Chịu trách nhiệm xuất bản
GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP
PGS.TS. PHẠM MINH TUẤN
Chịu trách nhiệm nội dung
PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP
ThS. PHẠM THỊ THINH
Biên tập nội dung:

ThS. HOÀNG THỊ THU HƯỜNG
TS. HOÀNG MẠNH THẮNG
ThS. CAO THỊ LAN ANH
NGUYỄN MAI THẢO NHUNG
ThS. NGUYỄN VIỆT HÀ

Trình bày bìa:
Chế bản vi tính:
Đọc sách mẫu:

ĐẶNG THU CHỈNH
NGUYỄN QUỲNH LAN
ThS. CAO THỊ LAN ANH
BÍCH LIỄU

Số đăng ký kế hoạch xuất bản: 2266-2021/CXBIPH/21-23/CTQG.
Số quyết định xuất bản: 433-QĐ/NXBCTQG, ngày 29/6/2021.
Nộp lưu chiểu: tháng 7 năm 2021.
Mã ISBN: 978-604-57-6906-5.

Biªn môc trªn xuÊt b¶n phÈm
cña Th− viÖn Quèc gia ViÖt Nam
NguyÔn ThÞ Thanh Tïng
N©ng cao chÊt l−îng d¹y häc t¸c phÈm Hå ChÝ Minh / Ch.b.:
NguyÔn ThÞ Thanh Tïng, Hoμng ThÞ ThuËn. - H. : ChÝnh trÞ Quèc
gia, 2021. - 400tr. ; 21cm
ISBN 9786045764398
1. Hå ChÝ Minh, 1890-1969, L·nh tô C¸ch m¹ng, chÝnh trÞ
gia, ViÖt Nam 2. T¸c phÈm 3. D¹y häc
335.4346071 - dc23
CTF0561p-CIP

TẬP THỂ TÁC GIẢ
NGUYỄN THỊ THANH TÙNG (Đồng chủ biên)
HOÀNG THỊ THUẬN (Đồng chủ biên)
NGUYỄN THỊ XIÊM
VŨ THỊ HUYỀN TRANG
PHẠM PHƯƠNG LAN
TIÊU THỊ MỸ HỒNG
TRẦN NGỌC VIÊN

LỜI NHÀ XUẤT BẢN
Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam.
Người đã hiến dâng trọn đời mình cho mục tiêu cao cả là giành
độc lập, tự do cho Tổ quốc; mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc
cho nhân dân và để lại những giá trị nhân văn, cao quý cho
nhân loại. Trước khi đi xa, Người đã để lại cho toàn Đảng và
toàn dân di sản vô giá, đó là tư tưởng Hồ Chí Minh. Tư tưởng ấy
được khắc họa rõ ràng và sâu sắc trong những tác phẩm, bài
nói, bài viết mà Người để lại.
Để thực hiện mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày
04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới
căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, trong
dạy học các tác phẩm của Hồ Chí Minh cần thực hiện tốt việc
đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng
lực của người học, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy
học các học phần, chuyên đề liên quan tới Hồ Chí Minh và di
sản Hồ Chí Minh.
Nhằm nâng cao chất lượng dạy học tác phẩm Hồ Chí Minh
theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của người học,
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách

5

Nâng cao chất lượng dạy học tác phẩm Hồ Chí Minh của
tập thể tác giả do TS. Nguyễn Thị Thanh Tùng và TS. Hoàng
Thị Thuận - giảng viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đồng
chủ biên.
Nội dung cuốn sách gồm hai phần: Phần thứ nhất nêu một
số vấn đề lý luận chung về dạy học tác phẩm Hồ Chí Minh;
Phần thứ hai giới thiệu một số tác phẩm tiêu biểu của Hồ Chí
Minh (như: Bản án chế độ thực dân Pháp, Đường kách mệnh,
Cương lĩnh chính trị đầu tiên, Tuyên ngôn độc lập...). Trong
mỗi tác phẩm, các tác giả xác định mục tiêu dạy học tác phẩm
(năng lực, phẩm chất), hoàn cảnh ra đời và bố cục của tác
phẩm, nội dung cơ bản của tác phẩm, giá trị của tác phẩm và
một số câu hỏi ôn tập, củng cố...
Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình biên tập, xuất bản
song nội dung cuốn sách khó tránh khỏi những hạn chế, thiếu
sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp của bạn đọc để nội
dung cuốn sách được hoàn thiện hơn trong lần xuất bản sau.
Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bạn đọc.
Tháng 4 năm 2021
NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

