VŨ MINH GIANG (Tổng Chủ biên)
PPHAMJ HỒNG TUNG (Tổng Chủ biên cấp THP)
TRẦN THỊ VINH (Chủ biên)
HOÀNG THÁI HÀ – ĐÀO TUẤN THÀNH – NGUYỄN THỊ THU THUỶ

LỊCH SỬ 12
SÁCH GIÁO VIÊN

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

PHẦN

HAI

HƯỚNG DẪN DẠY HỌC
CÁC BÀI CỤ THỂ

CHỦ ĐỀ 1. THẾ GIỚI TRONG VÀ SAU CHIẾN TRANH LẠNH
BÀI 1. LIÊN HỢP QUỐC
I

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Thông qua bài học, giúp HS:
– Nêu được bối cảnh lịch sử và quá trình hình thành Liên hợp quốc.
– Trình bày được mục tiêu, nguyên tắc hoạt động cơ bản của Liên hợp quốc.
– Nêu được vai trò của Liên hợp quốc trong việc duy trì hoà bình, an ninh quốc tế.
– Trình bày được vai trò của Liên hợp quốc trong việc thúc đẩy phát triển, tạo môi trường
thuận lợi để phát triển kinh tế, tài chính, thương mại quốc tế, nâng cao đời sống người dân.
– Trình bày được vai trò của Liên hợp quốc trong việc đảm bảo quyền con người, phát
triển văn hoá, xã hội.
– Hình thành và phát triển một số năng lực:
+ Năng lực tìm hiểu lịch sử: nhận diện được các loại hình tư liệu lịch sử (tư liệu viết, hình
ảnh,...), biết cách sưu tầm và sử dụng tư liệu để tìm hiểu về quá trình thành lập của Liên hợp quốc.
+ Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng thông qua việc vận dụng kiến thức đã học giải thích về
vai trò của Liên hợp quốc.
– Có ý thức trân trọng vai trò của Liên hợp quốc đối với hoà bình, an ninh, phát triển của thế
giới nói chung và Việt Nam nói riêng.
– Bồi dưỡng các phẩm chất như: khách quan, trung thực, có ý thức tìm tòi, khám phá,
giải thích những vấn đề về lịch sử thế giới, kết nối quá khứ với hiện tại.

II



THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Giáo viên
– Kế hoạch dạy học biên soạn theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực, bám
sát các yêu cầu cần đạt của Chương trình.
– Bản đồ bản đồ thế giới.
– Tư liệu lịch sử: các hình ảnh, tư liệu về sự thành lập và phát triển của Liên hợp quốc
(đã có trong SGK, có thể phóng to qua máy chiếu).
– Phiếu học tập cho HS: dùng để HS trả lời các câu hỏi thảo luận, từ đó HS tự khám
phá, tìm hiểu và nhận thức lịch sử. GV có thể thu thập phiếu học tập của cá nhân hoặc phiếu
thu hoạch chung của nhóm để ĐGTX trong suốt tiến trình học tập.

