HƯỚNG DẪN VIẾT MỘT BÀI GIỚI THIỆU SÁCH
I. Yêu cầu để viết một bài giới thiệu sách:
- Trước khi viết một bài giới thiệu sách, hãy vạch ra nháp những điều mà bạn
muốn nói với người đọc về cuốn sách.
- Trong khi viết, hãy tưởng tượng người đọc giống như các bạn của mình. Điều
bạn cần làm là kể lại một câu chuyện cho những người bạn đó nghe.
- Nêu lên tên của cuốn sách cùng với tên tác giả ở đoạn đầu tiên của bài viết.
- Dành một đoạn văn để viết về mỗi điểm chính mà bạn muốn nói. Đây là một
cách tốt để nhấn mạnh tầm quan trọng của những điểm chính đó. Hãy tận dụng danh
sách những ý mà bạn đã vạch ra ở phần 1.
- Giới thiệu nội dung và chủ đề chính của cuốn sách ở đầu bài viết. Việc này
giúp người đọc hiểu rõ họ đang được giới thiệu về một cuốn sách như thế nào, và liệu
cuốn sách đó có khiến họ thấy hứng thú hay không.
- Hãy nghĩ xem cuốn sách bạn đang giới thiệu thuộc thể loại nào: truyện phiêu
lưu mạo hiểm, truyện kì bí hay truyện tình cảm lãng mạn? Cuốn sách đã sử dụng những
khía cạnh nào của các thể loại đó?
- Bạn thích hay không thích điều gì về cách viết của cuốn sách? Cuốn sách có
thú vị không? Có hài hước không? Bạn có cảm nhận được những khung cảnh mà tác
giả miêu tả không? Giọng kể của tác giả như thế nào?
- Đưa vào bài viết vài câu trích dẫn ngắn để minh hoạ cho các luận điểm. Điều
này không hoàn toàn bắt buộc, nhưng nó giúp người đọc phần nào hiểu được giọng văn
của cuốn sách.
- Trong bài giới thiệu nhất định phải có cảm nhận của bạn về cuốn sách và giải
thích về những cảm nhận đó, không nên chỉ viết về những điều có sẵn trong sách. Một
bài giới thiệu hay phải thể hiện được hết ý kiến của người viết, và có khả năng thuyết
phục người đọc về việc nên hay không nên đọc cuốn sách đó.
- Thu thập tài liệu về tác giả cuốn sách và đưa vào bài viết của mình. Các thông
tin về tiểu sử của tác giả sẽ giúp cho bài giới thiệu của bạn có chiều sâu. Hãy nhớ rằng
sách không chỉ đi từ nhà in đến tay độc giả, mỗi cuốn sách là sản phẩm tinh thần của
các tác giả, vì thế hiểu rõ về tác giả và hoàn cảnh sáng tác sẽ giúp bạn có những cảm
nhận sâu hơn về cuốn sách.

Để viết đề cương và thực hành bài giới thiệu sách đạt kết quả, cần nắm vững một
số vấn đề sau:
1. Mở đầu:
+ Vị trí, tầm quan trọng vấn đề chính trong sách.
+ Vài nét về tác giả. Đối với các tác giả nổi tiếng cần giới thiệu chi tiết hơn các
tác giả khác.
+ Đặc điểm, hình thức tác phẩm: Nêu các yếu tố thư mục (Tên tác giả, tên sách,
phụ đề, chi tiết xuất bản, chi tiết số liệu, phụ chú...). Cần chọn và phân tích một đặc
điểm hình thức thể hiện tốt nhất nội dung, chủ đề tư tưởng của tác phẩm, ý đồ tác giả.
Ví dụ minh họa:
“Hiện nay tệ nạn nghiện hút đang diễn ra trên toàn thế giới, gây tác hại trong
nhiều lĩnh vực, làm băng hoại thuần phong mỹ tục, xói mòn đạo đức tốt đẹp của dân
tộc và làm hao tổn sức khoẻ một bộ phận nhân dân, ảnh hưởng xấu đến giống nòi.
Phòng chống tệ nghiện hút là vấn đề quan tâm của toàn xã hội, là nhiệm vụ quan trọng,
cấp bách, thường xuyên của các tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể, hội quần chúng
từ Trung ương tới địa phương. Cuộc chiến chống ma tuý gay go và quyết liệt, đòi hỏi
phải được toàn xã hội tham gia và bằng nhiều vũ khí, phương tiện khác nhau, trong đó
có văn học nghệ thuật.
Hồi kí Cai là một vũ khí sắc bén trong phòng chống tệ nghiện hút mà tôi muốn
giới thiệu với các bạn.
Thưa các bạn !
Nhà văn Vũ Bằng là một cây bút vững vàng trong viết văn và làm báo ngay từ
những năm bốn mươi, với những tác phẩm nổi tiếng Miếng ngon Hà Nội, Miếng lạ
miền Nam, Một mình trong đêm tối, Bốn mươi năm nói láo, Thương nhớ mười hai và
nhiều tiểu thuyết hấp dẫn khác của ông. Nhưng nghiên cứu Vũ Bằng mà lại không đọc
Cai thì sẽ là không đầy đủ.
Cai được nhà in Tân Dân (Hà Nội) xuất bản lần đầu vào năm 1944. Nhưng phải
tới 53 năm sau, vào năm 1997, nhà xuất bản Hải Phòng mới tái bản Cai với số lượng
khiêm tốn là 1.000 bản.
Trên tay tôi là tác phẩm Cai của Vũ Bằng, dày 299 trang, khổ 19 cm., Nxb. Hải
Phòng, 1997. Bìa sách màu ghi trang nhã, nổi bật tên tác giả và tác phẩm. Tên tác