6

LỜI NÓI ĐẦU

H

ồ Chí Minh và di sản tư tưởng Hồ Chí Minh là một pho
sử bằng vàng, có một ý nghĩa vô cùng to lớn trong dòng

chảy lịch sử dân tộc Việt Nam nói riêng và lịch sử phong trào
cách mạng giải phóng dân tộc trên thế giới trong thế kỷ XX
nói chung. Việc nâng cao chất lượng giảng dạy về Hồ Chí
Minh và tư tưởng Hồ Chí Minh dựa trên các tác phẩm do
Người soạn thảo có vị trí quan trọng. Do đó, nghiên cứu, giảng
dạy, học tập về tác phẩm Hồ Chí Minh theo định hướng năng
lực và phẩm chất là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn, đáp
ứng các chuẩn đầu ra trong chương trình đào tạo các ngành
Giáo dục chính trị, Chính trị học, Hồ Chí Minh học... ở các
trường đại học, học viện, trường chính trị các cấp.
Việc trang bị hệ thống phương pháp luận cũng như tìm
hiểu nội dung tác phẩm của Hồ Chí Minh góp phần quan
trọng trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy môn học, thu
hút sự hứng thú của sinh viên, học viên đối với việc tìm hiểu
những giá trị cốt lõi trong mỗi tác phẩm do Nguyễn Ái Quốc Hồ Chí Minh soạn thảo. Đồng thời, việc đổi mới dạy học tác
phẩm Hồ Chí Minh theo hướng chuyển từ định hướng nội
dung (chỉ giới thiệu nội dung chủ yếu của tác phẩm) sang
định hướng phát triển phẩm chất và năng lực (cung cấp, định

7

hướng hệ thống phương pháp luận về dạy học, nghiên cứu tác
phẩm, phát triển toàn diện người học) cũng góp phần nâng
cao chất lượng, hiệu quả dạy học các học phần, chuyên đề
liên quan tới Hồ Chí Minh và di sản tư tưởng Hồ Chí Minh.
Trong những năm qua, liên quan tới vấn đề đổi mới dạy
học tác phẩm Hồ Chí Minh, có rất ít công trình hay bài nghiên
cứu đề cập trực tiếp về các nguyên tắc, biện pháp, vấn đề đổi
mới ôn tập, đánh giá đối với môn học này. Các công trình tiếp
cận toàn diện, hệ thống về vấn đề dạy học tác phẩm Hồ Chí
Minh vẫn còn khiêm tốn, thiên về phân tích nội dung tác
phẩm hơn là định hướng người học cách thức tiếp cận nội dung
tác phẩm Hồ Chí Minh. Do đó, cuốn sách Nâng cao chất lượng
dạy học tác phẩm Hồ Chí Minh có ý nghĩa lý luận và thực tiễn
trên cả phương diện tiếp cận khoa học chính trị và phương
diện khoa học giáo dục.
Cuốn sách gồm 2 phần:
Phần thứ nhất: Một số vấn đề lý luận chung về dạy học
tác phẩm Hồ Chí Minh.
Phần thứ hai: Giới thiệu một số tác phẩm tiêu biểu của
Hồ Chí Minh.
Mặc dù các tác giả đã có nhiều cố gắng trong quá trình
biên soạn, nhưng chắc chắn cuốn sách khó tránh khỏi những
hạn chế, thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được sự đóng
góp ý kiến của bạn đọc để nội dung cuốn sách được hoàn
thiện hơn trong lần xuất bản sau.
Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bạn đọc.
Hà Nội, tháng 3 năm 2021
TẬP THỂ TÁC GIẢ

8

Phần thứ nhất

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
VỀ DẠY HỌC TÁC PHẨM HỒ CHÍ MINH
I- SỰ CẦN THIẾT CỦA VẤN ĐỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY HỌC TÁC PHẨM HỒ CHÍ MINH

