21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
ĐỀ SỐ 1

(Đề thi có 03 trang)

ĐỀ THI THAM KHẢO DẠNG 1
CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 CẤP TỈNH
NĂM HỌC 2024-2025

Môn: Ngữ Văn
Thời gian: 120 phút (Không kể thời gian phát đề)

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
CỎ DẠI CŨNG CÓ ĐỨC HIẾU SINH

… Vạn vật trên cõi đời này đều phải nỗ lực hết mức để tồn tại. Như những cây cỏ
dại mọc ven đường - Đến cái tên cũng không được người đời nhớ tới - cũng đang nỗ lực để
sống. Những cây cỏ dại ấy, tuy mọc lên giữa vết nứt trên đường nhựa, bị thiêu đốt bởi cái
nóng ngày hè nhưng nó vẫn nỗ lực vượt qua chỗ chật chội, thoát khỏi nóng bỏng để nở hoa,
kết hạt. Một nhánh cỏ dại cũng biết chịu đựng hoàn cảnh để tồn tại.
Thế giới tự nhiên xung quanh chúng ta tồn tại được cũng là nhờ sự nỗ lực của từng
nhánh, từng nhánh cỏ dại mọc lên từ vết nứt trên đường nhựa vậy. Động vật, kể cả côn
trùng cũng thế. Để sống còn, tất cả đều phải nỗ lực hết mình. Nỗ lực không phải là điều gì
đặc biệt cả. Nỗ lực là lẽ đương nhiên để tồn tại.
Trong học tập, trong công việc nhiều khi nỗ lực rồi mà vẫn không thành công. Những
lúc đó chúng ta thử tiếp tục cố gắng, cố gắng đến mức tối đa mà vẫn không thành thì sau đó
có phải bỏ cuộc mới không ân hận.
Nhưng nếu đó là kết quả nỗ lực nửa vời thì thế nào cũng có lúc các bạn phải hối hận
và thất vọng: “Biết vậy mình cố gắng thêm chút nữa thì đâu đến nỗi này”. Không có gì vô
nghĩa bằng cuộc đời của những người suốt đời chỉ biết có “Lẽ ra…” hay “Biết thế…”
… Nỗ lực tối đa là điều kiện tiên quyết để chúng ta sống tồn tại được trên trái đất này.
Bất kể kết quả là thế nào, miễn là các bạn hãy coi trọng từng giây, coi trọng từng phút, nỗ
lực và nỗ lực không ngừng…và đó chính là sức mạnh của tự nhiên.
(Trích: Ước mơ của bạn nhất định thành hiện thực, Inamori Kazuo, NXB trẻ, 2019, Tr.118-119)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1: Nêu ý nghĩa nhan đề văn bản.
Câu 2: Anh/ chị hiểu như thế nào về câu: Thế giới tự nhiên xung quanh chúng ta tồn tại
được cũng là nhờ sự nỗ lực của từng nhánh, từng nhánh cỏ dại mọc lên từ vết nứt trên
đường nhựa vậy.
Câu 3: Việc sử dụng phổ biến kiểu câu cầu khiến trong văn bản có tác dụng gì?
Câu 4: Chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt về nội dung của văn bản với nội dung 4 câu thơ sau:
Những giọt sương lặn vào lá cỏ
Qua nắng gắt, qua bão tố
Vẫn giữ lại cái mát lành đầy sức mạnh
Vẫn long lanh, bình thản trước vầng dương
(Trích: Sự bùng nổ của mùa xuân, Thanh Thảo)