24

2. Học sinh
– SGK.
– Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.

III MỘT SỐ LƯU Ý VỀ NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP


– Đây là chủ đề tập trung vào những vấn đề cơ bản của quan hệ quốc tế từ sau Chiến
tranh thế giới thứ hai đến nay trên cơ sở xâu chuỗi các sự kiện, thông tin về Liên hợp quốc,
về trật tự thế giới trong và sau Chiến tranh lạnh mà HS đã được học ở phần thông sử cấp
THCS (lớp 9) nhằm mở rộng, nâng cao kiến thức cho HS đáp ứng yêu cầu ở cấp THPT.
Chủ đề gồm ba bài học: Bài 1. Liên hợp quốc; Bài 2. Thế giới trong Chiến tranh lạnh;
Bài 3. Thế giới sau Chiến tranh lạnh, được biên soạn theo hướng phát triển năng lực cho
HS. GV cần bám sát yêu cầu cần đạt trong Chương trình, dựa vào nội dung biên soạn trong
SGK, tham khảo thêm các tài liệu về Liên hợp quốc, về quan hệ quốc tế để tiến hành tổ chức
các hoạt động dạy học nhằm tổng kết và nâng cao kiến thức, cũng như phát triển năng lực
và bồi dưỡng phầm chất cho HS.
– Nội dung bài học này có nhiều điểm mới so với Chương trình hiện hành, vai trò của
Liên hợp quốc được làm rõ nét hơn nhất là đối với các vấn đề mang tính toàn cầu ở thời
điểm hiện nay. GV căn cứ vào mục tiêu của từng bài học để lựa chọn, kết hợp sử dụng một
số phương pháp, hình thức tổ chức dạy học lịch sử phù hợp.
– GV cần linh hoạt lựa chọn các hoạt động học tập phù hợp với HS như: khai thác tư liệu,
làm việc cá nhân hoặc thảo luận nhóm, thuyết trình, báo cáo kết quả trước lớp, nhận xét, nêu
ý kiến nhận xét, phản biện,... Thông qua đó, góp phần từng bước nâng cao năng lực lịch sử,
bồi dưỡng phẩm chất cho HS theo các yêu cầu cần đạt của mỗi bài.

IV GỢI Ý TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC CHỦ YẾU

A. MỞ ĐẦU BÀI HỌC
– Mục tiêu của hoạt động mở đầu bài học là tạo sự hứng thú, lôi cuốn, kích thích HS
muốn tìm hiểu, khám phá về Liên hợp quốc – tổ chức toàn cầu lớn nhất thế giới, đồng thời,
giúp GV có thể giới thiệu nội dung bài giảng một cách sinh động, hấp dẫn.
– GV dẫn dắt HS đi từ những điều các em đã biết đến việc khám phá những điều chưa
biết có liên quan đến Liên hợp quốc. GV đưa ra thông điệp về mục tiêu học tập: kết nối
những hiểu biết của em về Liên hợp quốc với thực tiễn hiện nay, đồng thời giúp HS xác định
được nhiệm vụ học tập về quá trình hình thành, vai trò của Liên hợp quốc thông qua các
hoạt động cụ thể.
– GV cho HS quan sát Hình 1. Phiên khai mạc Đại hội đồng Liên hợp quốc khoá 77 và có
thể cung cấp cho HS một số thông tin về Đại hội đồng Liên hợp quốc: cơ quan bao gồm đại
diện tất cả các quốc gia thành viên, triệu tập các cuộc họp thường niên, diễn đàn để các thành
viên Liên hợp quốc phát biểu, đề xuất sáng kiến về các vấn đề chính trị, an ninh, kinh tế, phát
triển xã hội, văn hoá,...