Chương trình học phần “Tác phẩm Hồ Chí Minh” đóng
vai trò quan trọng trong khung chương trình đào tạo cử
nhân ngành Giáo dục chính trị, Chính trị học ở các trường
đại học, cao đẳng, nhằm mục tiêu hình thành phẩm chất,
năng lực và năng lực chuyên môn cho người học thông qua
nghiên cứu, giảng dạy và học tập các tác phẩm tiêu biểu
gắn với di sản quan điểm và đóng góp của Hồ Chí Minh
trong sự nghiệp cách mạng. Tại một số cơ sở giáo dục
đại học, học phần “Tác phẩm Hồ Chí Minh” (hay còn gọi
chuyên đề “Tác phẩm Hồ Chí Minh”) được xây dựng với
mục tiêu chủ yếu dựa trên chuẩn kiến thức, kỹ năng,
thái độ trong đó nhấn mạnh một trong những chuẩn
đầu ra của sinh viên là hình thành “phẩm chất cơ bản
của người giáo viên nhân dân: thấm nhuần thế giới quan
9

Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, yêu nước, yêu chủ
nghĩa xã hội, yêu nghề và có trách nhiệm cao với nghề
nghiệp, có đạo đức tốt, lối sống và tác phong mẫu mực”1.
Học phần “Tác phẩm Hồ Chí Minh” có mối quan hệ mật
thiết với các học phần, chuyên đề có liên quan như tư
tưởng Hồ Chí Minh (bao gồm các chuyên đề khái quát và
các chuyên đề cụ thể về nội dung), phương pháp dạy học
tư tưởng Hồ Chí Minh, Tư tưởng Hồ Chí Minh - Di sản
của thời đại... Tất cả các vấn đề nghiên cứu, học tập và
giảng dạy về con người, sự nghiệp, đóng góp và di sản tư
tưởng của Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam và
nhân loại phần lớn phải xuất phát từ chính các tác phẩm,
bài viết, bài diễn văn do Người viết, soạn thảo.
Qua từng bài viết, tác phẩm của Hồ Chí Minh như: Bản
yêu sách 8 điểm của nhân dân An Nam (1919), Bản án chế
độ thực dân Pháp (1925), Đường cách mệnh (1927), Chánh
cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng (1930),
Tuyên ngôn Độc lập (1945), Sửa đổi lối làm việc (1947), Dân
vận (1949), Thường thức chính trị (1949), Con đường dẫn
tôi đến chủ nghĩa Lênin (1960), Nâng cao đạo đức cách
mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân (1969), Di chúc (1969)...
trải đều trong cuộc đời, sự nghiệp của Người đã cho những
người đam mê tìm hiểu, nghiên cứu, giảng dạy, học tập tư
tưởng Hồ Chí Minh một cách tiếp cận trọn vẹn nhất,
________________
1. Chuẩn đầu ra ngành Giáo dục Chính trị, Trường Đại
học Sư phạm Hà Nội, http://hnue.edu.vn/Daotao/Chuandaura/
DaihocvaCaodang/tabid/423/StdId/10/Default.aspx.

10

khách quan nhất, chân thực nhất về quá trình chuyển
biến ngoạn mục quá trình hình thành, phát triển, hoàn
thiện tư tưởng Hồ Chí Minh, từ sự ươm mầm hoài bão lớn
(trước năm 1911), ra đi tìm đường cứu nước, khảo sát và
tìm thấy con đường cứu nước (1911 - 1920), hình thành cơ
bản các quan điểm về cách mạng Việt Nam và thuộc địa
(1921 - 1930), vượt qua phong ba, bão táp, khó khăn dồn
dập để kiên định với con đường Người đã sáng suốt đi theo
(1930 - 1945) và giai đoạn tư tưởng của Hồ Chí Minh được
tiếp tục phát triển, bổ sung, hoàn thiện qua hơn một năm
xây dựng, bảo vệ chính quyền sau Cách mạng Tháng Tám
năm 1945, trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực
dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược. Do đó, muốn tìm hiểu
bản chất tư tưởng, quan điểm của Hồ Chí Minh qua chuyên
đề “Tác phẩm Hồ Chí Minh”, để nhận thấy cả cái “vừa rất
giản dị vừa rất uyên bác”1, để so sánh được sự giống và
khác giữa văn bản gốc tác phẩm với các thành tựu của giới
nghiên cứu, người dạy và người học trước hết phải đọc, tìm
hiểu nguyên tác của tác phẩm Hồ Chí Minh. Từ đó tìm ra
những điểm đặc sắc ẩn chứa trong từng tác phẩm cũng như
bước phát triển toàn diện và sâu sắc tư tưởng của Người ở
tác phẩm về sau so với tác phẩm trước đó. Điều này chỉ có
thể giải quyết trên phương diện phương pháp luận và
phương pháp dạy học tác phẩm Hồ Chí Minh.
________________
1. Đào Phan: Hồ Chí Minh - Danh nhân văn hóa, Nxb. Văn
hóa, Hà Nội, 1989, tr.37.

