GIỚI THIỆU SÁCH THÁNG 1
Sức mạnh của người hướng nội

- 0 / 0
Nguồn:
Người gửi: Lê Thị Minh Hiền
Ngày gửi: 19h:32' 09-03-2024
Dung lượng: 1.3 MB
Số lượt tải: 0
Người gửi: Lê Thị Minh Hiền
Ngày gửi: 19h:32' 09-03-2024
Dung lượng: 1.3 MB
Số lượt tải: 0
Số lượt thích:
0 người
Thông tin ebook
Dự án ebook cho thiết bị di động
Tạo ebook: Hanhdb
Copyright © 2012 by Susan Cain
Bản quyền tác phẩm đã được bảo hộ.
Dịch từ bản gốc tiếng Anh “Quiet: The Power of Introverts in
a World That Can't Stop Talking”, được xuất bản tại Hoa Kỳ
bởi Crown Publishers.
Bản dịch được thực hiện bởi Nguyễn Tiến Đạt (sutucon).
Bản dịch này không phải là bản dịch chính thức của cuốn sách,
được thực hiện chỉ đơn thuần với mục đích để chia sẻ. Người
dịch không được hưởng bất kỳ lợi ích nào về tiền bạc thông
qua việc thực hiện và công bố bản dịch này, cũng không
khuyến khích các hành vi đọc, tải sách vi phạm bản quyền.
Hãy mua cuốn sách này khi nó được dịch hoặc phát hành
chính thức tại nơi bạn sống để ủng hộ tác giả.
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com
Lời người dịch
Xin chào, tôi là Nguyễn Tiến Đạt. Bản dịch mà bạn đang đọc
là dự án cá nhân lớn đầu tiên sau năm 20 tuổi của tôi. Cám ơn
bạn vì đã đọc, hoặc thậm chí dẫu có thể chỉ là đang cân nhắc
đến việc sẽ đọc nó.
Tôi có may mắn được biết đến cuốn sách này từ khá sớm, vào
cuối mùa hè năm 2012, không lâu sau thời điểm nó được ra
mắt tại Mỹ. Và tôi đã lập tức bị hút vào nó. Đôi lúc trong đời
bạn, sẽ có những cuốn sách xuất hiện và tác động rất mạnh
đến cách nhìn cuộc sống của bạn, cấy vào trong đầu bạn một ý
tưởng, cho bạn một lăng kính hoàn toàn mới để nhìn nhận
cuộc sống và để nhìn nhận chính bản thân bạn. “Quiet” của
Susan Cain đối với tôi là một cuốn sách như vậy. Và tôi không
hề hối hận về việc mình đã bỏ ra hơn 6 tháng trời để dịch nó.
Nó đã giúp thay đổi cuộc sống của tôi theo hướng tốt đẹp hơn
nhiều, đến mức tôi nhận ra việc những người khác cũng được
đọc nó sẽ có ý nghĩa lớn đến thế nào. Và tôi nhảy vào làm,
mặc dù không phải tôi không nhận được những lời khuyên
không nên. Một người anh tôi rất kính trọng cũng đã khuyên
tôi như vậy. Nhưng tôi còn trẻ, tôi nghĩ mình có quyền phạm
sai lầm và có quyền làm một thứ gì đó điên rồ một chút khi tôi
còn đủ thời gian và nhiệt huyết. Vậy nên tôi làm.
Cuốn sách này là một dự án cá nhân của tôi. Tôi nghĩ mình
cần giải thích một chút cụm từ “dự án cá nhân”. Thứ nhất, nó
có nghĩa là: Cuốn sách này là của tôi. Từ chữ cái đầu tiên đến
cái dấu chấm cuối cùng, từ cách dịch, cách chọn từ, đến cách
làm chú thích; từ cách trình bày bìa, đến màu bìa, thậm chí là
việc thiết kế bìa. Tất cả những thao tác bạn có thể nghĩ ra để
có thể làm ra được bản dịch này, tôi đã tự tay làm một mình
hoàn toàn. Tất nhiên, việc dịch của tôi đứng trên đôi vai của
rất nhiều kiến thức dịch và ngôn ngữ dịch của bao dịch giả tôi
đã từng được đọc, được theo học, và tôi cũng đã cầu viện đến
sự trợ giúp của rất nhiều các từ điển và các nguồn thông tin
tham khảo khác nhau từ mạng Internet, nhưng người làm
nhiệm vụ sử dụng tất cả những thứ nguyên liệu nguồn đó để
tạo ra những dòng văn bản này là tôi, và chỉ mình tôi. Tôi
chính là người chịu trách nhiệm, là người bạn sẽ muốn nhắm
đến để khen ngợi, hoặc để ném đá. Thứ hai, nó có nghĩa là: Dự
án này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với riêng cá nhân tôi.
Với tôi, việc phải đưa được những kiến thức trong cuốn sách
này đến với nhiều người hơn nữa gần như là một sứ mệnh tôi
tự giao cho mình, nó là một mục đích tôi hoàn toàn tin tưởng
vào, và nó đã là động lực thúc đẩy tôi theo đuổi công việc này
trong suốt quãng thời gian hơn 6 tháng vừa qua. Tôi không
dịch cuốn sách này vì muốn nó được một nhà xuất bản nào để
ý đến và trả tôi tiền để mua nó; tôi không làm nó để in ra và
bán cho bất kỳ ai; và tôi cũng không làm nó để thể hiện gì
trình độ của mình cả. Bạn có thể chọn tin lời tôi hoặc không,
tôi không quan tâm, nhưng điều tôi muốn nói là: tôi chọn làm
nó, vì tôi muốn bạn đọc nó.
Tôi biết việc chỉ hết sức khen ngợi cuốn sách này trong một
dòng “trạng thái” vu vơ nào đó trên mạng xã hội, hay liên tục
bỏ bom trang mạng cá nhân của bạn với những bình luận kiểu
“hãy đọc nó đi, nó hay lắm…” là không đủ. Dù cho trình độ
tiếng Anh của bạn có đủ tốt để biết được cuốn sách viết gì, rào
cản ngôn ngữ vẫn sẽ là một nhân tố cản trở (dù có thể chỉ là rất
nhỏ). Và dù nhân tố cản trở đó có thể rất nhỏ, nhưng nhân nó
lên với dung lượng của cuốn sách này (bản điện tử mà tôi có là
một bản PDF chữ nhỏ li ti mà cũng đã 139 trang); cùng với
chủ đề có vẻ thiếu hấp dẫn của nó (“tâm lý học”, “tính cách”,
“người hướng nội”); lại nữa, hãy nghĩ đến cả thể loại của nó
(“non-fiction” và “self-help”) vốn là thứ tôi không nghĩ được
số đông trong các bạn ưa thích. Hãy thành thực mà nói đi, bạn
thử nghĩ đến những thứ này mà xem, nếu nó không phải là một
tài liệu học tập bắt buộc hoặc một cuốn sách nghiên cứu buộcphải-có kinh điển cần thiết cho công việc, bao nhiêu trong số
các bạn sẽ bị hấp dẫn đến với một cuốn sách với dung lượng,
chủ đề và thể loại như thế? Tôi nghĩ là không nhiều. Tôi cũng
phải thú thật là kể cả tôi có lẽ cũng sẽ không tìm đến với một
thứ như thế đâu, nếu tôi đã được biết đến nó theo cách này.
Nhưng tôi biết đây là một cuốn sách rất đáng đọc. Và TÔI
MUỐN CÁC BẠN ĐỌC NÓ. Thành thực mà nói, bạn có thể
dùng việc này để đánh giá tôi đấy. Tôi đang làm cái việc mạo
hiểm là đem uy tín của mình ra để đảm bảo cho cuốn sách này.