25

– GV đặt một số câu hỏi nêu vấn đề để định hướng HS suy nghĩ và trả lời: Tổ chức này
được thành lập trong bối cảnh nào? Liên hợp quốc có mục tiêu, nguyên tắc hoạt động và đóng
vai trò như thế nào trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội,… của thế giới?
Vì sao Liên hợp quốc trở thành tổ chức toàn cầu lớn nhất thế giới?
–HS dựa vào gợi ý của GV và hiểu biết của mình về Liên hợp quốc, có thể thảo luận theo
nhóm, cặp đôi,... để trả lời ở các mức độ khác nhau. Trên cơ sở tổng hợp ý kiến, phát biểu
của HS, GV dẫn dắt vào bài học
– Thông qua hoạt động mở đầu, HS có hứng thú và mong muốn tìm hiểu, khám phá về
quá trình hình thành và phát triển của Liên hợp quốc và nhiều vấn đề quan trọng khác liên
quan đến tổ chức này.
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1. Tìm hiểu một số vấn đề cơ bản về Liên hợp quốc
a) Năng lực cần hình thành
– HS biết khai thác tư liệu lịch sử để tìm hiểu về quá trình hình thành của Liên hợp quốc;
góp phần phát triển năng lực nhận diện và sử dụng tư liệu lịch sử.
– HS nhận thức được nét chính về bối cảnh lịch sử, quá trình hình thành và mục tiêu,
nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc; góp phần phát triển năng lực nhận thức và tư duy
lịch sử.
– HS phát triển năng lực vận dụng kiến thức lịch sử vào thực tiễn cuộc sống, vận dụng
hiểu biết về quá trình hình thành, mục tiêu, nguyên tắc làm nền tảng cho sự phát triển của
Liên hợp quốc ngày nay.
b) Nội dung chính
* Bối cảnh lịch sử và quá trình hình thành:
– Bối cảnh lịch sử: Thế giới bước vào giai đoạn cuối của Chiến tranh thế giới thứ hai:
những chuyển biến quan trọng trên các chiến trường chính, thắng lợi của phe Đồng minh
chỉ còn là vấn đề thời gian. Khi Chiến tranh diễn ra càng khốc liệt thì ý tưởng về một tổ chức
quốc tế thực sự có vai trò trong việc duy trì hoà bình thế giới càng rõ nét.
– Quá trình hình thành: Một số sự kiện chính dẫn đến sự thành lập Liên hợp quốc được
quyết định tại các hội nghị quan trọng diễn ra vào các năm: 1942, 1943, 1945,…
* Mục tiêu, nguyên tắc hoạt động:
– Mục tiêu của Liên hợp quốc: (1). Duy trì hoà bình và an ninh quốc tế; (2). Thúc đẩy
quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc trên cơ sở tôn trọng quyền bình đẳng, quyền tự quyết
dân tộc và củng cố hoà bình thế giới; (3). Thúc đẩy hợp tác quốc tế để giải quyết các vấn đề
kinh tế, xã hội, văn hoá, nhân đạo, đảm bảo quyền con người và quyền tự do cơ bản cho mọi
người không phân biệt chủng tộc, giới tính, tôn giáo, ngôn ngữ; (4). Liên hợp quốc đóng vai
trò là trung tâm điều hoà các nỗ lực quốc tế vì những mục tiêu trên. Trong đó, mục tiêu duy
trì hoà bình và an ninh quốc tế được chú trọng và là cơ sở để thực hiện các mục tiêu khác.
– Nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc: Theo Điều 2 của Hiến chương Liên hợp quốc:
Bình đẳng về chủ quyền quốc gia; Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị quốc gia;