11

Trong những năm qua, thực trạng dạy học chuyên đề
“Tác phẩm Hồ Chí Minh” có những chuyển biến trong
nhận thức về mục tiêu môn học, về nội dung môn học, về
đội ngũ giảng viên và tình hình giảng dạy, về đội ngũ
người học (sinh viên, học viên) và thực trạng học, vấn đề
kiểm tra, đánh giá... đặt ra yêu cầu cấp thiết của việc đổi
mới, nâng cao chất lượng dạy học tác phẩm Hồ Chí Minh.
Đối với vấn đề nhận thức mục tiêu của môn học trong
khung chương trình đào tạo tín chỉ, học phần “Tác phẩm
Hồ Chí Minh” hiện nay được thiết kế theo mục tiêu định
hướng nội dung, tập trung nhiều vào ba tiêu chí kiến
thức, kỹ năng, thái độ. Mặc dù đã có sự thay đổi so với
đào tạo theo hình thức niên chế (mục tiêu giáo dưỡng,
giáo dục, phát triển), song việc xác định mục tiêu như
vậy ảnh hưởng tới chính việc lựa chọn phương pháp dạy
học, tổ chức hoạt động dạy học và kiểm tra, đánh giá đối
với chuyên đề. Sinh viên hoàn thành môn học khi đạt
được các chuẩn đầu ra, trong đó quan trọng hàng đầu là
chuẩn về kiến thức. Nguyên nhân của vấn đề xuất phát
từ nhận thức còn mang nặng tính hàn lâm của người dạy
đối với các môn học thuộc khoa học lý luận chính trị.
Người học nắm được hoàn cảnh ra đời, nội dung cơ bản và
ý nghĩa của một số tác phẩm tiêu biểu do Hồ Chí Minh
soạn thảo.
Về nội dung chương trình: Học phần “Tác phẩm Hồ
Chí Minh” đã cung cấp những tri thức quan trọng cho sinh
viên, học viên về hoàn cảnh, nội dung cơ bản, giá trị của
12

một số tác phẩm cụ thể trong cuộc đời hoạt động cách
mạng của Người. Các tác phẩm tiêu biểu của Hồ Chí Minh
được đưa vào nội dung chương trình học phần bao gồm:
- Bản án chế độ thực dân Pháp (1925);
- Đường cách mệnh (1927);
- Tuyên ngôn độc lập (1945);
- Sửa đổi lối làm việc (1947);
- Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa
cá nhân (1969);
- Di chúc (1969).
Mặc dù các tác phẩm nói trên đã làm rõ một số nội
dung cơ bản trong quan điểm của Hồ Chí Minh về những
vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam “từ cách mạng dân
tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa”,
những vấn đề về đạo đức cách mạng và biện pháp khắc
phục những sai lầm, khuyết điểm trong lề lối làm việc,
phong cách lãnh đạo của người cán bộ, đảng viên, về quá
trình tự nhận thức của Người từ chủ nghĩa yêu nước đến
với chủ nghĩa Mác - Lênin... nhưng nội dung các tác phẩm
chưa phản ánh được tính toàn diện, hệ thống cũng như
kết quả của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước về di
sản tư tưởng, tác phẩm của Hồ Chí Minh. Việc lược bớt
những tác phẩm trùng chủ đề và bổ sung các tác phẩm
mới trong nội dung chương trình là rất cần thiết.
Chuyên đề “Tác phẩm Hồ Chí Minh” là một trong
những chuyên đề đặc thù bởi hoạt động dạy học được tiến
hành dựa trên tư liệu gốc là các tác phẩm của Hồ Chí Minh.
13