DeThi.edu.vn

21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn

Câu 5: Suy nghĩ của anh/ chị về quan điểm: Các bạn hãy coi trọng từng giây, coi trọng
từng phút, nỗ lực và nỗ lực không ngừng trong cuộc sống hiện nay.
II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1: (2,0 điểm)
Trong Cuốn sách: Good luck - Bí mật của may mắn của tác giả Alechroviza và
Fernando, bí mật đầu tiên của may mắn được nêu ra là: May mắn do chính chúng ta tạo ra.
Anh/ chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày quan điểm về cách
tạo ra điều may mắn cho chính mình.
Câu 2: (4,0 điểm)
Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) so sánh cảm hứng về đất nước trong hai
đoạn thơ sau:
…Tôi yêu đất nước này lầm than
Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi
Gió rừng cao xào xạc lá đổ
Mẹ đốt củi trên rừng cha làm cá ngoài biển
Gió mù mịt những con đường bụi đỏ
Ăn rau rìu rau éo rau trai
Những dòng sông ào ạt cánh buồm căng
Nuôi lớn người từ ngày mở đất
Chớm heo may trên những ngọn cau vàng
Bốn ngàn năm nằm gai nếm mật
Nồm nam thổi, khắp đồng bông gạo trắng
Một tấc lòng cũng trứng Âu Cơ
Người xa cách vẫn chung trời gió lộng
Thương vết bùn trên áo khô se.
Một tiếng nói cũng đầy hồn Thánh Gióng
(…)
(...)
Dẫu đêm nay ngọn gió mùa hè
Tôi yêu đất nước này những buổi mai
Còn bề bộn một vùng gạch ngói
Không ai cười không tiếng hát trẻ con
Lịch sử quay những vòng xoáy gian nan
Đất đá cỏ cây ơi
Đất nước tôi như một con thuyền
Lòng vẫn thương mẹ nhớ cha
Lướt trên sóng những ngực buồm trắng xóa.
Ăn quán nằm cầu
Hai hàng nước mắt chảy ra
Ước chi được hóa thành ngọn gió
Mỗi đêm cầu trời khấn phật, tai qua nạn khỏi
Để được ôm trọn vẹn nước non này
Tôi yêu đất nước này áo rách
Để thổi ấm những đỉnh đèo buốt giá
Căn nhà dột phên không ngăn nổi gió
Để mát rượi những mái nhà nắng lửa
Vẫn yêu nhau trong từng hơi thở
Để luôn luôn được trở lại với đời...
Lòng vẫn thương cây nhớ cội hoài
Thắp đèn đêm ngồi đợi mặt trời mai
Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi…
Tôi yêu đất nước này như thế
Như yêu cây cỏ trong vườn
(Trích: Gió và tình yêu thổi trên đất nước
Như yêu mẹ tôi chịu khó chịu thương
tôi, Lưu Quang Vũ, Tinh hoa thơ Việt, NXB
Nuôi tôi thành người hôm nay.
Hội nhà văn, 2007)
(Trích: Bài thơ của một người yêu nước mình,
19/12/1967, Trần Vàng Sao)
Chú thích
1. Trần Vàng Sao tên thật là Nguyễn Đính, sinh năm 1941 mất năm 2018 ở Thừa
Thiên Huế. Trần Vàng Sao là một con người sống trong sáng, giản dị, "Một nội lực, một trí
thức có suy nghĩ riêng của mình, có nỗi đau nhưng biết biến nó thành cách sống". Một số
tập thơ của ông đã được như: Gọi xác tìm đồng đội (NXB Hội nhà văn, 2012), Bài thơ của

DeThi.edu.vn

21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn

một người yêu nước mình (NXB Hội nhà văn, 2018). Bài thơ của một người yêu nước mình
được sáng tác tháng 12 năm 1967 khi ông đang ở trên chiến khu đầu nguồn sông Hương và
được chọn trong 100 bài thơ xuất sắc nhất Việt Nam thế kỷ XX. Tháng 8/2020 tập thơ “Bài
thơ của một người yêu nước mình” của nhà thơ Trần Vàng Sao lại được Nhà xuất bản Hội
Nhà văn và Công ty Nhã Nam hợp tác xuất bản. Ngày 12/11/2021, tập thơ được trao thưởng
giải thưởng sách quốc gia 2021.
2. Lưu Quang Vũ (1948-1988) quê gốc ở Đà Nẵng, là tác giả thành công trên nhiều
thể loại, nổi bật nhất là thơ và kịch. Thơ ông phóng khoáng, tài hoa, có sự chuyển biến rõ
nét từ phong cách thơ mộng, trong trẻo thời kì đầu sang phong cách triết luận với nhiều day
dứt về thế sự ở thời kì sau. Trong những năm tám mươi của thế kỉ XX, ông là cây bút năng
động, giàu sức sáng tạo bậc nhất của kịch trường Việt Nam, có nhiều vở kịch gây tiếng vang
lớn đề cập những vấn đề nóng bỏng tính thời sự, vừa có ý nghĩa triết lí sâu sắc. Các tác
phẩm tiêu biểu của ông: Hương cây- Bếp lửa (Thơ, in chung, 1968), Mùa hè đang đến
(Truyện ngắn, 1984) Hồn Trương Ba, da hàng thịt (Kịch,1984)…Lưu Quang Vũ được truy
tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2000.
----------Hết----------