26

Từ bỏ đe doạ bằng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế; Không can thiệp vào
công việc nội bộ các nước; Tôn trọng các nghĩa vụ quốc tế và luật pháp quốc tế; Giải quyết
các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hoà bình.
c) Giới thiệu tư liệu, kênh hình cần khai thác
– Tư liệu 1, Tư liệu 2 được trích từ Điều 1, Điều 2 Hiến chương Liên hợp quốc năm 1945:
Hiến chương Liên hợp quốc là điều ước quốc tế đặc biệt quan trọng, gồm Phần mở đầu và
các chương là các điều khoản về mục tiêu, nguyên tắc hoạt động; điều kiện gia nhập, tiêu
chuẩn thành viên; các cơ quan, tổ chức của Liên hợp quốc,… Tư liệu 1 và 2 là tư liệu gốc,
trích từ các điều 1, 2 của Hiến chương, nêu rõ mục tiêu thành lập, một số nguyên tắc hoạt
động cơ bản của tổ chức này. Qua tư liệu, HS sẽ khai thác và rút ra được nội dung bài học.
– Hình 2. Lễ kí Hiến chương Liên hợp quốc tại Hội nghị Xan Phran-xi-xcô: Đây là ảnh tư
liệu, ghi lại thời khắc lịch sử quan trọng: Ngày 26 – 6 – 1945, đại diện của 50 nước tham dự
Hội nghị Xan Phran-xi-xcô kí và thông qua Hiến chương Liên hợp quốc.
– Hình 3. Trụ sở Liên hợp quốc tại thành phố Niu-Oóc (Mỹ) ngày nay: Đây là hình ảnh trụ
sở chính thức của Liên hợp quốc, bao gồm một khu phức hợp gồm nhiều cơ quan của Liên
hợp quốc, đồng thời là nơi diễn ra các cuộc họp quan trọng của tổ chức này (lưu ý: Liên hợp
quốc còn có các trụ sở chi nhánh khác ở Giơ-ne-vơ (Thuỵ Sĩ), Viên (Áo),…).
– Hình 4. Trang đầu của Hiến chương Liên hợp quốc năm 1945: Đây là tư liệu gốc được
lưu trữ tại Liên hợp quốc.
– Hình 5. Đoàn sĩ quan Việt Nam tham gia Lực lượng gìn giữ hoà bình của Liên hợp quốc
trong lễ xuất quân lên đường làm nhiệm vụ tại Nam Xu-đăng (2021): Hoạt động gìn giữ hoà
bình của Liên hợp quốc được triển khai từ năm 1948. Đây là một cơ chế đặc biệt được Liên
hợp quốc giao cho Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc triển khai thực hiện dưới hình thức
thành lập các phái bộ (thông qua việc triển khai các lực lượng do các nước thành viên đóng
góp đặt dưới sự chỉ huy của Liên hợp quốc) nhằm tạo điều kiện chấm dứt xung đột và xây
dựng hoà bình.
Cơ sở pháp lí cơ bản của hoạt động gìn giữ hoà bình của Liên hợp quốc là Hiến chương
Liên hợp quốc. Theo đó, Liên hợp quốc có thể xem xét áp dụng các biện pháp thích hợp giải
quyết tranh chấp một cách hoà bình theo Chương VI của Hiến chương (như: đàm phán,
điều tra, thương lượng, hoà giải,...) hoặc thực hiện các biện pháp cưỡng chế cần thiết theo
Chương VII của Hiến chương nhằm khôi phục hoà bình, an ninh quốc tế.
Thực tế, từ năm 2014 đến nay, Việt Nam đã cử nhiều cán bộ, nhân viên thuộc Bộ Quốc
phòng đi làm nhiệm vụ gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc tại Phái bộ Cộng hoà Trung Phi,
Nam Xu-đăng và Cục Hoạt động hoà bình tại Trụ sở Liên hợp quốc. Lực lượng tham gia của
Việt Nam đã và đang hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được Liên hợp quốc cùng cộng đồng
quốc tế đánh giá cao, góp phần gìn giữ hoà bình và an ninh quốc tế.
d) Gợi ý tổ chức thực hiện
Mục a. Bối cảnh lịch sử và quá trình hình thành Liên hợp quốc
– Trước hết, GV hướng dẫn HS khai thác thông tin trong mục để thực hiện yêu cầu: Hãy
nêu bối cảnh lịch sử và quá trình thành lập Liên hợp quốc.