phẩm vẻn vẹn một từ Cai, chữ đầu rơi rớt như là sự rơi rớt của tâm hồn những ngày
đầu cai nghiện, hai chữ sau sắc nét, rõ ràng biểu hiện sự vượt lên số phận của tác giả.
Phải chăng đó chính là ý nghĩa hướng đạo của tác phẩm qua cách thể hiện đầy ấn
tượng!”
2. Giới thiệu nội dung cuốn sách:
a. Tóm tắt nội dung, khái quát chủ đề sách.
Chú ý tóm tắt nội dung phải thật ngắn gọn, kể sơ qua cốt truyện, nhưng tuyệt
đối không để lộ các bất ngờ. Người đọc bài giới thiệu sách bao giờ cũng tò mò muốn
biết vài điều về những việc xảy ra trong truyện, nhưng không ai muốn biết trước kết
thúc cả. Hãy tóm tắt cốt truyện ngắn gọn, đủ để giải thích một số bí ẩn trong truyện,
nhưng hãy để dành một số câu hỏi cho người đọc tự tìm câu trả lời.
Ví dụ minh họa:
“Nội dung Cai chỉ đơn giản là một cuộc tự thú về những lầm lỗi thời thanh niên
mà Vũ Bằng mắc phải, kể lại chuyện cai nghiện của ông: Vì sao ông lại sa vào con
đường nghiện hút? Hút thuốc phiện lúc đầu khó như thế nào? Sự tàn phá sức khoẻ, lí
trí con người và ma lực cuốn hút của nàng tiên nâu ra sao? Bằng cách nào Vũ Bằng
cai được thuốc phiện?”
b. Giá trị nội dung đối với đời sống xã hội và đối với người nghe.
- Sách thuộc thể loại văn xuôi (truyện, ký...): Tóm tắt cốt truyện, nêu rõ chủ đề
tư tưởng, lý tưởng thẩm mỹ (ca ngợi cái gì, phê phán cái gì...), giá trị của nội dung và
chủ đề tư tưởng. Khi miêu tả các nhân vật chính của cuốn sách, tác giả có làm cho
bạn cảm nhận được sự tồn tại của các nhân vật không? Bạn có yêu quí các nhân vật
trong cuốn sách không? Việc bạn thích hay không thích các nhân vật có ảnh hưởng thế
nào đến cảm nhận của bạn về cuốn sách? Khi viết về các nhân vật, hãy sử dụng các ví
dụ lấy từ những việc họ đã nói và làm trong cuốn sách để thể hiện cá tính của họ.
- Sách thuộc thể loại thơ ca: Nêu bật cảm xúc chủ đạo của tác phẩm. Tác phẩm
đem lại cho người đọc cảm xúc, tình cảm, khoái cảm thẩm mỹ ra sao...
- Sách xã hội chính trị: Khái quát các quan điểm cơ bản được trình bày trong
sách. Sự đúng đắn và cần thiết của những quan điểm đó trong đời sống xã hội và bạn
đọc.