DeThi.edu.vn

21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn

HƯỚNG DẪN CHẤM
Câu
Nội dung
Các câu hỏi trong đề thi ra theo hướng mở, thí sinh được quyền trả lời theo ý
hiểu của bản thân, nhưng cần đảm bảo sức thuyết phục. Giám khảo tham khảo
các gợi ý sau để đánh giá, cho điểm.
ĐỌC HIỂU

I
1

2

3

Ý nghĩa nhan đề văn bản:
- Cỏ dại: hình ảnh của những sự vật bình thường trong thế giới muôn loài.
- Đức hiếu sinh: sự quý trọng sinh mệnh, khát khao, nỗ lực hết mình để
sống.
- Nhan đề sử dụng cách diễn đạt giản dị gợi mở ý tưởng của văn bản: vạn
vật trên cõi đời này đều biết trân quý cuộc sống và luôn nỗ lực hết mình để
sống có ý nghĩa dù ở trong bất cứ hoàn cảnh khắc nghiệt nào. Đây là khát
vọng nhân văn giàu ý nghĩa.
Hướng dẫn chấm
- Học sinh trả lời như đáp án: 0,5 điểm
- Học sinh trả lời ý nghĩa chung của nhan đề: 0,25 điểm.
- Học sinh trả lời không đúng hoặc không làm bài: không cho điểm
- Thế giới tự nhiên khi đối diện với những khó khăn muốn tồn tại phải nhờ
vào sự nỗ lực của từng nhánh.
- Hình ảnh trong tự nhiên gợi liên tưởng đến cuộc sống của con người: Mọi
thành quả lớn lao, tốt đẹp đều được tạo ra từ sự nỗ lực nhỏ bé.
Hướng dẫn chấm
- Học sinh trả lời như đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,5 điểm
- Học sinh trả lời được 01 ý: 0,25 điểm
- Học sinh trả lời không đúng hoặc không làm bài: không cho điểm
Tác dụng của việc sử dụng phổ biến kiểu câu cầu khiến trong văn
bản:
- Các câu cầu khiến được sử dụng trong văn bản: Vạn vật trên cõi đời
này đều phải nỗ lực hết mức để tồn tại/ Để sống còn, tất cả đều phải nỗ
lực hết mình/ Các bạn hãy coi trọng từng giây, coi trọng từng phút, nỗ
lực và nỗ lực không ngừng.
- Tác dụng:
+ Tạo giọng điệu, (bổ sung tác dụng về nghệ thuật)
tác động đến nhận thức của người đọc giúp cho việc truyền đạt thông
tin chính xác, rõ ràng.
+ Tăng tính khẳng định trong văn bản nghị luận: vạn vật cũng như con
người muốn thành công phải biết quý trọng thời gian và phải luôn nỗ
lực hết mình.