Nếu bạn đọc thử và không thấy nó đáng đọc như lời tôi tâng
bốc, vậy thì tôi coi như mất sạch sẽ uy tín với bạn nhỉ. Từ nay
về sau mọi lời tôi nói sẽ không còn mấy sức nặng với bạn nữa.
Nhưng kể cả khi biết điều đó, tôi vẫn tin chắc và vẫn sẽ nói
cho bạn biết, rằng: TÔI TIN ĐÂY LÀ MỘT CUỐN SÁCH
ĐÁNG ĐỌC.
Việc dịch cuốn sách này là cố gắng của tôi để đạp đổ rào cản
ngôn ngữ. Việc tôi sử dụng trang cá nhân của mình và đăng tải
những đoạn trích tôi thấy hay trong cuốn sách này là những nỗ
lực nhỏ của tôi để thu hút sự quan tâm của mọi người tới với
chủ đề của cuốn sách. Và bằng việc thực sự trở nên tự tin hơn,
sống tốt hơn, thể hiện ra qua cuộc sống thực ngoài đời và qua
những gì tôi giao tiếp với mọi người xung quanh cả trên mạng
lẫn trong đời thực, bất chấp việc là một người hướng nội nhút
nhát, tôi hy vọng rằng mình đã có thể chứng minh cho các bạn
—những ai biết tôi—thấy rằng cuốn sách này, dù là sách selfhelp, dù là sách non-fiction, nhưng nó vẫn thực sự đáng giá, vì
nó có thể làm thay đổi cuộc sống của bạn theo những nghĩa tốt
hơn. Tôi là một bằng chứng cho điều đó.
BẢN DỊCH NÀY KHÔNG HỀ HOÀN HẢO. Bạn cần phải
biết điều đó. Và bạn cũng cần phải biết rằng tôi biết điều đó.
Nó chi chít lỗi. Lỗi về cách dùng từ tiếng Việt. Lỗi về ngôn
ngữ dịch. Lỗi cả về thao tác tham khảo nguồn để làm chú
thích. Lỗi cả trong những khâu chế bản điện tử, tạo file PDF,
lỗi trong việc thiết kế bìa, chọn màu bìa. Lỗi trong cả cách
chọn dịch tiêu đề. Chi chít lỗi. Nhưng tôi hy vọng rằng chúng
sẽ không làm phiền bạn quá nhiều trong quá trình đọc, và,
quan trọng hơn, không làm ảnh hưởng đến việc tiếp nhận
những ý tưởng từ cuốn sách này của bạn. Tôi chỉ mong bản
dịch này của mình có thể giúp cho việc đọc của bạn trở nên dễ
dàng hơn, và do đó, bạn sẽ đỡ vất vả hơn trong việc hoàn tất
việc đọc cuốn sách này, chứ tôi thực sự không dám mong nó
trở thành một bản dịch hoàn hảo, có thể khiến tên tuổi tôi nổi
như cồn và được khen ngợi tới tấp. Không, không đâu ạ.
CHẮC CHẮN BẠN SẼ THẤY BẢN DỊCH NÀY CHI CHÍT
LỖI. Nhưng tôi vẫn hy vọng bạn sẽ thấy thích thú khi đọc nó,
tôi nói điều này ra một cách hoàn toàn chân thành.
Hy vọng đến đây, có lẽ bạn đã có câu trả lời của tôi cho hai
câu hỏi lớn mà có thể bạn đang muốn hỏi tôi: “Cuốn sách này
có đáng đọc không, tại sao?” và “Sao bạn lại muốn bỏ công
sức ra thực hiện việc dịch nó?”. Sau đây, tôi xin dành mấy lời
cuối cùng này để trả lời nốt mấy câu hỏi mà từ mấy hôm nay
tôi đã nhận được, kể từ khi tôi công bố trên trang cá nhân rằng
“dự án cá nhân lớn nhất sau năm 20 tuổi” của tôi đã chính thức
kết thúc:
¾ Tại sao tôi không gửi sách cho nhà xuất bản, mà lại chịu tải
công sức dịch của mình lên mạng một cách miễn phí thế này?
Tôi có sợ vi phạm luật bản quyền gì đó không?
Tôi không thể, không dám và cũng không biết cách để gửi bản
dịch cho nhà xuất bản, nếu bạn muốn tin tôi. Tôi không thể
chịu được những lời phê bình, bất kể chúng có tích cực và xác
đáng thế nào, và một khi đã là một dịch giả xuất bản, người
đòi hỏi các bạn đọc trả tiền cho tôi để được đọc thứ tôi dịch,
tôi sẽ phải chịu một trách nhiệm quá lớn cho bản dịch của
mình. Các bạn sẽ có quyền phê bình tôi. Nhưng tôi cực kỳ
ghét bị phê bình, dù trên bất cứ phương diện gì, dù nó có nhẹ
nhàng và xác đáng đến thế nào đi nữa. Hơn nữa, tự tôi biết
trình độ của mình quá thấp. Tôi biết chắc rằng có đầy lỗi về
cách dùng từ và lỗi về cách viết trong bản dịch này, và tôi lại
là một người theo chủ nghĩa hoàn hảo nữa, nên tôi không thể
bán một sản phẩm mà tôi biết không đạt được chất lượng tốt
nhất có thể như vậy. Cuối cùng, tôi không có uy tín, thiếu kinh
nghiệm và zê-rô quan hệ với bất cứ một nhà xuất bản nào, và
tôi cũng quá nhút nhát rụt rè và thiếu tự tin để có thể dám đem
thứ mình dịch này ra trước bất cứ hội đồng thẩm định của bất
cứ nhà xuất bản nào. Tôi sợ sự đánh giá. Và do vậy, tôi đã
chọn không tìm cách xuất bản chính thống bản dịch này. Hãy
để cho ai đó phù hợp hơn tôi làm thế khi nào họ có thể đi. Tôi
chỉ cần bản dịch này đến với các bạn được là được rồi, dẫu chỉ
là qua Internet thôi cũng không sao. Một ngày nào đấy, sẽ có
một cuốn sách với tên Nguyễn Tiến Đạt, hoặc với tư cách là
dịch giả, hoặc (và tôi mong là) với tư cách một tác giả. Còn
hôm nay, mong các bạn hãy nhận lấy món quà này của tôi từ
Internet.
Về vấn đề đọc và tải sách bản quyền, bản thân tôi coi đây là
một vấn đề vẫn còn chưa thực sự rõ ràng về mặt đạo đức. Liệu
sao chép, phân phối hay tải sách hay bất cứ thứ gì từ trên
mạng về một cách miễn phí có được coi là ăn cắp không? Tôi
không tin vào điều này, nhưng tôi cũng không khuyến khích
những hành vi bị coi là vi phạm luật bản quyền. Và tôi vẫn
quyết định sẽ chia sẻ bản dịch này của mình, bởi theo chiếc la
bàn đạo đức nội tại của tôi, tôi không tin rằng việc mình đang
làm là sai. Và tôi cũng không quan tâm liệu bạn có ủng hộ tôi
trong vấn đề này hay không. Ở đây, tôi chỉ xin dừng lại để nói
rằng: tôi đang làm điều tôi tin là đúng đắn và nên làm, và với
tôi, chỉ vậy là đủ.
¾ Tại sao lại chọn thiết kế bìa như vậy? Tại sao lại chọn dịch
tiêu đề “Quiet” thành “Im lặng”?