27

+ GV tổ chức HS thảo luận nhóm, sau đó đại diện trình bày ý kiến, các nhóm khác nhận
xét, góp ý để rèn luyện năng lực phản biện của HS. Với yêu cầu nêu quá trình thành lập Liên
hợp quốc, GV có thể khuyến khích nhóm HS vẽ sơ đồ tư duy về các sự kiện diễn ra.
+ GV nhận xét và chốt lại một số ý chính về bối cảnh lịch sử, có thể phân tích sâu hơn
về bối cảnh thế giới có nhiều chuyển biến quan trọng trong giai đoạn cuối của Chiến tranh
thế giới thứ hai, đó là: sức mạnh và ưu thế trên chiến trường thuộc về phe Đồng minh chống
phát xít, thắng lợi của phe Đồng minh chỉ còn là vấn đề thời gian (GV cung cấp các sự kiện:
Tháng 4 – 1945, Hồng quân Liên Xô bắt đầu chiến dịch công phá Béc-lin – sào huyệt cuối
cùng của phát xít và giành được thắng lợi hoàn toàn; Ngày 9 – 5 – 1945, phát xít Đức đầu
hàng quân Đồng minh không điều kiện, chiến tranh kết thúc ở châu Âu. Ở mặt trận châu
Á – Thái Bình Dương, quân đội Nhật Bản ngày càng lún sâu vào thất bại,…).
+ GV chốt lại một số sự kiện chính về quá trình thành lập Liên hợp quốc và có thể mở
rộng thêm một số thông tin về Hình 3. Trụ sở Liên hợp quốc ở Niu-Oóc (Mỹ):
Cuối năm 1941, sự cần thiết hình thành một Mặt trận Đồng minh chống phát xít trên
phạm vi thế giới càng trở nên bức thiết và những điều kiện để thành lập mặt trận đó đã đầy
đủ. Thắng lợi của Hồng quân Liên Xô trong trận Mát-xcơ-va đã nâng cao vị trí của Liên Xô
trên trường quốc tế và nhân dân thế giới đòi hỏi phải liên minh với Liên Xô. Ngày 1 – 1 – 1942,
tại Oa-sinh-tơn (Mỹ), đại diện 26 nước chống phát xít, trong đó có Liên Xô, Mỹ, Anh đã kí
bản Tuyên bố Liên hợp quốc. Bản tuyên bố này đánh dấu sự hình thành Mặt trận Đồng minh
chống phát xít trên phạm vi toàn thế giới.
Từ năm 1943, các nước đã thoả thuận được một số điểm cơ bản về cơ cấu Liên hợp
quốc, Đại hội đồng, thành viên thường trực Hội đồng Bảo an,…
Cuối năm 1943: Hội nghị các ngoại trưởng Liên Xô, Mỹ, Anh đã họp ở Mát-xcơ-va,
chuẩn bị những điều kiện cho cuộc gặp gỡ ở Tê-hê-ran. Sau đó, Hội nghị Tê-hê-ran diễn ra,
ba nước Liên Xô, Mỹ, Anh khẳng định quyết tâm thành lập Liên hợp quốc.
Tháng 2 – 1945: Hội nghị tổ chức ở I-an-ta đã quyết định về việc thành lập Liên hợp
quốc và đồng ý triệu tập hội nghị để thông qua Hiến chương Liên hợp quốc.
Từ ngày 25 – 4 – 1945 đến ngày 26 – 6 – 1945, một Hội nghị được tổ chức ở Xan Phran-xi-xcô
với sự tham gia của đại diện 50 nước, thông qua Hiến chương Liên hợp quốc.
Ngày 24 – 10 – 1945, sau khi được Quốc hội các nước phê chuẩn, Hiến chương bắt đầu
có hiệu lực và ngày này được coi là ngày Liên hợp quốc chính thức thành lập.
Yêu cầu cần đạt:
– HS biết cách khai thác thông tin để tìm hiểu về bối cảnh lịch sử và quá trình hình
thành Liên hợp quốc, phát triển năng lực tìm hiểu lịch sử.
– HS tóm tắt được nét chính về bối cảnh lịch sử, quá trình hình thành, phát triển năng
lực nhận thức và tư duy lịch sử.
– HS có khả năng vận dụng kiến thức lịch sử vào thực tiễn cuộc sống, nhận thức và hiểu
rõ được ý nghĩa của việc thành lập Liên hợp quốc.
Mục b. Mục tiêu, nguyên tắc hoạt động
– GV hướng dẫn HS khai thác Tư liệu 1 và thông tin trong mục để thực hiện yêu cầu:
Hãy trình bày mục tiêu hoạt động cơ bản của Liên hợp quốc.