DeThi.edu.vn

Điểm

4,0
0,5

0,5

0,5

21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn

4

5

Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời đủ 2 ý như đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 0,5
điểm
- Học sinh trả lời đúng 1 ý trong đáp án hoặc diễn đạt tương đương:
0,25 điểm
- Học sinh không trả lời hoặc trả lời sai: không cho điểm.
- Điểm tương đồng
+ Cả 2 văn bản đều sử dụng hình ảnh ẩn dụ lấy từ thiên nhiên (Cỏ dại,
sương ) để suy ngẫm về cuộc sống, con người.
+ Hướng tới việc nêu bài học bổ ích trong cuộc sống: con đường đến
với thành công chưa bao giờ đơn giản, con đường ấy đầy nắng gắt, bão
tố. Muốn đạt được điều mong muốn cần phải có một thái độ sống tích
cực (Tự tin, chủ động đối diện với thử thách và phải luôn nỗ lực hết
mình…)
- Điểm khác biệt.
+ Văn bản Cỏ dại cũng có lòng hiếu sinh nghiêng về việc bàn luận,
bày tỏ quan điểm của người viết về lối sống, thái độ sống.
+ Bốn câu thơ của Thanh Thảo ngoài sự gợi mở những suy ngẫm về
con người, cuộc sống tác giả còn mượn hình ảnh thơ (Giọt sương, lá
cỏ) để bày tỏ cảm xúc về cái đẹp: cái đẹp lên hương từ cuộc sống, cái
đẹp bình dị khiêm nhường, mỏng manh nhưng tiềm ẩn sức sống bền bỉ,
vững bền, bất biến đủ để chúng ta trân trọng, yêu quý.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời đủ ý như đáp án hoặc diễn đạt tương đương:1,25
điểm
- Học sinh so sánh chỉ ra được điểm tương đồng: 0,5 điểm
- Học sinh so sánh chỉ ra được điểm khác biệt về nội của 2 văn bản:
0,75 điểm.
- Học sinh không trả lời hoặc trả lời sai: không cho điểm.
Học sinh nêu suy nghĩ về quan điểm phù hợp, thuyết phục, phù hợp với
chuẩn mực đạo đức xã hội. Có thể tham khảo định hướng sau:
- Quan điểm: quý trọng thời gian, tận dụng quỹ thời gian hữu hạn của cuộc
đời phấn đấu nỗ lực không ngừng để đạt được mục tiêu tốt đẹp nhất.
- Suy nghĩ về quan điểm trong cuộc sống hiện nay:
+ Thời gian là tấm vải dệt nên cuộc đời nên quý trọng thời gian là biểu
hiện của thái độ sống trân trọng hiện tại và ý thức sử dụng thời gian hữu ích
để tạo nên thành tựu của cuộc sống.
+ Nỗ lực không ngừng là cách để tạo phiên bản mới hoàn hảo cho bản thân
và giúp ích cho cộng đồng.
+ Đây là quan điểm tích cực của con người thời đại mới để nhanh chóng

DeThi.edu.vn

1,25

1,25

21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn

hoà nhập với xu thế phát triển của xã hội hiện đại.
Hướng dẫn chấm
- Học sinh trả lời đủ ý như đáp án hoặc diễn đạt tương đương:1,25
điểm
- Học sinh hiểu được quan điểm: 0,5 điểm
- Học sinh nêu được suy nghĩ đúng đắn về quan điểm trong xã hội ngày
nay: 0,75 điểm.
- Học sinh không trả lời hoặc trả lời sai: không cho điểm.
VIẾT

1

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày quan điểm
về cách tạo ra điều may mắn cho chính mình.
a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: viết đoạn văn nghị luận xã hội.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: bày tỏ quan điểm cá nhân về
cách tạo ra điều may mắn cho chính mình.
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề cần nghị luận.

6,0
2,0
0,25
0,25
0,5

Thí sinh có thể chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai
vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải thể hiện được quan điểm
về cách tạo ra điều may mắn cho chính mình. Có thể triển khai theo
hướng:
-Giải thích: May mắn là khái niệm dùng để chỉ những điều tốt đẹp,
tích cực, mang lại niềm vui, hạnh phúc cho con người. Trong hành
trình cuộc sống con người phải biết cách tự tạo ra những điều kiện để
may mắn đến với mình.
- Cách tạo ra điều may mắn :
+ Xây dựng cho mình niềm tin, tâm thế chủ động tìm kiếm, nắm giữ cơ
hội mà cuộc sống trao tặng.
+ Duy trì thái độ sống tích cực (Có ước mơ, khát vọng, nhiệt huyết,
đam mê, sáng tạo...) dù ở trong bất cứ hoàn cảnh nào.
+ Dám nghĩ, dám hành động, sẵn sàng bước ra khỏi vùng an toàn để
tạo ra cái mới, sự khác biệt.
+ Sống nhân văn để tạo lập những mối quan hệ tốt đẹp nhất với cộng
đồng, lan tỏa điều tốt đẹp đến cộng đồng.
d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau
- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp
để triển khai vấn đề nghị luận.
- Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục, lý lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu,
phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý lẽ và bằng chứng

