềm
vui trong sáng, …
- Ai cũng có quyền được tiếp nhận văn chương nhưng không phải ai cũng viết
được văn và thành công trong nghề cầm bút.
+ Tác phẩm văn học được viết ra để phục vụ công chúng, ai cũng có quyền được tiếp
nhận theo cách của riêng mình.
+ Tác phẩm văn chương là một chỉnh thể nghệ thuật hoàn hảo. Tác phẩm càng có
giá trị lớn càng phải có nội dung tư tưởng sâu sắc, hình thức nghệ thuật mới mẻ, độc
đáo, thể hiện tầm vóc tư tưởng và dấu ấn tài năng của người viết.
+ Để tạo được những tác phẩm có giá trị, người viết phải dấn thân, lao động miệt
mài, khổ ải trên cánh đồng chữ,…
+ Nếu không đáp ứng được những yêu cầu trên thì một đời đuổi bắt chữ, người
viết cũng không thể nào có được tấm vé riêng; tựa như “sung một đời buông quả/
không chạm nổi đáy ao”.
3. Chứng minh:
4.0
Thí sinh chọn một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu để phân tích, làm sáng tỏ:
- Giá trị (chân, thiện, mỹ, …) của tác phẩm đối với người đọc;
- Quá trình lao động nghệ thuật công phu của người viết để xác lập vị thế nhà văn.
3. Mở rộng:
1.5
- Văn chương mở cửa tự do đối với tất cả những ai đến đọc nhưng để hiểu được
giá trị của văn chương thì người đọc không ngừng nâng cao hiểu biết, tích lũy
kinh nghiệm tiếp nhận; biết phát hiện, trân trọng, quảng bá những tác phẩm có
giá trị cũng như tên tuổi nhà văn.
- Để một đời không tay trắng, đòi hỏi người cầm bút phải có tâm và có tài, không
ngừng tôi rèn tư chất nhà văn, sáng tạo được những tác phẩm đáp ứng được nhu
cầu thẩm mỹ, tầm đón đợi của người đọc, hướng người đọc đến những giá trị
sống cao đẹp.
- Cảnh tỉnh những ai ngộ nhận: hễ cứ đọc là hiểu, sáng tác là tạo nên tác phẩm; cầm
bút là trở thành nhà văn. Nhắn nhủ ai chưa đủ bản lĩnh và tài năng thì càng không
nên theo đuổi nghiệp cầm bút để rồi thất bại.
4. Đánh giá:
0,5
Nhận định đã khẳng định được các giá trị lớn lao của văn chương, là thông điệp sâu
sắc đối với người tiếp nhận và người sáng tác văn học; có tác dụng cảnh tỉnh, điều
hướng để hoạt động sáng tác và tiếp nhận văn chương trở về đúng giá trị, ý nghĩa
đích thực. /.
--- HẾT ---

DeThi.edu.vn

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
ĐỀ SỐ 2
UBND TỈNH HÀ NAM
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐỀ CHÍNH THỨC
(Đề thi gồm 02 trang)

KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 11 THPT CẤP TỈNH
NĂM HỌC 2023 - 2024
Môn: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 180 phút

I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau:
… Đất nước tôi ơi
Những dòng sông đã cho tôi gương mặt
Những chân trời đã cho tôi tiếng hát
Đồng bãi cho tôi sức vóc bàn tay
Đồi núi cho tôi những bước đi dài
Hoa và chim đã cho tôi mộng ước
Những trái tim đập dồn trong ngực
Là của người - lẽ sống của đời tôi
Tôi cùng người chung lúa chung khoai
Chung cơn bão chung cánh rừng lửa đạn
Chung ca nước dưới đường hào nắng gắt
Chung lá cờ chung ngọn lửa ban mai
…
Dạy tôi biết gieo trồng và cấy gặt
Tôi tìm đời tôi trong số phận người
Tìm lẽ phải nơi trán người bình tĩnh
Hạt muối tôi trong biển người vô tận
Chỉ khổ đau vì đau khổ của người
Chỉ sướng vui trong vui sướng của người thôi…
(Trích Người cùng tôi, Lưu Quang Vũ,
Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi, NXB Hội Nhà văn, 2013, tr.168)

Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong đoạn trích trên.
Câu 2. Nhân vật trữ tình đã nhận ra được những điều gì từ đất nước?
Câu 3. Hãy cho biết hiệu quả của phép điệp trong những dòng thơ sau:
Tôi cùng người chung lúa chung khoai
Chung cơn bão chung cánh rừng lửa đạn
Chung ca nước dưới đường hào nắng gắt
Chung lá cờ chung ngọn lửa ban mai
Câu 4. Anh/Chị hiểu nội dung các dòng thơ sau như thế nào?