Bìa của “Im lặng” có hình ảnh chủ đạo là một trục phần tư mô
phỏng một hệ trục tọa độ. Đây là tôi thiết kế dựa vào một ý
tưởng xuất hiện trong cuốn sách, đó là: “một đồ thị với một
trục đứng và một trục nằm ngang, với trục ngang là khoảng
dao động giữa hai thái cực hướng nội-hướng ngoại, và trục
đứng tương ứng với khoảng bình thản-lo lắng. Với mô hình
này, bạn có được bốn phân loại khác nhau của tính cách con
người, tương ứng với bốn góc phần tư của đồ thị: người hướng
ngoại bình thản, người hướng ngoại lo lắng (hoặc bốc đồng),
người hướng nội bình thản, và người hướng nội lo lắng. Nói
một cách khác, bạn có thể là một người hướng ngoại nhút nhát
như Barbra Streisand, người có một tính cách hết sức đặc sắc
và thu hút, nhưng vẫn sợ đến tê liệt cả người đi mỗi khi phải
bước lên sân khấu; hoặc một người hướng nội không-nhútnhát, như Bill Gates, người mà về mọi phương diện đều tránh
phải tiếp xúc với mọi người, nhưng chưa bao giờ phải lo lắng
vì áp lực ý kiến của người khác.” Đây là chi tiết tâm đắc đầu
tiên tôi bắt gặp trong cuốn sách khi lần đầu đọc nó, và do đây
là một dự án cá nhân của riêng tôi, tôi không nghĩ mình có gì
phải ngại trong việc chọn một chi tiết mình thích làm cảm
hứng để thiết kế bìa. Nói luôn, bìa màu xanh lá cây cũng chỉ
đơn giản là vì đây là màu sắc ưa thích nhất của tôi mà thôi. Dù
sao cũng mong là nó hợp mắt các bạn, nhưng dẫu nó (nhỡ) có
không hợp mắt các bạn thì tôi cũng đành chịu; đây là dự án cá
nhân của tôi, tôi sẽ làm nó theo những cách mà tôi muốn, chứ
không phải là theo ý thích của bất kể ai khác.
Chữ “Quiet”, là tiêu đề chính của bản gốc, đã được tôi chọn
dịch là “Im lặng”. Tôi có lý do cho điều này. Bên cạnh sự
tương hợp đến một mức độ nào đấy với nét nghĩa mà tôi hiểu
của từ “Quiet” theo ý dùng của tác giả, tôi cố tình chọn chữ
“Im lặng”, với chữ “I” chủ ý kéo dài ra và làm lớn hơn hẳn các
chữ còn lại khi in trên bìa, còn là vì tôi muốn đặc biệt dành
tặng cuốn sách này cho những người có tính cách “I”, viết tắt
của “introverted”—hướng nội, theo phân loại của bài Trắc
nghiệm tính cách Myers-Briggs (Myers-Briggs Type
Indicator), thường được viết ngắn gọn là MBTI. Chữ “I” lớn
đó chính là dành cho họ, những con người nhút nhát, rụt rè,
ngại giao tiếp, thích suy nghĩ sâu sắc, ham đọc sách, khiêm
tốn, nhạy cảm, thận trọng, nghiêm túc, sống nội tâm, hiền
lành, điềm tĩnh, thích tìm sự đơn độc, ngại mạo hiểm, dễ bị tổn
thương bởi lời lên án hoặc xúc phạm. Những người như tôi.
Cuốn sách này được Susan Cain viết trước hết là để cho họ.
Bản dịch này được tôi thực hiện, trước hết là để cho họ.
Những lời này nói ra, tôi hy vọng đã giúp bạn hiểu được tôi
làm thế này là để làm gì, để đạt được gì, và để bạn hiểu rằng
bạn nên trông mong những gì và không nên trông mong những
gì từ bản dịch này. Kể từ giờ trở đi, tôi xin nhường lại công
việc quyết định cho bạn. Nếu bạn tin tôi, tin vào những điều
tôi nói, hoặc ít nhất là tin vào giá trị của cuốn sách này, và
muốn sử dụng đến bản dịch (dù thiếu hoàn hảo) này của tôi,
tôi xin được nói: Cảm ơn bạn. Chúc bạn tất cả những gì tốt
đẹp nhất. Bản dịch này xin được gửi tặng đến tất cả những
người hướng nội ở ngoài kia, cũng như những người hướng
ngoại yêu quý, gắn bó hoặc cộng tác với những người hướng
nội nữa. Cảm ơn các bạn đã đọc đến đây. Cảm ơn các bạn, và
chúc các bạn cũng sẽ tìm được những hiểu biết và ý tưởng thật
sâu sắc, mới mẻ từ cuốn sách này, như tôi đã tìm thấy được
vậy.
Hà Nội, ngày 10 tháng Năm, năm 2014.
Nguyễn Tiến Đạt (sutucon)
Đề từ
THÊM MỘT VÀI TIẾNG ỒN CHO 'IM LẶNG'
“Một khảo nghiệm về tâm lý con người hấp dẫn, có thể làm
thay-đổi-cuộc-đời mà chắc chắn sẽ đem lại lợi ích lớn cho cả
người hướng nội cũng như người hướng ngoại”.
—Kirkus Reviews (starred review)
“Hiền lành là mạnh mẽ… Đơn độc chính là đạt hiệu quả cao
nhất về giao tiếp… những ý tưởng dường như rất ngược đời
này là một vài trong rất nhiều lý do để đem Im lặng vào một
góc khuất tĩnh lặng nào đó và hấp thụ toàn bộ những thông
điệp tuyệt vời, kích-thích-suy-nghĩ vô cùng của nó.”
—ROSABETH MOSS KANTER, giáo sư tại Đại học Kinh tế
Harvard, tác giả của cuốn sách “Confidence and SuperCorp”.
“Một cuốn sách rất có giá trị về mặt hiểu biết, được tiến hành
nghiên cứu kỹ càng, về sức mạnh của sự lặng im và đức hạnh
của việc có một đời sống nội tâm phong phú. Nó phá đổ quan
điểm xã hội phổ biến rằng bạn cần phải hướng ngoại thì mới
có thể hạnh phúc và thành công trong cuộc sống”.
—JUDITH ORLOFF, tiến sĩ y khoa, tác giả của cuốn sách
“Emotional Freedom”
“Trong cuốn sách đề cập hết sức kỹ lưỡng và được viết một
cách rất tuyệt vời này, Susan Cain đã thể hiện một cuộc biện
hộ mạnh mẽ cho sự hướng nội. Cô cũng khéo léo cảnh báo về
những nhược điểm của sự ồn ào trong nền văn hóa của chúng
ta, trong đó có cả nguy cơ nó làm át đi những tiếng nói có giá
trị khác. Vượt lên trên tất cả những ồn ào, giọng nói của chính
Susan vẫn hiện lên đầy hấp dẫn—sâu sắc, hiền từ, bình tĩnh và
hùng hồn. Im lặng xứng đáng có được một lượng độc giả rất
lớn”.
—CHRISTOPHER LANE, tác giả của cuốn sách “Shyness:
How Normal Behavior Became a Sickness”
“Hành trình của Susan Cain để thấu hiểu sự hướng nội, một
hành trình tuyệt vời đã đi từ phòng thí nghiệm tới bục sân
khấu của người diễn giả, cho chúng ta những bằng chứng đầy
sức thuyết phục để trân trọng vào chất lượng hơn là phong
cách, vào nội dung hơn là diện mạo, và vào những phẩm chất
mà ở Mỹ thường bị coi nhẹ. Cuốn sách này xuất chúng, sâu
sắc, chứa đầy cảm xúc và đầy tràn những hiểu biết”.
—SHERI FINK, tiến sĩ y khoa, tác giả của cuốn sách “War
Hospital”.
“Xuất sắc, khai sáng, giải phóng con người! Im lặng đem đến
không chỉ một tiếng nói, mà còn cả một con đường về nhà cho
rất nhiều người đã bước qua cuộc đời mà vẫn luôn nghĩ cách
họ tương tác với thế giới là có gì đó cần phải sửa chữa”.