DeThi.edu.vn

0,5

21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn

2

- Sắp xếp được hệ thống ý hợp lý theo đặc điểm bố cục của kiểu đoạn
văn.
Lưu ý: học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải
phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
đ. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng việt, liên kết câu
trong đoạn văn.
e. Sáng tạo
Thể hiện sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ, ấn
tượng.
Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) so sánh cảm hứng
về đất nước trong hai đoạn thơ sau:
a. Xác định yêu cầu của kiểu bài: viết bài văn nghị luận so sánh, đánh
giá hai đoạn trích trong hai tác phẩm thơ.
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: so sánh, đánh giá cảm hứng nghệ
thuật về đất nước trong hai đoạn thơ.
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết
- Xác định được các ý chính của bài viết
- Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục ba phần (mở bài, thân bài, kết
bài) của bài văn nghị luận.
- Có nhiều cách trình bày nội dung đánh giá, so sánh. Người viết cần
linh hoạt trong việc chọn cách trình bày phù hợp với hiểu biết và hứng
thú của bản thân. Có thể triển khai các nội dung so sánh, đánh giá theo
những định hướng sau:
* Giới thiệu hai đoạn thơ và định hướng so sánh: hai đoạn thơ vừa có
sự gặp gỡ trong cảm hứng nghệ thuật vừa có điểm đặc sắc, hấp dẫn
riêng.
* Triển khai vấn đề nghị luận:
- Tác giả, tác phẩm
- Phân tích điểm tương đồng trong cảm hứng về đất nước qua hai đoạn
thơ:
+ Cảm hứng về đất nước được thể hiện chân thành, thiết tha, nồng hậu,
mãnh liệt qua thể thơ tự do, ngôn ngữ giàu hình ảnh, giọng thơ xúc
động, da diết cùng nhiều biện pháp nghệ thuật.
+ Đất nước được cảm nhận từ những góc nhìn đa dạng: lịch sử, quá
khứ, hiện tại, ngày mai.
- Điểm khác biệt, sức hấp dẫn riêng trong cảm hứng về đất nước qua
hai đoạn thơ:
+ Đoạn thơ của tác giả Trần Vàng Sao thể hiện góc nhìn về Đất Nước
nghiêng về hiện thực nỗi đau, sự khó nhọc của con người (Tôi yêu đất
nước này lầm than, Tôi yêu đất nước này áo rách, căn nhà dột phên

DeThi.edu.vn

0,25

0,25

4,0
0,25
0,5
1,0

21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn

không ngăn nổi gió… ). Tác giả bày tỏ tình yêu tha thiết với đất nước
(Tôi yêu đất nước này như thế...)
+ Đoạn thơ của tác giả Lưu Quang Vũ: cảm hứng về đất nước luôn
được gợi lên từ hình ảnh thiên nhiên gần gũi thân thương thấm đẫm
hương vị đất đai, sông nước, hoa lá quê nhà (Con đường, dòng sông,
ngọn cau…). Tác giả khao khát mang tình yêu để xoa dịu mọi nỗi nhọc
nhằn của đất nước (Ước chi được hoá thành ngọn gió…)
- Yếu tố tạo nên điểm tương đồng và khác biệt: sự đồng điệu của tâm
hồn thi nhân với đất nước; sự sáng tạo thuộc về phong cách tác giả, đặc
trưng thơ ca, xu hướng thời đại…
* Kết thúc vấn đề nghị luận:
- Khẳng định ý nghĩa của việc so sánh, đánh giá 2 đoạn thơ viết về đất
nước.
- Nêu cảm nhận chung, ấn tượng của bản thân về các đoạn thơ.
d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:
- Triển khai ít nhất 02 luận điểm (tương đồng, khác biệt)
- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp
để triển khai vấn đề nghị luận.
- Khi phân tích điểm khác biệt của mỗi đoạn thơ cần chú ý đặt trong
quan hệ đối sánh để làm nổi bật đóng góp riêng.
- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu,
phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và bằng chứng (Bằng chứng cụ thể,
đa dạng, có chọn lọc từ hai đoạn trích)
Lưu ý: học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải
phù hợp với nội dung văn bản.
đ. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng việt, liên kết văn bản.
e. Sáng tạo:
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới
mẻ. Biết sử dụng kiến thức lí luận văn học, ý kiến, nhận định tăng sức
hấp dẫn thuyết phục cho bài viết.
Tổng điểm
……Hết…….

