SỞ GD & ĐT THỪA THIÊN HUẾ
TRƯỜNG THPT PHÚ BÀI

ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ I - NĂM HỌC 2023 - 2024
Môn: NGỮ VĂN 10
Thời gian làm bài: 90 phút

Họ, tên thí sinh:.............................................

Số báo danh: ......................................................

I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
LÚA VÀ CỎ
 
Một hôm Trời ngự giữa lưng trời phán hỏi loài người muốn điều gì trước nhất. Tổ tiên
chúng ta xin một ngày hai bữa cơm.
Trời bèn hoá phép cứ mỗi ngày có một hạt lúa khổng lồ lăn qua khắp các cửa nhà. Các bà
chỉ việc đưa tay ra hứng là có số gạo đủ ăn trong ngày. Sau mỗi ngày làm xong phận sự, hạt lúa
được Trời hoá phép lại lớn như cũ. Người ta chỉ cần quét dọn nhà cửa sạch sẽ để tiếp rước hạt
ngọc của trời lăn đến cửa.
Có một người đàn bà kia tính tình lười biếng, không nghe lời dặn của Trời. Khi hạt lúa
lăn đến cửa không thấy chủ nhà quét dọn tiếp rước mình bèn quay sang nhà khác. Người chủ nhà
tức giận cầm chổi rượt theo, đập một cái thật mạnh làm cho hạt ngọc vỡ tan từng mảnh. Loài
người phải nhịn đói một thời gian bèn đi thưa với Trời, Trời bảo rằng:
- Các người không kính nể hạt ngọc của ta, từ đây, các người phải làm hết sức mình để
cho hạt ngọc được sống dậy. Mỗi người phải đi tìm mảnh gạo vỡ của ta đem về, xới đất, tưới
nước, săn sóc cho đến khi trổ bông sinh hạt. Ta sẽ giúp các ngươi làm việc, ta sẽ làm mưa và
nắng …
 
Từ đó loài người mới bắt đầu trồng lúa.
 
Cũng vào lúc sinh ra lúa, Trời sai một Thiên thần đưa xuống hạ giới một số hạt giống lúa
và một số hạt giống cỏ vãi ra khắp mặt đất để nuôi người và vật. Ban đầu, thần gieo tất cả hạt
giống cỏ ở trong tay trái, cỏ mọc rất nhanh, lan tràn rất mạnh qua đêm. Đến nỗi hôm sau Thần
mới chỉ gieo hết một nửa số hạt giống lúa ở trong tay phải thì đã không còn một khoảng đất nào
để gieo nữa. Thần đành đem nửa số hạt giống lúa về trời. Ở trên mặt đất, cỏ mọc nhiều mà lại
rất khoẻ, còn lúa thì ít lại mọc rất khó khăn, nếu không chăm bón, làm cỏ thì bị cỏ át mất.
Khi đã biết rõ việc ấy, Trời liền nổi giận đày thần xuống trần hoá làm con trâu, ăn cỏ đời
này qua đời khác và phải kéo cày cho loài người trồng lúa…
(Thần thoại, Doãn Quốc Sỹ sưu tầm và dịch thuật, NXB Sáng tạo, 1970, tr.29-30)
Trả lời các câu hỏi:
Câu 1. (0,5 điểm) Nhân vật có quyền năng nhất trong văn bản trên là ai?
Câu 2. (0,5 điểm) Hạt lúa được Trời hoá phép có những đặc điểm gì?
Câu 3. (0,5 điểm) Trong văn bản, hạt lúa còn được gọi bằng cách gọi khác là gì?
Câu 4. (1,0 điểm) Chi tiết Trời phán hỏi loài người muốn điều gì trước nhất, tổ tiên chúng ta xin
một ngày hai bữa cơm đã thể hiện khát vọng gì của nhân dân ta xưa?
Câu 5. (1,0 điểm) Nêu tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa có trong câu văn sau: Khi hạt lúa
lăn đến cửa, không thấy chủ nhà quét dọn tiếp rước mình, bèn quay sang nhà khác.
Câu 6. (1,0 điểm) Về chủ đề, văn bản trên lí giải những vấn đề, hiện tượng gì?
Câu 7. (1,0 điểm) Anh/ chị hãy rút ra hai bài học cho bản thân từ câu chuyện Lúa và cỏ.
Câu 8. (0,5 điểm) Anh/ chị đánh giá như thế nào về phẩm chất của nhân vật Trời trong văn bản?
II. LÀM VĂN (4,0 điểm)
Anh (chị) hãy viết một bài luận (khoảng 500 chữ), để thuyết phục bạn từ bỏ thói quen
không làm bài tập ở nhà.

SỞ GD & ĐT TT HUẾ

ĐÁP ÁN

TRƯỜNG THPT PHÚ BÀI

ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ I, NĂM HỌC 2023- 2024
MÔN: NGỮ VĂN 10

Phần Câu Nội dung

Điểm

I

ĐỌC HIỂU

6.0

Nhân vật có quyền năng nhất trong văn bản trên là: Trời.