—JONATHAN FIELDS, tác giả của cuốn sách “Uncertainty:
Turning Fear and Doubt into Fuel for
Brilliance”
“Thi thoảng, lâu lâu một cuốn sách lại xuất hiện và cho chúng
ta những hiểu biết mới đến bất ngờ. Im lặng là một cuốn sách
như vậy: nó vừa kể những câu chuyện hấp dẫn, vừa truyền tải
những tri thức khoa học hàng đầu. Lời gợi ý dành cho kinh
doanh là đặc biệt có giá trị nhất: Im lặng mang đến những lời
khuyên để người hướng nội có thể lãnh đạo một cách hiệu quả,
thực hiện những bài nói một cách thành công, tránh bị kiệt
sức, và chọn lấy vai trò phù hợp. Cuốn sách hấp dẫn, viết hay
đến tuyệt vời, được nghiên cứu kỹ càng này chỉ đơn giản là
tuyệt hảo”.
—ADAM M. GRANT, tiến sĩ, phó giáo sư bộ môn quản lý,
Đại học kinh tế Wharton
THÊM NHIỀU TIẾNG ỒN HƠN NỮA CHO 'IM LẶNG'
“Phá tan những hiểu lầm… Cain liên tục thu hút sự chú tâm
của độc giả bằng cách đưa ra những câu chuyện cụ thể về các
cá nhân… cũng như các báo cáo về những nghiên cứu mới
nhất. Sự chuyên tâm, các nghiên cứu, và đặc biệt là niềm đam
mê về chủ đề quan trọng này của cô đã được đền đáp xứng
đáng”.
—Tạp chí “Publishers Weekly”
“Im lặng đưa những cuộc trò chuyện về người hướng nội trong
xã hội định-hướng-hướng-ngoại của chúng ta lên một tầm cao
mới. Tôi tin rằng có rất nhiều người hướng nội sẽ nhận ra, mặc
dù có thể họ không biết, rằng họ đã đợi cuốn sách này cả đời
mình rồi”.
—ADAM S. MCHUGH, tác giả của cuốn sách “Introverts in
the Church”
“Cuốn sách Im lặng của Susan Cain cung cấp tuyệt vời nhiều
những thông tin về khuôn mẫu hướng ngoại lý tưởng và khía
cạnh tâm lý học của một tính cách nhạy cảm, và cô có nhận
thức rất rõ về việc người hướng nội có thể làm thế nào để tận
dụng được nhiều nhất thiên hướng tính cách của mình trên mọi
lĩnh vực của cuộc sống. Xã hội cần những người hướng nội,
vậy nên tất cả mọi người đều có thể thu được lợi ích từ những
hiểu biết có trong cuốn sách này”.
—JONATHAN M. CHEEK, giáo sư tâm lý học tại Đại học
Wellesley, đồng biên tập của cuốn sách “Shyness: Perspectives
on Research and Treatment”
“Một cuốn sách xuất sắc, quan trọng, và có sức ảnh hưởng cá
nhân vô cùng lớn. Cain đã cho thấy rằng, với tất cả những đức
hạnh của nó, Khuôn Mẫu Hướng Ngoại Lý Tưởng của nước
Mỹ đang lấy đi quá nhiều dưỡng khí. Bản thân Cain là người
hoàn hảo để đứng lên đấu tranh cho điều này—với thái độ
chiến thắng và sự rõ ràng, cô đã cho chúng ta thấy sẽ thế nào
khi suy nghĩ bên ngoài nhóm (think outside the group)”.
—CHRISTINE KENNEALLY, tác giả của cuốn sách “The
First Word”
“Điều Susan Cain thấu hiểu—và người đọc của cuốn sách
tuyệt vời này rồi sẽ sớm trân trọng—là một thứ mà tâm lý học
và thế giới nói-nhanh-làm-nhanh của chúng ta đã quá chậm để
nhận ra: Không chỉ không có gì sai trong việc tĩnh lặng, thích
suy nghĩ, nhút nhát rụt rè, và hướng nội, mà còn có những lợi
thế rõ ràng khi là người như thế nữa”.
—JAY BELSKY, Giáo sư Robert M. and Natalie Reid Dorn,
chuyên ngành Phát triển Con người và Cộng đồng, Đại học
California (University of California, Davis)
“Tác giả Susan Cain đã thể hiện sức mạnh tĩnh lặng của chính
mình, trong cuốn sách được thực hiện vô cùng tuyệt vời và hết
sức hấp dẫn, lôi cuốn này. Cô mang tới những nghiên cứu
khoa học và những trải nghiệm của người hướng nội vô cùng
quan trọng”.
—JENNIFER B. KAHNWEILER, tiến sĩ, tác giả của cuốn
sách “The Introverted Leader”
“Trên nhiều phương diện, Im lặng là một cuốn sách thực sự
xuất sắc. Trước tiên, nó được trang bị chi tiết với những thông
tin từ các nghiên cứu khoa học, nhưng không hề bị sa vào nó.
Thứ hai, cuốn sách được viết đặc biệt tốt, và rất “thân thiện
với người đọc” ('reader friendly'). Thứ ba, nó cung cấp nhiều
hiểu biết mới quan trọng. Tôi chắc chắn rằng rất nhiều người
thắc mắc tại sao những hành vi tự tin đến hung hăng, bốc đồng
lại thường được tưởng thưởng; trong khi những hành vi giàu
suy nghĩ, cẩn trọng lại thường bị bỏ qua. Cuốn sách này đi
vượt xa hơn cả những sự hời hợt ở ấn tượng bề mặt để thâm
nhập và phân tích sâu hơn nhiều”.
—WILLIAM GRAZIANO, giáo sư, Khoa Khoa học Tâm Lý,
Đại học Purdue
Dành tặng gia đình tuổi ấu thơ của tôi
“Một giống loài nơi tất cả đều là Tướng Patton, sẽ không thể
thành công hơn bất cứ, dù chỉ một chút nào, so với một chủng
tộc nơi tất cả đều là Vincent Van Gogh1. Tôi thích tin rằng thế
giới này cần có những vận động viên thể thao, những nhà triết
học, những biểu tượng sex, những họa sĩ, những nhà khoa
học; nó cần những người nhân hậu, những người sắt đá,
những người tàn nhẫn, và cả những người nhút nhát yếu mềm.
Nó cần những người có thể cống hiến cả đời họ cho việc
nghiên cứu có bao nhiêu giọt nước được tiết ra trong tuyến
nước bọt của loài chó, trong mỗi điều kiện khác nhau; nó cần
những người có thể lưu giữ ấn tượng chớp nhoáng của trăm
đóa hoa anh đào bung nở trong một bài thơ mười bốn chữ;
hay cống hiến hai mươi lăm trang giấy để phân tích cảm giác
của một cậu bé khi nằm yên trên giường một mình buổi tối,
chờ mẹ đến hôn vào má và chúc cậu ngủ ngon…. Quả thực
vậy; sự hiện diện của sức mạnh vượt trội của mỗi người trong
một lĩnh vực nhất định đã mặc định rằng, năng lượng cần thiết
cho các hoạt động khác ở họ hẳn đều đã bị rút cạn đi, và thay
vào để dùng cho chỉ một lĩnh vực vượt trội kia mà thôi.”