- Sách khoa học: Nội dung vấn đề, phát minh khoa học được trình bày trong
sách. Ý nghĩa và giá trị của các vấn đề ấy trong thực tiễn và trong lý luận bộ môn khoa
học đó.
- Sách kỹ thuật: Những vấn đề kỹ thuật đặt ra và biện pháp giải quyết của tác
giả. Cần liên hệ với nghề nghiệp của người nghe. Giá trị ứng dụng trong thực tiễn. Sách
cần cho đối tượng nào.
- Sách tái bản: Những điểm bổ sung, chỉnh lý khác lần xuất bản trước.
3. Giới thiệu nghệ thuật sách:
a. Các thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong tác phẩm. Các thủ pháp có tác
dụng làm rõ nội dung sách thì mới được coi là thủ pháp nghệ thuật.
b. Giá trị, tác dụng của các thủ pháp nghệ thuật đó trong việc thể hiện nội dung,
chủ đề tư tưởng, ý đồ của tác giả. Cần chú ý:
- Đối với sách văn học nghệ thuật, cần nêu rõ những đóng góp của tác giả về mặt
nghệ thuật đối với nền văn học và lý luận phê bình văn học nói chung. Đối với truyện,
ký cần phân tích kết cấu, cốt truyện, tính cách, nhân vật điển hình... Đối với thơ ca,
cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh, tứ thơ, bố cục thể hiện cảm xúc, tình cảm chủ đạo của
tác phẩm.
- Đối với sách xã hội chính trị, khoa học, kỹ thuật: Chú trọng cách bố cục chặt
chẽ, sử dụng từ ngữ chính xác, cách viết dễ hiểu, phù hợp với đối tượng người đọc ra
sao.
4. Kết luận của bài giới thiệu sách:
-

Nhấn mạnh lại giá trị sách.

-

Liên hệ thực tiễn người nghe.

-

Khích lệ người nghe tìm đọc sách.

Ví dụ minh họa:
“Ngày nay đọc Cai, ta được tiếp xúc với một tác phẩm lành mạnh. Cai cổ vũ
chúng ta kiên quyết hơn trong cuộc đấu tranh chống tệ nạn nghiện hút đang từng ngày
từng giờ tàn phá lí trí và sức khoẻ con người.
Tệ nạn ma tuý ở nước ta và trên thế giới ngày càng có chiều hướng gia tăng,
cùng với nó là nhiều kẻ gieo rắc cái chết trắng đã phải lĩnh án tử hình, nhiều trung tâm
cai nghiện mọc lên trên khắp nước... Nếu mỗi thư viện, mỗi trung tâm cai nghiện đều

có một cuốn Cai; Nếu chúng ta quan tâm tổ chức hội thảo và tuyên tuyền giới thiệu
Cai cho thanh niên và người nghiện đọc, có lẽ sẽ tác dụng hơn nhiều những câu khẩu
hiệu suông, những mệnh lệnh áp đặt buộc lỗi lầm phải khuất phục.
Bởi vì Cai là tiếng lòng của một người đã cai nghiện thành công, vừa từ cõi chết
hồi sinh, kể lại hết sức sinh động quá trình bản thân đã dãy giụa, quyết thoát ra khỏi
bàn tay tội lỗi để trở về với đời thường, với lương tri và sự sáng suốt.
Bởi vì Cai là một tác phẩm nghệ thuật có giọng điệu riêng, đi vào lòng người một cách
tự nhiên đầy thuyết phục, thông qua đặc trưng của nó là hình tượng nghệ thuật.
Nếu bạn chưa bị sa ngã trước nàng tiên nâu, Cai sẽ giúp bạn biết cách đề phòng hữu
hiệu.
Nếu bạn đã nghiện hút mà chưa biết thoát ra bằng cách nào, Cai sẽ chỉ cho bạn
con đường sống, truyền cho bạn niềm tin và nghị lực để bạn chiến thắng thuốc phiện
và chiến thắng chính mình.
Vậy thì mời bạn hãy tìm đọc Cai.”
II. Yêu cầu về nghệ thuật diễn thuyết:
- Đảm bảo thời gian quy định.
- Bài nói bố cục mạch lạc, rõ ràng, phân chia thời gian hợp lý, nêu bật được
những vấn đề chính trong sách.
- Nghệ thuật diễn thuyết: Sử dụng giọng nói lên bổng, xuống trầm, lúc nhanh,
lúc chậm, khi nhẹ nhàng, khi nhấn mạnh; Cử chỉ, động tác, nụ cười, ánh mắt, nét mặt...
sinh động, hấp dẫn người nghe.
- Chọn chi tiết minh hoạ sinh động. Đặt câu hỏi kích thích tư duy của người
nghe. Tạo mâu thuẫn và đẩy dần lên cao trào, thắt nút những vấn đề gay cấn, làm cho
bạn đọc đòi hỏi phải tìm đọc cuốn sách để thoả mãn nhu cầu đọc của mình.
Mục đích nói chuyện giới thiệu sách là gây nhu cầu, hứng thú đọc cho người
nghe nên cần tránh sa vào kể sách (đọc thay bạn đọc, bạn đọc được thoả mãn yêu cầu
nên không còn hứng thú tìm đọc nữa) hoặc chỉ dừng lại ở hình thức điểm sách một
cách sơ lược. Bài nói chuyện giới thiệu sách không nên biến thành bài bình thơ hoặc
nói chuyện chính trị, truyền đạt nghị quyết.