28

+ GV cung cấp cho HS thêm thông tin về Hiến chương Liên hợp quốc như mục c. Giới
thiệu tư liệu, kênh hình cần khai thác, sau đó hướng dẫn HS khai thác Tư liệu 1 để vừa rèn
luyện kĩ năng đọc văn bản lịch sử, vừa rút ra thông tin một cách khách quan.
+ Có thể tổ chức cho HS thảo luận cặp đôi để tìm ra những từ khoá, cụm từ thể hiện
mục tiêu của Liên hợp quốc như: duy trì hoà bình, an ninh quốc tế; thúc đẩy quan hệ hữu
nghị; thúc đẩy hợp tác; là trung tâm điều hoà các nỗ lực quốc tế,…
+ GV gọi 1 – 2 HS trình bày trước lớp và các HS khác nhận xét, bổ sung. GV chốt lại ý:
Trong số các mục tiêu của Liên hợp quốc, mục tiêu duy trì hoà bình và an ninh quốc tế được
chú trọng và là cơ sở để thực hiện các mục tiêu khác.
– GV hướng dẫn HS khai thác Tư liệu 2 và thông tin trong mục để thực hiện yêu cầu:
Hãy trình bày nguyên tắc hoạt động cơ bản của Liên hợp quốc.
+ Có thể tổ chức cho HS làm việc cá nhân tìm ra những từ khoá thể hiện nguyên tắc
hoạt động của Liên hợp quốc như: bình đẳng về chủ quyền; tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ, độc
lập chính trị quốc gia; từ bỏ đe doạ bằng vũ lực hoặc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế;
không can thiệp vào công việc nội bộ các nước; tôn trọng các nghĩa vụ, luật pháp quốc tế; giải
quyết các tranh chấp bằng biện pháp hoà bình;....
+ GV gọi 1 – 2 HS trình bày trước lớp và các HS khác nhận xét, bổ sung. GV chốt lại
ý và nhấn mạnh: Đây là những nguyên tắc cơ bản được Liên hợp quốc coi trọng trong quá
trình hoạt động, qua đó tác động tích cực đến đời sống kinh tế, chính trị của từng dân tộc
và quốc tế nói chung. Đồng thời, GV cung cấp thêm một số hoạt động mà Liên hợp quốc
đã và đang tiến hành rất tốt, thể hiện đúng nguyên tắc hoạt động của tổ chức này như: hoạt
động gìn giữ hoà bình, viện trợ lương thực, thực phẩm,... GV có thể cho HS liên hệ thêm về
những hoạt động của Việt Nam nhằm tham gia gìn giữ hoà bình thế giới với cương vị là một
thành viên của Liên hợp quốc. Khi HS trả lời, GV lắng nghe và khuyến khích HS rèn luyện
kĩ năng trình bày vấn đề lịch sử.
– Với hai hoạt động trên, GV cũng tổ chức lớp thành 2 nhóm, mỗi nhóm thảo luận về
một vấn đề (mục tiêu hoặc nguyên tắc hoạt động), sau đó gọi đại diện nhóm trình bày ý
kiến. GV nhận xét và bổ sung cho mỗi nhóm.
Yêu cầu cần đạt:
– HS có kĩ năng tìm hiểu, nhận diện, khai thác văn bản lịch sử để tìm hiểu về mục tiêu
và nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc.
– HS trình bày được mục tiêu và nguyên tắc cơ bản của việc thành lập Liên hợp quốc,
phát triển năng lực nhận thức và tư duy lịch sử.
– HS vận dụng được kiến thức lịch sử để kết nối lịch sử với cuộc sống hiện tại, liên hệ
thực tiễn ở Việt Nam; hiểu biết và trân trọng giá trị cũng như vai trò không thể thiếu của tổ
chức quốc tế lớn nhất thế giới; phát triển năng lực vận dụng tri thức lịch sử vào cuộc sống.
Hoạt động 2. Tìm hiểu về vai trò của Liên hợp quốc
a) Năng lực cần hình thành
– HS biết khai thác tư liệu lịch sử để tìm hiểu về vai trò của Liên hợp quốc trên các lĩnh
vực kể từ khi thành lập đến nay; góp phần phát triển năng lực tìm hiểu và sử dụng tư liệu
lịch sử.