—ALLEN SHAWN
1 George Smith Patton Jr. (11/ 11/1885—21/ 12/1945), còn
được gọi là George Patton III, là một tướng lĩnh, nhà chỉ huy
quân sự nổi tiếng của Lục quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh Thế
giới lần II trong các chiến dịch ở Bắc Phi, Sicilia, Pháp và
Đức, 1943–1945. Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, ông trở
thành một trong những chỉ huy đầu tiên của binh chủng xe
tăng của Hoa Kỳ. (Nguồn: Wikipedia)
Vincent Willem van Gogh (30/3/1853—29/7/1890), thường
được biết đến với tên Vincent Van Gogh, là một danh hoạ Hà
Lan thuộc trường phái hậu ấn tượng. Nhiều bức tranh của ông
nằm trong số những tác phẩm nổi tiếng nhất, được yêu thích
nhất và cũng đắt nhất trên thế giới . Van Gogh là nghệ sĩ tiên
phong của trường phái biểu hiện và có ảnh hưởng rất lớn tới
mỹ thuật hiện đại, đặc biệt là tới trường phái dã thú (Fauvism)
và trường phái biểu hiện tại Đức. (Nguồn: Wikipedia)
Ghi chú của tác giả
Tôi đã viết cuốn sách này một cách chính thức từ năm 2005,
và không chính thức trong suốt cả quãng đời trưởng thành của
mình. Tôi đã nói và viết với hàng trăm, có lẽ là hàng nghìn
người về những chủ đề bàn luận đến ở đây, và cũng đã đọc
chừng ấy sách, các nghiên cứu học thuật, các bài báo và tạp
chí, những cuộc thảo luận ở chat-room trên mạng, và những
bài blog. Một vài trong số này tôi đã nhắc đến trong cuốn
sách; một số khác thì được nhắc đến trong hầu như mọi câu
văn mà tôi viết. Im lặng đứng trên rất nhiều đôi vai, đặc biệt là
các học giả và các nhà nghiên cứu mà công trình của họ đã
dạy tôi rất nhiều. Trong một thế giới hoàn hảo, tôi sẽ đề tên tất
cả mọi nguồn thông tin, tất cả những người thầy, và tất cả
những người mà tôi đã từng phỏng vấn. Nhưng để văn bản còn
có thể đọc được, một số cái tên sẽ chỉ xuất hiện trong phần
Chú thích hoặc Lời ghi nhận.
Vì những lý do tương tự, tôi đã không dùng dấu ba chấm hay
ngoặc đơn trong một số câu trích dẫn, nhưng đã đảm bảo rằng
những từ thêm vào hoặc bị cắt đi không làm thay đổi dụng ý
của người nói hay người viết. Nếu bạn muốn trích dẫn lại
những câu này từ nguồn nguyên bản của nó, các liên kết đưa
bạn tới văn bản gốc có trong phần Chú thích.
Tôi đã thay đổi danh tính và một số chi tiết có thể dùng để
nhận diện những người có trong các câu chuyện mà họ kể cho
tôi, cũng như trong các câu chuyện của chính tôi với tư cách
một luật sư và một nhà tư vấn. Để bảo vệ sự riêng tư của các
học viên tại lớp học kỹ năng nói trước đám đông của Charles
di Cagno, những người vốn không có ý định được nhắc đến
trong cuốn sách này khi họ đăng ký lớp học, câu chuyện về
buổi học đầu tiên của tôi ở lớp học đó thực ra là một tổng hợp
của vài buổi học khác nhau; cả câu chuyện về Greg and Emily
cũng vậy, được xây dựng từ nhiều cuộc phỏng vấn với các cặp
đôi tương tự. Ngoài việc bị giới hạn bởi trí nhớ của tôi, tất cả
các câu chuyện khác đều đã được thuật lại như cách chúng đã
diễn ra hoặc đã được kể lại cho tôi. Tôi không tiến hành kiểm
tra lại tính xác thực của những câu chuyện mà người khác kể
cho tôi về chính họ, nhưng chỉ bao gồm vào đây những câu
chuyện mà tôi tin là có thật.
GIỚI THIỆU
Hai cực Bắc–Nam của tính cách con người
Montgomery, Alabama. Ngày 1 tháng Mười Hai, năm 1955.
Trời vừa chập tối. Một chiếc xe buýt dừng lại bên bến, và một
người đàn bà phục sức giản dị, tuổi chừng bốn mươi bước lên
xe. Bà đứng thẳng người, bất chấp việc đã dành suốt cả ngày
hôm đó cúi gập bên bàn ủi quần áo, trong căn tiệm may ẩm
thấp, tối tăm của mình tại khu bách hóa Montgomery Fair. Bàn
chân bà sưng tấy vì mệt mỏi, hai bả vai đau nhức. Bà ngồi yên
lặng trên hàng ghế đầu tiên của dãy ghế dành cho người Da
màu, ngắm nhìn từng tốp, từng tốp hành khách chậm chạp lấp
đầy dần từng băng ghế trống trên chiếc xe. Cho đến khi người
tài xế đột nhiên yêu cầu bà phải đứng dậy và nhường chỗ cho
một hành khách người da trắng.
Người phụ nữ bé nhỏ chỉ thốt ra một từ duy nhất, một từ ngữ
đã châm ngòi cho một trong những phong trào dân quyền lớn
nhất của thế kỷ 20, một từ ngữ đã giúp cho nước Mỹ tìm thấy
bản ngã khác tốt hơn cho chính mình.
Bà đã nói: “Không.”
Người tài xế đe dọa sẽ báo bắt bà nếu bà không chịu làm theo
yêu cầu. “Ông có thể làm thế.” Rosa Parks trả lời.
Một viên cảnh sát tới nơi. Ông ta hỏi Parks tại sao bà không
chịu đứng dậy. “Tại sao tất cả các người cứ mãi o ép chúng
tôi?” bà chỉ đơn giản hỏi lại. “Tôi không biết”, viên cảnh sát
nói. “Nhưng luật là luật, và bà sẽ bị bắt”.
Trong buổi chiều ngày diễn ra phiên tòa tuyên án Parks tội
“gây rối trật tự công cộng”; Hiệp Hội Vì Montgomery Tiến Bộ
(Montgomery Improvement Association) tổ chức một cuộc
biểu tình ủng hộ Parks tại Giáo đường Baptist Phố Holt, trong
khu nghèo nhất của cả thành phố. Năm nghìn người tụ tập để
ủng hộ hành động dũng cảm đơn độc của Parks. Họ lấp đầy
sảnh đường nhà thờ, đông đến nỗi những băng ghế của sảnh
đường rút cục không thể chứa thêm được nữa. Những người
còn lại lặng lẽ chờ đợi bên ngoài, lắng nghe qua những chiếc
loa. Vị linh mục Martin Luther King Jr. nói với đám đông: “Sẽ
có một lúc con người không thể chịu đựng được việc tiếp tục
bị giày xéo bởi gót chân sắt của sự đàn áp”, ông nói. “Sẽ có
một lúc con người không thể chịu đựng được việc tiếp tục bị
đẩy ra khỏi ánh nắng ấm áp của mặt trời tháng Bảy, và bị bỏ
lại một mình trong cái lạnh cắt thịt của tháng Mười Một nơi
miền núi An-pơ.”
Ông ngợi ca hành động dũng cảm của Parks, và ôm lấy bà. Bà
đứng đó, lặng yên, chỉ sự có mặt của bà cũng đủ để khích động
cả đám đông. Tổ chức đã phát động một phong trào tẩy chay
xe buýt kéo dài đến 381 ngày sau đó. Những người dân lê
bước hàng nhiều dặm đường để đến nơi làm việc. Họ đi nhờ
xe với những người mới gặp. Họ thay đổi con đường lịch sử
của cả Liên Bang Hoa Kỳ.
Tôi đã luôn hình dung về Rosa Parks như là một kẻ rất hiên
ngang, oai vệ, một người phụ nữ mạnh mẽ, quyết đoán; có thể
dễ dàng đối mặt với cả chiếc xe buýt chứa đầy các hành khách
với những ánh nhìn cay độc. Nhưng khi bà mất vào năm 2005
ở tuổi 92, cơn lũ ồ ạt các bài cáo phó đăng trên các trang báo
đều miêu tả bà như một người rất nhỏ nhẹ, dịu dàng, và thậm
chí vóc người của bà cũng rất thấp bé. Họ nói bà rất “rụt rè và
nhút nhát”, nhưng có “lòng dũng cảm của một con sư tử”. Các
tờ báo viết về bà đều tràn ngập những lời ca ngợi như “sự
khiêm tốn cấp tiến” và “sự ngoan cường tĩnh lặng”. Nghĩa là
thế nào khi một người có thể ngoan cường một cách tĩnh lặng?