DeThi.edu.vn

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
Tôi tìm đời tôi trong số phận người
Tìm lẽ phải nơi trán người bình tĩnh
Câu 5. Từ suy ngẫm của nhân vật trữ tình trong đoạn trích, anh/chị hãy rút ra bài học về lẽ
sống cho bản thân. (Trình bày khoảng 6 - 8 câu)
II. LÀM VĂN (17,0 điểm)
Câu 1. (7,0 điểm)
Tác giả Robin Sharma trong Lời giới thiệu cuốn sách Ba người thầy vĩ đại có chia sẻ:
Suy ngẫm nhiều hơn về thực trạng cuộc sống của mình, tôi bắt đầu nhận thức được
sự trống rỗng ngay trong tim mình. Tôi bắt đầu chú ý đến những tiếng thì thầm lặng lẽ của
con tim…
(Trích Ba người thầy vĩ đại, Robin Sharma, NXB Lao động, 2019, tr.12)

Viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của anh/chị về lời chia sẻ trên.
Câu 2. (10,0 điểm)
Bàn về điểm nhìn trần thuật trong sáng tạo nghệ thuật, có ý kiến cho rằng:
Việc xác định điểm nhìn để tái hiện đời sống như mở một con đường đi vào rừng
rậm. Xác định đúng, tạo cho người đi cái thế nhìn sâu, trông xa, đưa họ đến cái điểm
nhận thức và cảm thụ mà nhà văn muốn đạt đến.
(Dẫn theo Lí luận văn học, Phương Lựu chủ biên, NXB Giáo dục Việt Nam, 1996, tr.310)

Bằng trải nghiệm văn học ở thể loại truyện ngắn, anh/chị hãy làm sáng tỏ ý kiến
trên.
--- Hết ---

DeThi.edu.vn

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
HƯỚNG DẪN CHẤM
YÊU CẦU CHUNG
- Thí sinh có kiến thức văn học và xã hội chính xác, sâu rộng; kĩ năng đọc
hiểu, làm văn tốt. Bố cục bài làm rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt trong sáng, giàu
hình ảnh và cảm xúc.
- Hướng dẫn chấm chỉ nêu những nội dung cơ bản, có tính định hướng chứ
không định lượng. Giám khảo cần hết sức linh hoạt khi vận dụng. Cần đánh giá bài làm
của thí sinh trong tính chỉnh thể, không đếm ý cho điểm; trân trọng, khuyến khích những
bài có cảm xúc và sáng tạo, có ý kiến và giọng điệu riêng; chấp nhận các cách kiến giải
khác nhưng phải hợp lí và có sức thuyết phục.
- Việc chi tiết hoá điểm số của các câu (nếu có) trong Hướng dẫn chấm phải đảm
bảo không sai lệch với tổng điểm mỗi câu và được thống nhất trong Hội đồng chấm thi.
- Bài thi được chấm theo thang điểm 20; làm tròn đến 0,25 điểm.
YÊU CẦU CỤ THỂ
I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
1. Kĩ năng: Thí sinh trả lời các câu hỏi theo đúng yêu cầu, ngắn gọn, rõ ràng, mạch lạc.
2. Kiến thức
Câu 1. (0,25 điểm)
Nhân vật trữ tình “tôi”
Câu 2. (0,25 điểm)
Nhân vật trữ tình đã nhận được những điều từ đất nước là: gương mặt, tiếng hát, sức vóc
bàn tay, những bước đi dài, mộng ước, trái tim.
Câu 3. (0,75 điểm)
- Biện pháp tu từ điệp từ (chung), điệp cấu trúc (Chung cơn bão chung cánh rừng lửa
đạn… Chung lá cờ chung ngọn lửa ban mai)
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh ý nghĩa của tinh thần đoàn kết, sẻ chia cùng vượt qua khó khăn gian khổ
của chiến tranh và niềm tin, hi vọng của con người; thể hiện tình cảm trân trọng, biết ơn
của tác giả trước những cống hiến, hi sinh của thế hệ đi trước.
+ Tạo âm hưởng, nhịp điệu cho đoạn thơ.
Câu 4. (0,75 điểm)
Các dòng thơ có thể hiểu:
- Con người cần biết mở rộng lòng mình để cảm nhận cuộc sống, thấu hiểu, chia sẻ, yêu
thương và ý thức được trách nhiệm đối với đất nước.
- Con người có thể tìm thấy cuộc đời, chân lí, lẽ sống từ đất nước.
Câu 5. (1,0 điểm)
- Hình thức: khoảng 6 - 8 câu
- Nội dung:
+ Nhân vật trữ tình suy ngẫm về đất nước, chân lí cuộc đời,…