0.5

1

* Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
- HS trả lời các đáp án khác: 0,0 điểm.
2

Hạt lúa được Trời hoá phép có đặc điểm: Hạt lúa khổng lồ, lăn qua các
cửa nhà, chỉ cần đưa tay ra hứng là có đủ số gạo ăn trong ngày, sau mỗi
ngày làm xong phận sự, hạt lúa lại lớn như cũ. 

0.5

* Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
- HS trả lời các đáp án khác: 0,0 điểm.
3

Trong văn bản, hạt lúa còn được gọi bằng cách gọi khác là: hạt ngọc
của Trời.

0.5

- HS trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
- HS trả lời các đáp án khác: 0,0 điểm.
4

Chi tiết…đã thể hiện khát vọng của nhân dân ta xưa, đó là: Muốn có 1.0
được một cuộc sống ấm no.
* Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 1,0 điểm.
- HS trả lời đúng 1/2 đáp án: 0,5 điểm.
- HS trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

5

Tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa có trong câu văn:
- Nhấn mạnh một chi tiết hư cấu của truyện: hành động của hạt lúa khi lăn
đến cửa nhà một người đàn bà nhưng không thấy bà ấy quét dọn tiếp rước
mình…
- Giúp cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, sinh động (hạt lúa cũng có suy nghĩ,
thái độ như con người).

1.0

* Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 1,0 điểm.
- HS trả lời đúng 1/2 đáp án: 0,5 điểm.
- HS trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
6

Về chủ đề, văn bản trên lí giải:

1.0

- Nguồn gốc, đặc điểm của lúa và cỏ.
- Việc trồng lúa của con người
- Nguồn gốc của con trâu…
* Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 1,0 điểm.
- HS trả lời đúng 1/2 đáp án: 0,5 điểm.
- HS trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
7

2 bài học cho bản thân rút ra từ câu chuyện Lúa và cỏ:
1.0
- Bài học về việc quý trọng lương thực: hạt lúa là hạt ngọc của Trời, vô
cùng quý giá, phải quý trọng hạt lúa.
- Bài học về giá trị của sự lao động: phải lao động vất vả, vượt qua khó khăn
mới có được thành quả…
-…
* Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 1,0 điểm.
- HS trả lời đúng 1/2 đáp án: 0,5 điểm.
- HS trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0,0 điểm.

8

Đánh giá về phẩm chất của nhân vật Trời trong văn bản:

0.5

- Tốt bụng, luôn giúp đỡ con người (hóa phép ra hạt lúa khổng lồ, làm mưa
nắng giúp con người trồng được lúa).
- Xử phạt nghiêm minh (Phạt con người khi họ không quý trọng hạt lúa và
phạt Thiên thần khi không làm tốt nhiệm vụ của mình, gây ảnh hưởng đến
con người).
* Hướng dẫn chấm:
- HS trả lời như đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 0,5 điểm.
- HS trả lời đúng 1/2 đáp án: 0,5 điểm.
- HS trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0,0 điểm.
II

VIẾT
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài khái quát
được vấn đề
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
Thuyết phục bạn từ bỏ thói quen không làm bài tập ở nhà.

4,0
0,5
0,5

I + II

Hướng dẫn chấm:
- Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.
- Học sinh xác định chưa đúng vấn đề cần nghị luận: 0,0 điểm.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
- Nêu thói quen cần từ bỏ: không làm bài tập ở nhà
- Biểu hiện của thói quen không làm bài tập ở nhà: không đọc lại bài, lười
làm bài tập, làm đối phó, chép bài bạn…
- Lí do nên từ bỏ thói quen không làm bài tập ở nhà: là thói quen xấu, ảnh
hưởng đến bản thân và những người xung quanh; không thể bổ sung, nâng
cao kiến thức, kết quả học sa sút….
- Cách từ bỏ thói quen không làm bài tập ở nhà: Chủ động, tự giác hoàn
thiện bài tập, thiết lập thời gian biểu học bài và làm bài tập hợp lí; tìm sự
hổ trợ giúp đỡ từ thầy cô, bạn bè nếu bạn thấy khó khăn..
- Nêu ý nghĩa của việc từ bỏ thói quen không làm bài tập ở nhà
Hướng dẫn chấm:
- Trình bày đầy đủ, sâu sắc: 2,0 điểm.
- Trình bày chưa đầy đủ hoặc chưa sâu: 1,0 điểm – 1,75 điểm.
- Trình bày chung chung, sơ sài: 0,25 điểm – 0,75 điểm.
d. Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
Hướng dẫn chấm: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả,
ngữ pháp.
e. Sáng tạo: Lập luận sắc sảo, thuyết phục; có cách diễn đạt mới mẻ.

-------------HẾT------------

2.0

0,5

0,5
10