Vì vậy, hầu hết đội ngũ cán bộ, giảng viên tham gia giảng
dạy “Tác phẩm Hồ Chí Minh” qua khảo sát đều có trình
độ chuyên môn, có năng lực giảng dạy, giáo dục, nghiên
cứu khoa học và luôn tiên phong, chủ động tìm kiếm
những phương pháp dạy học mới nhằm đổi mới phương
pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực và phẩm
chất của người học. Sự kết hợp giữa phương pháp giảng
dạy truyền thống theo hướng tích cực hóa (phương pháp
thuyết trình) kết hợp với phương pháp, phương tiện dạy
học hiện đại (phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp
dạy học nêu vấn đề...) đã thực sự lôi cuốn và phát huy
tính tích cực, sáng tạo học tập, đam mê của người học đối
với việc đọc, phân tích, đánh giá giá trị tác phẩm. Từ đó
vận dụng vào nhận thức, hành động, ứng xử của bản
thân trong công việc, lối sống, nêu gương cho gia đình,
cộng đồng.
Do đó, với việc chủ động đổi mới phương pháp dạy học
và những kết quả tích cực bước đầu đã cho thấy tính khả
thi trong thực tiễn của việc thay đổi phương thức, phương
tiện dạy học chuyên đề “Tác phẩm Hồ Chí Minh”. Mục
tiêu của đổi mới dạy học tác phẩm Hồ Chí Minh nhằm
định hướng, dạy cách khám phá, phương pháp luận tìm
hiểu, nghiên cứu tác phẩm Hồ Chí Minh chứ không đơn
thuần dạy nội dung tác phẩm.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn
tồn tại một số hạn chế trong cả hoạt động dạy học tác
phẩm Hồ Chí Minh như tình trạng người dạy duy trì kiểu
14

dạy truyền thống (thầy đọc, trò chép), dạy tác phẩm
nhưng không yêu cầu người học bắt buộc phải đọc toàn
văn tác phẩm, dạy chuyên đề tác phẩm nhưng không có
phần “lý luận chung về dạy học tác phẩm Hồ Chí Minh”
mà đi thẳng vào nội dung từng tác phẩm. Người học vẫn
chưa thực sự chủ động, tự lực trong học tập, chưa tích cực
trong các giờ thảo luận, thể hiện thái độ học tập mang
tính đối phó, học chủ yếu để làm bài kiểm tra, làm bài thi
cho đủ điểm qua được học phần... Điều đó dẫn đến tình
trạng người học chỉ nắm được những nội dung do giảng
viên cung cấp, tìm hiểu nội dung qua các nguồn tham
khảo trên internet, lười đọc nguyên tác, học với mục đích
thi cho qua... ảnh hưởng đến chất lượng chuẩn đầu ra
trong chương trình đào tạo.
Dạy học tác phẩm Hồ Chí Minh là một vấn đề khó
trong các mạch của chương trình đào tạo cử nhân ngành
Giáo dục chính trị hay Chính trị học ở các cơ sở giáo dục
đại học. “Giáo dục của thế kỷ XXI là nền giáo dục tạo ra
những sản phẩm ít về số lượng nhưng chất lượng được
nâng cao”1. Trước những yêu cầu của sự nghiệp đổi mới
căn bản, toàn diện giáo dục đại học, tổng kết kết quả 15
năm thực hiện Chỉ thị số 15-CT/TW, định hướng cho công
tác tiếp tục nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục lý luận
chính trị, việc đánh giá đúng thực trạng những thành tựu
________________
1. John Vũ: Giáo dục trong thời đại tri thức, Nxb. Lao động,
Hà Nội, 2016, tr.132.

15

và những vấn đề còn tồn tại trong dạy học học phần “Tác
phẩm Hồ Chí Minh” là cơ sở quan trọng nhằm xác định
những nguyên tắc, hình thức và phương pháp dạy học phù
hợp, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo trong giai đoạn
hiện nay đối với học viên, sinh viên chuyên ngành.
II- NHỮNG NGUYÊN TẮC DẠY HỌC
TÁC PHẨM HỒ CHÍ MINH THEO HƯỚNG TIẾP CẬN
PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC

1. Tiếp cận từ tư liệu gốc và chính thống

Tiếp cận từ tư liệu gốc trong dạy học tác phẩm Hồ
Chí Minh được xem là một trong những nguyên tắc vô
cùng quan trọng, mang tính đặc thù của dạy học tác
phẩm kinh điển.
Thứ nhất, dạy học tác phẩm Hồ Chí Minh đảm bảo
nguyên tắc tiếp cận từ tư liệu gốc, nghĩa là nghiên cứu tác
phẩm từ chính văn bản của ngôn ngữ đầu tiên được viết ra.
Trong những hoàn cảnh khác nhau, dành cho những đối
tượng khác nhau, Hồ Chí Minh đã sử dụng những thứ
tiếng khác nhau để thể hiện quan điểm của mình qua các
tác phẩm cụ thể. Bên cạnh tiếng Việt, rất nhiều tác phẩm
của Người được viết bằng tiếng Pháp, tiếng Hán. Vì thế,
nghiên cứu những tác phẩm được viết từ những ngôn ngữ
ấy mà người dạy cũng như người học có khả năng tiếp cận
được với bản gốc, đọc đúng từ bản gốc, không qua bản dịch
là một điều lý tưởng nhất. Tuy nhiên, tiếp cận tác phẩm

16

từ ngôn ngữ đầu tiên là rất khó bởi số người có năng lực
tiếp cận với những tác phẩm bằng ngôn ngữ không qua
bản dịch lại không nhiều.
Thứ hai, tiếp cận tác phẩm từ tư liệu gốc còn được
hiểu là bản thân người dạy, người học phải là người trực
tiếp đọc tác phẩm, tức là đi từ chính bản thân tác phẩm
(bao gồm cả bản dịch - mà thực tế phần lớn những tác
phẩm Hồ Chí Minh viết bằng tiếng Pháp và tiếng Hán đều
được đọc qua bản dịch) mà không đi qua cầu nối trung
gian của người nghiên cứu trước. Ph. Ăngghen khi nói với
những người mácxít trẻ về phương thức chủ yếu trong việc
học tập, nghiên cứu chủ nghĩa Mác đã từng nhắc nhở phải
đọc tác phẩm gốc của C. Mác, không được dựa vào các tài
liệu không phải là nguyên gốc. Đó là điều kiện cần thiết
đầu tiên cho việc hiểu đúng những tư tưởng vốn có của
các nhà kinh điển, làm cơ sở cho việc đánh giá, xem xét
lại di sản. Nguyên tắc này đòi hỏi khởi đầu của việc dạy
học tác phẩm Hồ Chí Minh là xem xét các quan điểm, tư
tưởng của Người trong các nguyên tác chứ không phải từ
cái mà người ta lĩnh hội, giải thích hoặc áp đặt cho nó,
không phải từ lời giới thiệu, các bài phân tích bình luận
đăng trên các báo và tạp chí.
Thứ ba, tiếp cận từ tư liệu gốc còn được hiểu theo
nghĩa những tư liệu có nguồn gốc đáng tin cậy, chính
thống. Hiện nay, việc tìm kiếm tư liệu, tìm kiếm tác phẩm
không khó khăn như trước đây khi có sự hỗ trợ của mạng
internet. Tuy nhiên, không phải lúc nào tác phẩm tìm
kiếm được từ nguồn internet cũng đảm bảo tính chính xác,
17

khoa học. Hầu hết tác phẩm của Hồ Chí Minh đều được
đưa lên website nhưng một số chỉ là đánh máy lại hoặc
bản bông của nhà xuất bản, vì thế, còn nhiều lỗi. Bởi vậy,
trong quá trình dạy học tác phẩm, dù nguồn tìm ở đâu
nhất định phải đảm bảo tính chính xác.
2. Đảm bảo sự thống nhất giữa tính Đảng và tính
khoa học

Ngày nay, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đã trở
thành xu thế “khó cưỡng” đối với mỗi quốc gia, dân tộc.
Bên cạnh những thời cơ, thuận lợi thì toàn cầu hóa và hội
nhập quốc tế cũng mang lại những thách thức, khó khăn.
Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, toàn cầu hóa và hội
nhập quốc tế cũng tác động một cách mạnh mẽ tới mục
tiêu, nội dung chương trình, nguyên tắc, phương pháp và
cách thức tổ chức hoạt động, đánh giá. Vì vậy, nếu trong
dạy học các môn Lý luận chính trị, không quán triệt
nguyên tắc tính Đảng thì sẽ không đảm bảo được mục tiêu
độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội mà nước ta đã đề ra.
Nghiên cứu và dạy học các tác phẩm của Hồ Chí Minh
trong giai đoạn hiện nay, tất yếu cần phải đảm bảo sự
thống nhất giữa tính Đảng và tính khoa học. Trong đó,
tính Đảng yêu cầu cần phải đứng trên lập trường, quan
điểm, phương pháp luận chủ nghĩa Mác - Lênin và quan
điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam để nhìn
nhận, đánh giá đúng giá trị của các tác phẩm Hồ Chí
Minh. Đồng thời, có thái độ kiên quyết đấu tranh chống
các quan điểm sai trái, đi ngược lại đường lối của Đảng,
18