DeThi.edu.vn

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
+ Rút ra bài học về lẽ sống cho bản thân: HS nêu được bài học ý nghĩa, phù hợp; lí giải hợp lí.
II. LÀM VĂN (17,0 điểm)
Câu 1 (7,0 điểm)
1. Kĩ năng: Đáp ứng đúng yêu cầu của bài văn nghị luận xã hội; bố cục rõ ràng, hợp lí;
lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục; dẫn chứng phù hợp; khuyến khích những bài viết sáng
tạo.
2. Kiến thức: Trên cơ sở hiểu đúng vấn đề, biết cách làm bài nghị luận xã hội, thí sinh có
thể trình bày quan điểm cá nhân nhưng cần hợp lí, thuyết phục; dưới đây là một hướng
giải quyết:
a) Mở bài: Dẫn dắt, giới thiệu được vấn đề cần nghị luận
(0,25 điểm)
b) Thân bài
* Giải thích vấn đề
(1,0 điểm)
- Sự trống rỗng ngay trong tim mình: cảm giác cô độc, mất niềm tin, hi vọng…
- Chú ý đến những tiếng thì thầm lặng lẽ của con tim: tập trung cảm nhận những âm
thanh nhỏ bé, khẽ khàng, thậm chí là những âm thanh không lời xuất phát từ chính bản
thân mình.
→ Khẳng định vấn đề: Trong cuộc sống chúng ta bị nhiều tiếng nói ồn ào bên ngoài chi
phối tạo ra sự trống rỗng, bất lực không biết nghe ai thì hãy lắng lại để lắng nghe bản
thân mình. Hãy sống và làm theo những gì con tim muốn, không bị tác động bởi những
vấn đề xung quanh.
* Bàn luận vấn đề
(5,0 điểm)
- Ý nghĩa của việc “chú ý đến những tiếng thì thầm lặng lẽ của con tim”:
+ Hiểu rõ hơn về cảm xúc, mong muốn và giá trị của bản thân; được sống là chính mình,
ta sẽ tìm thấy niềm vui và hạnh phúc.
+ Tìm được mục đích và lí tưởng sống; dám theo đuổi ước mơ và mục tiêu của mình.
+ Thẩu hiểu cuộc sống, đưa ra những quyết định sáng suốt, từ đó đạt được thành công.
+ Không chú ý đến tiếng nói của bản thân, con người sẽ không có lập trường, rơi vào lối
sống a dua…
…
- Cần làm gì để lắng nghe được “những tiếng thì thầm lặng lẽ của con tim”?
+ Dành ra những giây phút sống chậm lại cho chính mình, cho những người xung quanh.
+ Hòa mình vào với thiên nhiên.
…
- Mở rộng:
+ Chú ý đến những tiếng thì thầm lặng lẽ của con tim là quan trọng nhưng cũng cần có sự
chọn lọc, không thể bỏ qua hoàn toàn lí trí. Ta nên cân nhắc cả hai yếu tố này để đưa ra
những quyết định sáng suốt nhất cho bản thân.
+ Lắng nghe tiếng nói nội tâm đôi khi khiến cuộc đời ta trở nên khác biệt nhưng nếu biết
trân trọng ta vẫn có thể cống hiến cho đời.