- những lời này dường như muốn ngầm hỏi. Làm thế nào bạn
có thể vừa rụt rè, lại vừa thật dũng cảm?
Parks có vẻ nhận rõ nghịch lý này, gọi tên cuốn tự truyện của
mình là “Sức mạnh im lặng” (Quiet Strength)—một tiêu đề có
vẻ như muốn thách thức những nhận định của chúng ta. Tại
sao im lặng lại không thể có sức mạnh? Và im lặng thực sự
còn làm được những gì nữa, mà trước giờ chúng ta chưa bao
giờ chịu nhìn nhận?
Cuộc sống của chúng ta được định hình bởi tính cách cũng sâu
sắc như nó bị ảnh hưởng bởi giới tính hay chủng tộc vậy. Và
phương diện quan trọng nhất trong tính cách của một con
người—“Hai cực Bắc– Nam của tính cách”, như một nhà khoa
học đã nói—là ở việc chúng ta rơi vào đâu trên trục nối giữa
hai thái cực Hướng Nội—Hướng Ngoại. Vị trí của chúng ta
trên thang nối này tác động tới cách chúng ta chọn bạn bè và
người tình, cách chúng ta bắt đầu một cuộc trò chuyện, tìm
giải pháp cho những sự khác biệt, và thể hiện tình yêu. Nó ảnh
hưởng tới sự nghiệp mà chúng ta chọn, và góp phần quan
trọng quyết định xem liệu chúng ta có thành công trong sự
nghiệp đó hay không. Nó điều khiển việc chúng ta thực hiện
thường xuyên đến đâu các hoạt động như tập thể thao, ngoại
tình, làm việc hiệu quả mà không cần ngủ, học từ những sai
lầm trong quá khứ, đặt những canh bạc lớn trên thị trường
chứng khoán, bỏ qua món lợi tức thời để có được lợi ích về lâu
dài trong tương lai, làm một nhà lãnh đạo giỏi, và đặt những
câu hỏi như : “Nếu trong trường hợp đó thì mọi việc sẽ ra
sao?”2. Nó được phản chiếu ngay trong trục thông tin trong
não bộ của mỗi con người, trong từng nơ-ron truyền dẫn xung
điện, và trong từng góc khuất nhỏ nhất trong hệ thần kinh của
mỗi chúng ta. Ngày nay, sự hướng nội và hướng ngoại là hai
trong số những chủ đề được nghiên cứu nhiều nhất trong tâm
lý học tính cách, làm khích động trí tò mò của hàng trăm nhà
khoa học khắp nơi trên toàn cầu.
Các nhà nghiên cứu này đã có những khám phá vô cùng thú vị,
với sự hỗ trợ đắc lực từ những công nghệ mới nhất; nhưng
chúng chỉ là một phần nhỏ trong một lịch sử lâu dài về nghiên
cứu tâm lý con người. Các thi gia và các nhà triết học cổ đại
đã có những suy nghĩ về người hướng nội và hướng ngoại
ngay từ những năm tháng đầu tiên của lịch sử có thể ghi chép
được. Cả hai loại tính cách này đều xuất hiện trong Kinh
Thánh, cũng như trong ghi chép của các thầy thuốc từ thời Hy
Lạp và La Mã cổ đại; và một số nhà nghiên cứu tâm lý tiến
hóa (evolutionary psychologists) đã khẳng định rằng lịch sử
của hai loại tính cách này còn vươn xa hơn thế nữa: vương
quốc của loài vật cũng có “hướng nội” và “hướng ngoại”, như
rồi chúng ta sẽ thấy, từ ruồi giấm cho đến cá vược, đến động...
Dự án ebook cho thiết bị di động
Tạo ebook: Hanhdb
Copyright © 2012 by Susan Cain
Bản quyền tác phẩm đã được bảo hộ.
Dịch từ bản gốc tiếng Anh “Quiet: The Power of Introverts in
a World That Can't Stop Talking”, được xuất bản tại Hoa Kỳ
bởi Crown Publishers.
Bản dịch được thực hiện bởi Nguyễn Tiến Đạt (sutucon).
Bản dịch này không phải là bản dịch chính thức của cuốn sách,
được thực hiện chỉ đơn thuần với mục đích để chia sẻ. Người
dịch không được hưởng bất kỳ lợi ích nào về tiền bạc thông
qua việc thực hiện và công bố bản dịch này, cũng không
khuyến khích các hành vi đọc, tải sách vi phạm bản quyền.
Hãy mua cuốn sách này khi nó được dịch hoặc phát hành
chính thức tại nơi bạn sống để ủng hộ tác giả.
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com
Lời người dịch
Xin chào, tôi là Nguyễn Tiến Đạt. Bản dịch mà bạn đang đọc
là dự án cá nhân lớn đầu tiên sau năm 20 tuổi của tôi. Cám ơn
bạn vì đã đọc, hoặc thậm chí dẫu có thể chỉ là đang cân nhắc
đến việc sẽ đọc nó.
Tôi có may mắn được biết đến cuốn sách này từ khá sớm, vào
cuối mùa hè năm 2012, không lâu sau thời điểm nó được ra
mắt tại Mỹ. Và tôi đã lập tức bị hút vào nó. Đôi lúc trong đời
bạn, sẽ có những cuốn sách xuất hiện và tác động rất mạnh
đến cách nhìn cuộc sống của bạn, cấy vào trong đầu bạn một ý
tưởng, cho bạn một lăng kính hoàn toàn mới để nhìn nhận
cuộc sống và để nhìn nhận chính bản thân bạn. “Quiet” của
Susan Cain đối với tôi là một cuốn sách như vậy. Và tôi không
hề hối hận về việc mình đã bỏ ra hơn 6 tháng trời để dịch nó.
Nó đã giúp thay đổi cuộc sống của tôi theo hướng tốt đẹp hơn
nhiều, đến mức tôi nhận ra việc những người khác cũng được
đọc nó sẽ có ý nghĩa lớn đến thế nào. Và tôi nhảy vào làm,
mặc dù không phải tôi không nhận được những lời khuyên
không nên. Một người anh tôi rất kính trọng cũng đã khuyên
tôi như vậy. Nhưng tôi còn trẻ, tôi nghĩ mình có quyền phạm
sai lầm và có quyền làm một thứ gì đó điên rồ một chút khi tôi
còn đủ thời gian và nhiệt huyết. Vậy nên tôi làm.
Cuốn sách này là một dự án cá nhân của tôi. Tôi nghĩ mình
cần giải thích một chút cụm từ “dự án cá nhân”. Thứ nhất, nó
có nghĩa là: Cuốn sách này là của tôi. Từ chữ cái đầu tiên đến
cái dấu chấm cuối cùng, từ cách dịch, cách chọn từ, đến cách
làm chú thích; từ cách trình bày bìa, đến màu bìa, thậm chí là
việc thiết kế bìa. Tất cả những thao tác bạn có thể nghĩ ra để
có thể làm ra được bản dịch này, tôi đã tự tay làm một mình
hoàn toàn. Tất nhiên, việc dịch của tôi đứng trên đôi vai của
rất nhiều kiến thức dịch và ngôn ngữ dịch của bao dịch giả tôi
đã từng được đọc, được theo học, và tôi cũng đã cầu viện đến
sự trợ giúp của rất nhiều các từ điển và các nguồn thông tin
tham khảo khác nhau từ mạng Internet, nhưng người làm
nhiệm vụ sử dụng tất cả những thứ nguyên liệu nguồn đó để
tạo ra những dòng văn bản này là tôi, và chỉ mình tôi. Tôi
chính là người chịu trách nhiệm, là người bạn sẽ muốn nhắm
đến để khen ngợi, hoặc để ném đá. Thứ hai, nó có nghĩa là: Dự
án này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với riêng cá nhân tôi.