chính sách, pháp luật của Nhà nước và lợi ích của nhân
dân. Tính khoa học, yêu cầu khi nghiên cứu và giảng dạy
tác phẩm Hồ Chí Minh phải bảo đảm tính lôgic, khách
quan, trung thực khi phân tích, lý giải và đánh giá nội
dung các tác phẩm để tránh việc áp đặt, cường điệu hóa
nội dung tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong
nghiên cứu tác phẩm Hồ Chí Minh, tính Đảng và tính
khoa học có mối quan hệ biện chứng thống nhất với nhau.
Tính Đảng sẽ là cơ sở, phương hướng cho việc nghiên cứu
và tìm ra nội dung khách quan, chân thực của các tác phẩm
Hồ Chí Minh. Ngược lại, thông qua tính khoa học, các tác
phẩm Hồ Chí Minh sẽ được làm rõ hơn về nội dung chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm
của Đảng Cộng sản Việt Nam. Qua đó, môn học sẽ góp
phần hình thành thế giới quan khoa học, lập trường cách
mạng, phẩm chất đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Tác phẩm Hồ Chí Minh là môn học nghiên cứu các tác
phẩm điển hình của Chủ tịch Hồ Chí Minh; trong đó, nội
dung của các tác phẩm đa dạng và phong phú nhằm phản
ánh sự vận động, phát triển của cách mạng Việt Nam. Vì
vậy, khi nghiên cứu và giảng dạy môn Tác phẩm Hồ Chí
Minh, để đảm bảo sự thống nhất giữa tính Đảng và tính
khoa học cần quán triệt các nội dung sau đây:
Thứ nhất, nắm vững các nguyên lý của chủ nghĩa
Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của
Đảng Cộng sản Việt Nam.
Việc nắm vững các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản
19

Việt Nam trong nghiên cứu và giảng dạy là vô cùng cần
thiết. Trên cơ sở nền tảng lý luận này, sẽ giúp cho việc
nghiên cứu và giảng dạy tác phẩm Hồ Chí Minh đạt được
mục tiêu là tìm ra được các nội dung, giá trị và ý nghĩa
của tác phẩm một cách khách quan và khoa học.
Thứ hai, đánh giá đúng giá trị của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng
Cộng sản Việt Nam.
Trên cơ sở khách quan, khi phân tích và lý giải, đánh
giá các tác phẩm Hồ Chí Minh, cần làm rõ giá trị của chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm
của Đảng Cộng sản Việt Nam. Nói cách khác, phải làm rõ
sự tác động trở lại của tính khoa học đối với tính Đảng
trong nghiên cứu và giảng dạy tác phẩm Hồ Chí Minh.
3. Đảm bảo tính thực tiễn và lý luận gắn với thực tiễn

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đề cao hoạt
động thực tiễn. Bản thân Người là một trong những nhà
tư tưởng có hoạt động thực tiễn vô cùng sôi nổi và phong
phú ở nhiều quốc gia, châu lục trên thế giới. Hồ Chí Minh
đã kế thừa quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, Người
coi thực tiễn chính là nguồn gốc của nhận thức, là cơ sở và
tiêu chuẩn của chân lý. Do đó, Hồ Chí Minh luôn xuất
phát từ thực tiễn để nhìn nhận, đánh giá và giải quyết các
vấn đề của cách mạng Việt Nam.
Xuất phát từ thực tiễn, nhưng Hồ Chí Minh cũng luôn
coi trọng lý luận. Trong tư duy của Người, lý luận và thực
tiễn có mối quan hệ biện chứng tác động qua lại lẫn nhau.
20

Khi bàn về vai trò của lý luận, Hồ Chí Minh khẳng định:
“Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho
chúng ta trong công việc thực tế”1. Hồ Chí M