29

– HS nêu được vai trò của Liên hợp quốc trong các lĩnh vực cụ thể; góp phần phát triển
năng lực nhận thức, tư duy để trình bày, giải thích vấn đề lịch sử.
– HS phát triển năng lực vận dụng kiến thức lịch sử vào thực tiễn cuộc sống, nhận thức rõ
vai trò, giá trị của Liên hợp quốc đối với thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.
b) Nội dung chính
– Duy trì hoà bình, an ninh quốc tế: góp phần ngăn ngừa không để xảy ra một cuộc chiến
tranh thế giới mới kể từ năm 1945 đến nay; triển khai hoạt động gìn giữ hoà bình ở nhiều
khu vực trên thế giới; soạn thảo và xây dựng hệ thống công ước quốc tế về giải trừ quân bị,
chống chạy đua vũ trang; thúc đẩy quá trình giành độc lập dân tộc, góp phần gia tăng số
lượng thành viên Liên hợp quốc.
– Thúc đẩy phát triển kinh tế, tài chính, thương mại quốc tế và nâng cao đời sống người
dân: phát triển và hợp tác kinh tế, thương mại quốc tế; thực hiện nhiều dự án, đóng vai trò
quan trọng trong việc cải thiện, nâng cao đời sống của người dân và hỗ trợ cho công tác xoá
đói, giảm nghèo, đặc biệt là ở các nước đang phát triển; góp phần hỗ trợ cho công tác xoá
đói, giảm nghèo, chống biến đổi khí hậu, dịch bệnh,… ở nhiều khu vực trên thế giới.
– Đảm bảo quyền con người, phát triển văn hoá, xã hội: nỗ lực thúc đẩy việc xây dựng
và kí kết những văn bản, điều ước quốc tế quan trọng nhằm đảm bảo các quyền cơ bản của
con người, tạo cơ hội phát triển cho tất cả mọi người; thúc đẩy sự hợp tác quốc tế trong lĩnh
vực văn hoá, xã hội.
c) Giới thiệu tư liệu, kênh hình cần khai thác
– Tư liệu 3 được trích từ Tài liệu cơ bản về Liên hợp quốc của Bộ Ngoại giao, trong đó nêu
rõ: Từ năm 1960, Ðại hội đồng Liên hợp quốc đề ra các chiến lược phát triển cho từng thập
kỉ nhằm huy động hợp tác quốc tế cho các mục tiêu phát triển chung. Một trong những ưu
tiên là tạo môi trường kinh tế, thương mại, tài chính quốc tế bình đẳng và quan tâm thích
đáng đến lợi ích của các nước thành viên. Tư liệu này là minh chứng về vai trò của Liên hợp
quốc trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, tài chính, thương mại quốc tế và nâng cao đời
sống người dân.
– Tư liệu 4 được trích từ Tài liệu cơ bản về Liên hợp quốc của Bộ Ngoại giao, đề cập đến
Tuyên ngôn Nhân quyền của Liên hợp quốc. Tuyên ngôn ra đời năm 1948, được Đại hội
đồng Liên hợp quốc thông qua, tập trung vào những quyền và tự do cơ bản của con người.
Văn kiện này tạo cơ sở cho việc ra đời nhiều công ước và tuyên bố quốc tế khác.
– Hình 6. Tổng Thư kí Liên hợp quốc Kô-phi An-nan nhận giải thưởng Nô-ben Hoà bình:
Đây là hình ảnh lịch sử ghi lại giây phút mà những đóng góp quan trọng của người đứng đầu
Liên hợp quốc đối với việc duy trì hoà bình, an ninh quốc tế được thế giới ghi nhận.
– Hình 7. Người dân Y-ê-men nhận viện trợ lương thực của Cơ quan Cứu trợ và Hành
động Liên hợp quốc (2019): Đây là hình ảnh về một trong những hoạt động thường xuyên
của Liên hợp quốc nhằm hỗ trợ công tác xoá đói, giảm nghèo trên thế giới.
– Hình 8. 17 mục tiêu của Chương trình nghị sự 2030: Đây là bảng tổng hợp các mục tiêu,
hành động quan trọng của Liên hợp quốc mang tính toàn cầu đến năm 2030, hướng tới sự
phát triển bền vững của các quốc gia.