DeThi.edu.vn

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
+ Phản biện: Những người sống vội, sống gấp, sống cá nhân ích kỉ đã quên đi việc chú ý
đến tiếng nói của bản thân.
(Trong quá trình bàn luận, thí sinh đưa ra những dẫn chứng
tiêu biểu, toàn diện, xác đáng để làm rõ vấn đề.)
* Bài học nhận thức và hành động
(0,5 điểm)
- Nhận thức được ý nghĩa của tiếng nói bên trong bản thân mình.
- Học chú ý đến những tiếng thì thầm lặng lẽ của con tim để biến nó thành một kĩ
năng cần thiết trong cuộc sống hiện đại.
c) Kết bài: Đánh giá, khái quát vấn đề
(0,25 điểm)
Câu 2 (10,0 điểm)
1. Kĩ năng: Đáp ứng đúng yêu cầu một bài văn nghị luận văn học bàn về một ý kiến; bố
cục rõ ràng, hợp lí; lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục; dẫn chứng phù hợp làm nổi
bật được vấn đề; khuyến khích những bài viết sáng tạo.
2. Kiến thức: Trên cơ sở hiểu đúng vấn đề, nắm vững kiến thức về truyện ngắn, biết cách
làm bài nghị luận về một vấn đề lí luận văn học, thí sinh có thể trình bày, diễn đạt theo
nhiều cách khác nhau, cơ bản đạt được những nội dung sau:
a) Mở bài: Dẫn dắt giới thiệu và trích dẫn ý kiến.
(0,25 điểm)
b) Thân bài
* Giải thích ý kiến
(1,0 điểm)
- Điểm nhìn (hay điểm nhìn trần thuật): được hiểu là vị trí, chỗ đứng để xem xét, miêu tả,
đánh giá sự vật hiện tượng trong tác phẩm.
- Con đường đi vào rừng rậm: là cách nói ẩn dụ chỉ việc người nghệ sĩ lựa chọn điểm
nhìn trong quá trình tái hiện đời sống để mở ra những hướng đi trong sáng tạo nghệ thuật.
- Xác định đúng, tạo cho người đi cái thế nhìn sâu, trông xa, đưa họ đến cái điểm nhận
thức và cảm thụ mà nhà văn muốn đạt đến: khi lựa chọn đúng điểm nhìn trần thuật nhà
văn có khả năng bao quát hiện thực đời sống ở cả bề rộng lẫn chiều sâu, khám phá và lí
giải được bản chất của hiện thực đời sống; từ đó thể hiện được mục đích sáng tạo của
mình.
→ Vấn đề nghị luận: Ý kiến khẳng định vai trò quan trọng của điểm nhìn trần thuật trong
sáng tạo nghệ thuật của người nghệ sĩ.
* Bàn luận ý kiến
(1,5 điểm)
- Mọi tác phẩm văn học đều xuất phát từ điểm nhìn cụ thể. Nghệ sĩ không thể miêu tả,
trần thuật các sự kiện về đời sống được nếu không xác định cho mình một điểm nhìn đối
với sự vật, hiện tượng. Vì vậy, điểm nhìn trần thuật là một trong những yếu tố hàng đầu
của sự sáng tạo.
- Truyện kể được tạo nên từ nơi bắt đầu điểm nhìn. Đó là điểm bắt đầu và chi phối sâu
sắc đến tác phẩm. Từ điểm nhìn nghệ thuật người kể chuyện xác định các yếu tố để kể,
miêu tả, bình luận, phương thức kể chuyện, ngôi kể, lời kể,… Tất cả các yếu tố này sẽ kết
hợp với nhau để nhà văn tái hiện hiện thực đời sống. Từ điểm nhìn nghệ thuật, chủ thể