Với tôi, việc phải đưa được những kiến thức trong cuốn sách
này đến với nhiều người hơn nữa gần như là một sứ mệnh tôi
tự giao cho mình, nó là một mục đích tôi hoàn toàn tin tưởng
vào, và nó đã là động lực thúc đẩy tôi theo đuổi công việc này
trong suốt quãng thời gian hơn 6 tháng vừa qua. Tôi không
dịch cuốn sách này vì muốn nó được một nhà xuất bản nào để
ý đến và trả tôi tiền để mua nó; tôi không làm nó để in ra và
bán cho bất kỳ ai; và tôi cũng không làm nó để thể hiện gì
trình độ của mình cả. Bạn có thể chọn tin lời tôi hoặc không,
tôi không quan tâm, nhưng điều tôi muốn nói là: tôi chọn làm
nó, vì tôi muốn bạn đọc nó.
Tôi biết việc chỉ hết sức khen ngợi cuốn sách này trong một
dòng “trạng thái” vu vơ nào đó trên mạng xã hội, hay liên tục
bỏ bom trang mạng cá nhân của bạn với những bình luận kiểu
“hãy đọc nó đi, nó hay lắm…” là không đủ. Dù cho trình độ
tiếng Anh của bạn có đủ tốt để biết được cuốn sách viết gì, rào
cản ngôn ngữ vẫn sẽ là một nhân tố cản trở (dù có thể chỉ là rất
nhỏ). Và dù nhân tố cản trở đó có thể rất nhỏ, nhưng nhân nó
lên với dung lượng của cuốn sách này (bản điện tử mà tôi có là
một bản PDF chữ nhỏ li ti mà cũng đã 139 trang); cùng với
chủ đề có vẻ thiếu hấp dẫn của nó (“tâm lý học”, “tính cách”,
“người hướng nội”); lại nữa, hãy nghĩ đến cả thể loại của nó
(“non-fiction” và “self-help”) vốn là thứ tôi không nghĩ được
số đông trong các bạn ưa thích. Hãy thành thực mà nói đi, bạn
thử nghĩ đến những thứ này mà xem, nếu nó không phải là một
tài liệu học tập bắt buộc hoặc một cuốn sách nghiên cứu buộcphải-có kinh điển cần thiết cho công việc, bao nhiêu trong số
các bạn sẽ bị hấp dẫn đến với một cuốn sách với dung lượng,
chủ đề và thể loại như thế? Tôi nghĩ là không nhiều. Tôi cũng
phải thú thật là kể cả tôi có lẽ cũng sẽ không tìm đến với một
thứ như thế đâu, nếu tôi đã được biết đến nó theo cách này.
Nhưng tôi biết đây là một cuốn sách rất đáng đọc. Và TÔI
MUỐN CÁC BẠN ĐỌC NÓ. Thành thực mà nói, bạn có thể
dùng việc này để đánh giá tôi đấy. Tôi đang làm cái việc mạo
hiểm là đem uy tín của mình ra để đảm bảo cho cuốn sách này.
Nếu bạn đọc thử và không thấy nó đáng đọc như lời tôi tâng
bốc, vậy thì tôi coi như mất sạch sẽ uy tín với bạn nhỉ. Từ nay
về sau mọi lời tôi nói sẽ không còn mấy sức nặng với bạn nữa.
Nhưng kể cả khi biết điều đó, tôi vẫn tin chắc và vẫn sẽ nói
cho bạn biết, rằng: TÔI TIN ĐÂY LÀ MỘT CUỐN SÁCH
ĐÁNG ĐỌC.
Việc dịch cuốn sách này là cố gắng của tôi để đạp đổ rào cản
ngôn ngữ. Việc tôi sử dụng trang cá nhân của mình và đăng tải
những đoạn trích tôi thấy hay trong cuốn sách này là những nỗ
lực nhỏ của tôi để thu hút sự quan tâm của mọi người tới với
chủ đề của cuốn sách. Và bằng việc thực sự trở nên tự tin hơn,
sống tốt hơn, thể hiện ra qua cuộc sống thực ngoài đời và qua
những gì tôi giao tiếp với mọi người xung quanh cả trên mạng
lẫn trong đời thực, bất chấp việc là một người hướng nội nhút
nhát, tôi hy vọng rằng mình đã có thể chứng minh cho các bạn
—những ai biết tôi—thấy rằng cuốn sách này, dù là sách selfhelp, dù là sách non-fiction, nhưng nó vẫn thực sự đáng giá, vì
nó có thể làm thay đổi cuộc sống của bạn theo những nghĩa tốt
hơn. Tôi là một bằng chứng cho điều đó.
BẢN DỊCH NÀY KHÔNG HỀ HOÀN HẢO. Bạn cần phải
biết điều đó. Và bạn cũng cần phải biết rằng tôi biết điều đó.
Nó chi chít lỗi. Lỗi về cách dùng từ tiếng Việt. Lỗi về ngôn
ngữ dịch. Lỗi cả về thao tác tham khảo nguồn để làm chú
thích. Lỗi cả trong những khâu chế bản điện tử, tạo file PDF,
lỗi trong việc thiết kế bìa, chọn màu bìa. Lỗi trong cả cách
chọn dịch tiêu đề. Chi chít lỗi. Nhưng tôi hy vọng rằng chúng
sẽ không làm phiền bạn quá nhiều trong quá trình đọc, và,
quan trọng hơn, không làm ảnh hưởng đến việc tiếp nhận
những ý tưởng từ cuốn sách này của bạn. Tôi chỉ mong bản
dịch này của mình có thể giúp cho việc đọc của bạn trở nên dễ
dàng hơn, và do đó, bạn sẽ đỡ vất vả hơn trong việc hoàn tất
việc đọc cuốn sách này, chứ tôi thực sự không dám mong nó
trở thành một bản dịch hoàn hảo, có thể khiến tên tuổi tôi nổi
như cồn và được khen ngợi tới tấp. Không, không đâu ạ.
CHẮC CHẮN BẠN SẼ THẤY BẢN DỊCH NÀY CHI CHÍT
LỖI. Nhưng tôi vẫn hy vọng bạn sẽ thấy thích thú khi đọc nó,
tôi nói điều này ra một cách hoàn toàn chân thành.
Hy vọng đến đây, có lẽ bạn đã có câu trả lời của tôi cho hai
câu hỏi lớn mà có thể bạn đang muốn hỏi tôi: “Cuốn sách này
có đáng đọc không, tại sao?” và “Sao bạn lại muốn bỏ công
sức ra thực hiện việc dịch nó?”. Sau đây, tôi xin dành mấy lời
cuối cùng này để trả lời nốt mấy câu hỏi mà từ mấy hôm nay
tôi đã nhận được, kể từ khi tôi công bố trên trang cá nhân rằng
“dự án cá nhân lớn nhất sau năm 20 tuổi” của tôi đã chính thức
kết thúc:
¾ Tại sao tôi không gửi sách cho nhà xuất bản, mà lại chịu tải
công sức dịch của mình lên mạng một cách miễn phí thế này?
Tôi có sợ vi phạm luật bản quyền gì đó không?