30

– Hình 9. Một lớp học tạm thời ở Công-gô do Cao uỷ Liên hợp quốc về người tị nạn tổ
chức: Đây là hình ảnh về một trong những hoạt động của Liên hợp quốc trong việc đảm bảo
quyền con người, phát triển văn hoá, xã hội.
d) Gợi ý tổ chức thực hiện
Với mục 2. Vai trò của Liên hợp quốc, GV có thể chia lớp thành 3 nhóm, mỗi nhóm sẽ
thảo luận và trình bày về một vai trò của Liên hợp quốc. GV khuyến khích HS tìm thêm tư
liệu, tranh ảnh, ví dụ minh hoạ. Sau đó, nhóm cử đại diện trình bày trước lớp, các HS khác
trong nhóm bổ sung (nếu thiếu). Hoặc GV có thể tổ chức dạy học theo tiến trình của SGK.
Mục a. Duy trì hoà bình, an ninh quốc tế
– GV dẫn dắt và nêu yêu cầu cho HS thực hiện: Trong quá trình hoạt động kể từ khi thành
lập đến nay, vai trò của Liên hợp quốc được thể hiện trên nhiều lĩnh vực. Hãy nêu vai trò của
Liên hợp quốc trong việc duy trì hoà bình, an ninh quốc tế.
– GV tổ chức cho HS thảo luận theo nhóm, hướng dẫn nhóm HS khai thác thông tin
trong mục, tìm những thông tin quan trọng làm nổi bật hoạt động của Liên hợp quốc trong
việc duy trì hoà bình, an ninh quốc tế, kết hợp với việc quan sát Hình 6. Đây là một minh
chứng ghi nhận những đóng góp của Liên hợp quốc đối với việc duy trì hoà bình, an ninh
quốc tế.
– Các nhóm thảo luận, trình bày ý kiến. GV chốt lại 4 nội dung chính về vai trò của Liên
hợp quốc trong việc duy trì hoà bình, an ninh quốc tế:
+ Góp phần ngăn ngừa không để xảy ra một cuộc chiến tranh thế giới mới kể từ năm
1945 đến nay. Trong thập kỉ 90 của thế kỉ XX, các hoạt động của Liên hợp quốc góp phần
chấm dứt các cuộc xung đột tại một số điểm nóng trên thế giới như ở En Xan-va-đo,
Goa-tê-ma-la, Mô-dăm-bích,… Đây là đóng góp lớn nhất, tạo môi trường hoà bình, nền
tảng quan trọng để phát triển.
+ Triển khai các hoạt động gìn giữ hoà bình ở nhiều khu vực trên thế giới (từ năm 1948
đến nay, trên 70 Phái bộ gìn giữ hoà bình đã tham gia hoạt động để giúp chấm dứt xung đột,
khôi phục hoà bình, hỗ trợ công cuộc tái thiết ở nhiều quốc gia thành viên. Lực lượng gìn
giữ hoà bình của Liên hợp quốc được trao tặng Giải thưởng Hoà bình Nô-ben năm 1988.
+ Xây dựng một hệ thống các công ước quốc tế về giải trừ quân bị, chống chạy đua vũ
trang tạo cơ sở pháp lí quốc tế để đấu tranh vì một thế giới hoà bình, chống vũ khí hạt nhân.
+ Ủng hộ và thúc đẩy phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, đưa các nước thuộc địa
và phụ thuộc t