DeThi.edu.vn

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
của điểm nhìn quan sát, kể lại, miêu tả và bình luận khiến đối tượng được nói đến hiện
lên sống động. Không chỉ giúp nhà văn tái hiện hiện thực, điểm nhìn nghệ thuật còn giúp
người đọc thâm nhập vào tác phẩm trên bình diện nghệ thuật, khám phá giá trị nội dung
tư tưởng mà nhà văn gửi gắm ở đứa con tinh thần của mình.
- Về bản chất, điểm nhìn nghệ thuật luôn xuất phát từ điểm nhìn của tác giả và mỗi tác
phẩm truyện đều ẩn chứa trong đó hình tượng tác giả. Từ việc phân tích điểm nhìn nghệ
thuật của tác phẩm, người đọc còn có thể tìm ra được nét riêng độc đáo trong phong cách
nghệ thuật của mỗi nhà văn.
* Làm sáng tỏ qua một số truyện ngắn
(6,0 điểm)
Yêu cầu:
- Phạm vi dẫn chứng: Thí sinh lựa chọn được những truyện ngắn tiêu biểu
để phân tích làm sáng rõ nhận định.
- Vấn đề cần làm nổi bật: Vai trò của điểm nhìn trần thuật trong việc nhà
văn miêu tả, đánh giá sự vật hiện tượng trong tác phẩm. (Người trần thuật là ai? Trần
thuật từ những điểm nhìn nào? Với điểm nhìn trần thuật đó thì đối tượng được miêu tả
hiện lên như thế nào? Tư tưởng, tình cảm của người trần thuật ra sao?...)
* Đánh giá, mở rộng.
(1,0 điểm)
Ý kiến đã khẳng định vai trò quan trọng của điểm nhìn trần thuật, có tác dụng
định hướng với người sáng tác và người tiếp nhận.
- Với người sáng tác: nhà văn phải có ý thức và tài năng trong việc lựa chọn điểm
nhìn trần thuật để tái hiện đời sống. Từ đó, tác phẩm không những có giá trị nhận thức
sâu rộng mà còn có giá trị thẩm mĩ cao đồng thời nhà văn khẳng định được phong cách
nghệ thuật của mình.
- Với người tiếp nhận: người đọc ý thức được điểm nhìn trần thuật là một kênh
quan trọng trong quá trình khám phá thế giới nghệ thuật của nhà văn, nâng cao kiến thức
về phương diện này để tiếp nhận tác phẩm một cách tốt nhất.
c) Kết bài: Đánh giá, khái quát vấn đề.
(0,25 điểm)
--- Hết ---

DeThi.edu.vn

15 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 11 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
ĐỀ SỐ 3
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH QUẢNG NAM

ĐỀ CHÍNH THỨC

Câu 1. (8.0 điểm)

KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH THPT ĐỢT 2
NĂM HỌC 2022 – 2023
Môn thi: NGỮ VĂN 11 (CHUYÊN)
Thời gian: 180 phút (không tính thời gian phát đề)
Ngày thi: 15/3/2023

ĐAI ĐEN

Một võ sinh quỳ trước mặt sư phụ để chuẩn bị đón nhận chiếc đai đen mà anh phải dày công
khổ luyện suốt một thời gian dài mới có được.
“Trước khi nhận đai đen, con cần trải qua một thử thách”, vị sư phụ nói. “Con đã sẵn sàng
chưa?”
Vì nghĩ đây là thử thách cuối cùng nên người này gật đầu.
“Theo con, ý nghĩa của đai đen là gì?”, vị sư phụ hỏi.
Chàng võ sinh mau mắn đáp:“Đó là cột mốc đánh dấu sự kết thúc việc luyện võ của con và
là phần thưởng sau bao năm con khổ công luyện tập”.
Vị sư phụ chờ đệ tử nói tiếp, nhưng anh chỉ im lặng. Dường như anh đã nói hết những điều
cần nói, nhưng vị sư phụ có vẻ không hài lòng với câu trả lời ấy.
“Bây giờ chưa phải lúc con nhận đai đen đâu. Một năm sau con hãy quay lại đây”, ông lên
tiếng sau một hồi trầm ngâm.
Một năm sau, võ sinh này lại quỳ trước mặt vị sư phụ.
“Ý nghĩa thật sự của đai đen là gì?”, vị sư phụ đặt ra câu hỏi quen thuộc.
“Thưa thầy, đai đen tượng trưng cho danh dự cao nhất và kiệt xuất nhất trong võ thuật”, võ
sinh đáp.
Vị sư phụ chờ rất lâu nhưng anh vẫn không có gì để nói tiếp. Ông lắc đầu nói: “Con vẫn
chưa nhận đai đen được đâu. Năm sau con hãy quay lại”.
Một năm sau, võ sinh đó lại quỳ trước mặt vị sư phụ, và ông vẫn không thay đổi câu hỏi của
mình. “Ý nghĩa thật sự của đai đen là gì?”, ông hỏi.
“Đai đen là sự bắt đầu, là biểu tượng của quá trình không ngừng rèn luyện, phấn đấu và
theo đuổi võ học từ một khởi điểm cao hơn”.
“Tốt lắm, bây giờ con có thể nhận đai đen rồi”.

(Hạt giống tâm hồn - Cách nghĩ mở con đường, nhiều tác giả,
NXB Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, 2022,