DeThi.edu.vn

1,5

0,25
0,5

10,0

21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn
ĐỀ SỐ 2
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
ĐỀ THI CHÍNH THỨC

ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 CẤP TỈNH
NĂM HỌC 2023 – 2024
MÔN: NGỮ VĂN
Thời gian làm bài thi: 180 phút
Ngày thi: 19/12/2023

Câu 1. (8.0 điểm)
Ngày xửa ngày xưa, xưa ơi là xưa, có một cái hang và có một cộng đồng lớn sống
trong cái hang đó. Vì cái hang ấy vô cùng lớn với các ngóc ngách rất lắt léo và cộng đồng
ấy đã sống ở đó qua nhiều thế hệ nên lâu ngày họ mặc nhiên tin rằng cái hang ấy là cả thế
giới và ánh sáng từ đống lửa trong hang là ánh sáng duy nhất mà họ có.
Cho đến một ngày nọ, có một người bỗng vô tình lọt ra được ngoài hang. Ban đầu,
anh ta cảm thấy đau đớn vì bị lóa mắt trước ánh sáng mặt trời và cơ thể chưa thích ứng
được với khí hậu, thời tiết của thế giới ngoài hang. Nhưng khi đã quen dần và cảm nhận
được sự ấm áp của ánh mặt trời, sự sinh động huyền ảo của vạn vật, của cỏ cây hoa lá, anh
ta nhận ra rằng đây mới thực sự thế giới của con người.
Và sau một thời gian, anh ta quyết định quay trở về hang và ra sức thuyết phục, tìm
cách đưa mọi người rời khỏi hang để về với thế giới. Thế nhưng sau khi nghe anh ta kể câu
chuyện ở thế giới bên ngoài hang, những người trong hang không những không tin, mà còn
quyết định giết chết anh ta, vì cho rằng đó là những điều bịa đặt và lo sợ rằng những nỗ lực
và việc làm của anh ta sẽ gây ra sự rối loạn, cũng như đe dọa cuộc sống êm ấm, hạnh phúc
bao đời của cộng đồng trong hang.
(Giản Tư Trung (2022), Đúng việc,
NXB Tổng Hợp TP. Hồ Chí Minh)
Suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa được gợi ra từ câu chuyện trên.
Câu 2. (12.0 điểm)
"Gọi những người cầm bút là nhà văn, nhà thơ bởi không chỉ họ là người biết viết những câu
văn, dòng thơ hoa mĩ, bóng bẩy mà mấu chốt là ở khả năng biết quan sát và cảm nhận được
những điều bí ẩn trong đời sống tâm hồn và đời sống xã hội của con người."
(Nguyễn Thanh Tùng (2012), Lý luận văn học và đổi mới
đọc hiểu tác phẩm văn học, Hà Nội, NXB Giáo dục Việt Nam)
Bằng những hiểu biết về văn thơ trong chương trình Ngữ văn 12, anh/chị hãy làm sáng tỏ
nhận định trên.

DeThi.edu.vn

21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn

HƯỚNG DẪN CHẤM
CÂU
1

NỘI DUNG/YÊU CẦU CẦN ĐẠT
ĐIỂM
Suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa được gợi ra từ câu chuyện
8.0
1. Yêu cầu chung
- Về kỹ năng: Thí sinh phải có năng lực đọc hiểu và rút ra vấn đề cần
nghị luận. Bài viết phải có bố cục chặt chẽ, lập luận, lý lẽ, dẫn chứng rõ
ràng thuyết phục; Diễn đạt trong sáng, hấp dẫn và lôi cuốn.
- Về kiến thức: Xác định đúng vấn đề, thể hiện được quan điểm, góc
nhìn của cá nhân về ý nghĩa được rút ra trong câu chuyện; triển các vấn
đề một cách rõ ràng và thuyết phục.
2. Những yêu cầu cụ thể
Học sinh trình bày bài viết dưới góc nhìn, quan điểm cá nhân; cán bộ
chấm thi tôn trọng quan điểm riêng, không áp đặt máy móc và ghi nhận
sự sáng tạo của học sinh.
a. Giới thiệu vấn đề cần nghị luận
0.5
b. Giải thích
- Cái hang: Không gian sống bị hạn chế tượng trưng lối mòn tư duy,
cách nhìn, cách nghĩ theo thói quen, bảo thủ, định kiến...
- Cộng đồng lớn sống trong cái hang đó: Là tập thể người bị chi phối
bởi lối mòn tư duy, bảo thủ, định kiến (gia đình, tổ chức, xứ sở...)
- Nhìn từ phía Người ra ngoài hang:
+ Ban đầu bị lóa mắt, có thể chưa thích ứng đến khi thích ứng rồi yêu
thích từ đó mở rộng tầm nhìn và cảm nhận đa chiều về thế giới xung
quanh: Tượng trưng cho những người tiên phong, dũng cảm, chịu áp
lực để thay đổi mình.
+ Trở về ra sức thuyết phục, tìm cách đưa mọi người rời hang nhưng
không có kết quả: Khát vọng thay đổi cộng đồng, xã hội theo hướng
mới, tích cực, từ bỏ lối mòn tư duy, góc nhìn cũ nhưng thất bại
-> Ý nghĩa: Muốn đổi mới tư duy, cách nghĩ của mình đã khó, thay đổi
tư duy của người khác, của tập thể còn khó hơn gấp bội
- Nhìn từ cộng đồng trong hang:
+ Không tin, giết chết người đã rời hang trở về: Thể hiện sự chủ quan,
bảo thủ, tầm nhìn hạn hẹp, không chịu bước khỏi thế giới bé nhỏ của
mình
+ Lí do không thay đổi: vì lo sợ cuộc sống bị rối loạn, cuộc sống êm
ấm, hạnh phúc bị đe dọa
-> Ý nghĩa: Cộng đồng tượng trưng cho những người bảo thủ, luôn tin
vào niềm tin có sẵn, lâu đời và tư duy ngại thay đổi
-> Tóm lại, ý nghĩa của câu chuyện là vấn đề góc nhìn, góc nhìn
hẹp hay rộng sẽ quy định tư duy của mỗi người đối với thế giới và
cuộc sống xung quanh. Vì vậy, muốn thay đổi tư duy trước hết phải
thay đổi góc nhìn và mở rộng không gian sống.

DeThi.edu.vn

21 Đề thi HSG cấp Tỉnh môn Văn 12 (Có đáp án) - DeThi.edu.vn

c. Bàn luận - chứng minh
Thí sinh bàn luận về góc nhìn, kiểu tư duy theo quan điểm cá nhân.
Biết bám vào câu chuyện để làm rõ vấn đề và lấy dẫn chứng liên hệ mở
rộng.
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều hướng, nhưng phải đảm bảo các ý
sau:
- Cái giá của sự thay đổi: Mọi sự thay đổi theo cái mới đều khó khăn,
và phải dũng cảm đương đầu; nhưng khi đã vượt qua thử thách ban
đầu, thế giới tươi đẹp, nhiều màu sắc sẽ mở ra và bản thân phát triển
lên một tầm mới.
- Cách thức thay đổi: Mỗi người muốn thay đổi mình phải chủ động
"rời hang", mở rộng không gian sống, chấp nhận dấn thân, trải nghiệm
để tích lũy vốn sống, mở rộng tầm nhìn và sự hiểu biết, từ đó phá bỏ
rào cản bản thân, phá bỏ lối mòn tư duy và sự ích kỷ, bảo thủ, cố chấp
- Lan tỏa cộng đồng: Không chỉ có trách nhiệm với bản thân mà còn có
trách nhiệm với cộng đồng, xóa bỏ hệ tư duy cũ và gieo trồng những
điều mới dù là nhỏ nhất để phát triển cộng đồng.
- Mở rộng: Phê phán những người bảo thủ; ngại thay đổi; Phê phán
những người phủ nhận sạch trơn, chạy theo trào lưu vì không phải cái
mới nào cũng tích cực, không phải cái cũ nào là không có giá trị.
d. Bài học nhận thức và hành động
- Phải mạnh dạn thay đổi góc nhìn để từ đó thay đổi tư duy và phát
triển bản thân theo hướng tích cực.
- Sẵn sàng dấn thân, trải nghiệm, tích lũy vốn sống để mở rộng tầm
nhìn.
e, Khái quát lại vấn đề
"Gọi những người cầm bút là nhà văn, nhà thơ bởi không chỉ họ là
người biết viết những câu văn, dòng thơ hoa mĩ, bóng bẩy mà mấu chốt
là ở khả năng biết quan sát và cảm nhận được những điều bí ẩn trong
đời sống tâm hồn và đời sống xã hội của con người."
1. Yêu cầu về kỹ năng
Biết cách làm bài nghị luận một ý kiến bàn về văn học, biết