Tôi không thể, không dám và cũng không biết cách để gửi bản
dịch cho nhà xuất bản, nếu bạn muốn tin tôi. Tôi không thể
chịu được những lời phê bình, bất kể chúng có tích cực và xác
đáng thế nào, và một khi đã là một dịch giả xuất bản, người
đòi hỏi các bạn đọc trả tiền cho tôi để được đọc thứ tôi dịch,
tôi sẽ phải chịu một trách nhiệm quá lớn cho bản dịch của
mình. Các bạn sẽ có quyền phê bình tôi. Nhưng tôi cực kỳ
ghét bị phê bình, dù trên bất cứ phương diện gì, dù nó có nhẹ
nhàng và xác đáng đến thế nào đi nữa. Hơn nữa, tự tôi biết
trình độ của mình quá thấp. Tôi biết chắc rằng có đầy lỗi về
cách dùng từ và lỗi về cách viết trong bản dịch này, và tôi lại
là một người theo chủ nghĩa hoàn hảo nữa, nên tôi không thể
bán một sản phẩm mà tôi biết không đạt được chất lượng tốt
nhất có thể như vậy. Cuối cùng, tôi không có uy tín, thiếu kinh
nghiệm và zê-rô quan hệ với bất cứ một nhà xuất bản nào, và
tôi cũng quá nhút nhát rụt rè và thiếu tự tin để có thể dám đem
thứ mình dịch này ra trước bất cứ hội đồng thẩm định của bất
cứ nhà xuất bản nào. Tôi sợ sự đánh giá. Và do vậy, tôi đã
chọn không tìm cách xuất bản chính thống bản dịch này. Hãy
để cho ai đó phù hợp hơn tôi làm thế khi nào họ có thể đi. Tôi
chỉ cần bản dịch này đến với các bạn được là được rồi, dẫu chỉ
là qua Internet thôi cũng không sao. Một ngày nào đấy, sẽ có
một cuốn sách với tên Nguyễn Tiến Đạt, hoặc với tư cách là
dịch giả, hoặc (và tôi mong là) với tư cách một tác giả. Còn
hôm nay, mong các bạn hãy nhận lấy món quà này của tôi từ
Internet.
Về vấn đề đọc và tải sách bản quyền, bản thân tôi coi đây là
một vấn đề vẫn còn chưa thực sự rõ ràng về mặt đạo đức. Liệu
sao chép, phân phối hay tải sách hay bất cứ thứ gì từ trên
mạng về một cách miễn phí có được coi là ăn cắp không? Tôi
không tin vào điều này, nhưng tôi cũng không khuyến khích
những hành vi bị coi là vi phạm luật bản quyền. Và tôi vẫn
quyết định sẽ chia sẻ bản dịch này của mình, bởi theo chiếc la
bàn đạo đức nội tại của tôi, tôi không tin rằng việc mình đang
làm là sai. Và tôi cũng không quan tâm liệu bạn có ủng hộ tôi
trong vấn đề này hay không. Ở đây, tôi chỉ xin dừng lại để nói
rằng: tôi đang làm điều tôi tin là đúng đắn và nên làm, và với
tôi, chỉ vậy là đủ.
¾ Tại sao lại chọn thiết kế bìa như vậy? Tại sao lại chọn dịch
tiêu đề “Quiet” thành “Im lặng”?
Bìa của “Im lặng” có hình ảnh chủ đạo là một trục phần tư mô
phỏng một hệ trục tọa độ. Đây là tôi thiết kế dựa vào một ý
tưởng xuất hiện trong cuốn sách, đó là: “một đồ thị với một
trục đứng và một trục nằm ngang, với trục ngang là khoảng
dao động giữa hai thái cực hướng nội-hướng ngoại, và trục
đứng tương ứng với khoảng bình thản-lo lắng. Với mô hình
này, bạn có được bốn phân loại khác nhau của tính cách con
người, tương ứng với bốn góc phần tư của đồ thị: người hướng
ngoại bình thản, người hướng ngoại lo lắng (hoặc bốc đồng),
người hướng nội bình thản, và người hướng nội lo lắng. Nói
một cách khác, bạn có thể là một người hướng ngoại nhút nhát
như Barbra Streisand, người có một tính cách hết sức đặc sắc
và thu hút, nhưng vẫn sợ đến tê liệt cả người đi mỗi khi phải
bước lên sân khấu; hoặc một người hướng nội không-nhútnhát, như Bill Gates, người mà về mọi phương diện đều tránh
phải tiếp xúc với mọi người, nhưng chưa bao giờ phải lo lắng
vì áp lực ý kiến của người khác.” Đây là chi tiết tâm đắc đầu
tiên tôi bắt gặp trong cuốn sách khi lần đầu đọc nó, và do đây
là một dự án cá nhân của riêng tôi, tôi không nghĩ mình có gì
phải ngại trong việc chọn một chi tiết mình thích làm cảm
hứng để thiết kế bìa. Nói luôn, bìa màu xanh lá cây cũng chỉ
đơn giản là vì đây là màu sắc ưa thích nhất của tôi mà thôi. Dù
sao cũng mong là nó hợp mắt các bạn, nhưng dẫu nó (nhỡ) có
không hợp mắt các bạn thì tôi cũng đành chịu; đây là dự án cá
nhân của tôi, tôi sẽ làm nó theo những cách mà tôi muốn, chứ
không phải là theo ý thích của bất kể ai khác.
Chữ “Quiet”, là tiêu đề chính của bản gốc, đã được tôi chọn
dịch là “Im lặng”. Tôi có lý do cho điều này. Bên cạnh sự
tương hợp đến một mức độ nào đấy với nét nghĩa mà tôi hiểu
của từ “Quiet” theo ý dùng của tác giả, tôi cố tình chọn chữ
“Im lặng”, với chữ “I” chủ ý kéo dài ra và làm lớn hơn hẳn các
chữ còn lại khi in trên bìa, còn là vì tôi muốn đặc biệt dành
tặng cuốn sách này cho những người có tính cách “I”, viết tắt
của “introverted”—hướng nội, theo phân loại của bài Trắc
nghiệm tính cách Myers-Briggs (Myers-Briggs Type
Indicator), thường được viết ngắn gọn là MBTI. Chữ “I” lớn
đó chính là dành cho họ, những con người nhút nhát, rụt rè,
ngại giao tiếp, thích suy nghĩ sâu sắc, ham đọc sách, khiêm
tốn, nhạy cảm, thận trọng, nghiêm túc, sống nội tâm, hiền
lành, điềm tĩnh, thích tìm sự đơn độc, ngại mạo hiểm, dễ bị tổn
thương bởi lời lên án hoặc xúc phạm. Những người như tôi.
Cuốn sách này được Susan Cain viết trước hết là để cho họ.
Bản dịch này được tôi thực hiện, trước hết là để cho họ.
Những lời này nói ra, tôi hy vọng đã giúp bạn hiểu được tôi
làm thế này là để làm gì, để đạt được gì, và để bạn hiểu rằng
bạn nên trông mong những gì và không nên trông mong những
gì từ bản dịch này. Kể từ giờ trở đi, tôi xin nhường lại công
việc quyết định cho bạn. Nếu bạn tin tôi, tin vào những điều
tôi nói, hoặc ít nhất là tin vào giá trị của cuốn sách này, và
muốn sử dụng đến bản dịch (dù thiếu hoàn hảo) này của tôi,
tôi xin được nói: Cảm ơn bạn. Chúc bạn tất cả những gì tốt
đẹp nhất. Bản dịch này xin được gửi tặng đến tất cả những
người hướng nội ở ngoài kia, cũng như những người hướng
ngoại yêu quý, gắn bó hoặc cộng tác với những người hướng
nội nữa. Cảm ơn các bạn đã đọc đến đây. Cảm ơn các bạn, và
chúc các bạn cũng sẽ tìm được những hiểu biết và ý tưởng thật
sâu sắc, mới mẻ từ cuốn sách này, như tôi đã tìm thấy được
vậy.
Hà Nội, ngày 10 tháng Năm, năm 2014.
Nguyễn Tiến Đạt (sutucon)
Đề từ
THÊM MỘT VÀI TIẾNG ỒN CHO 'IM LẶNG'
“Một khảo nghiệm về tâm lý con người hấp dẫn, có thể làm
thay-đổi-cuộc-đời mà chắc chắn sẽ đem lại lợi ích lớn cho cả
người hướng nội cũng như người hướng ngoại”.
—Kirkus Reviews (starred review)
“Hiền lành là mạnh mẽ… Đơn độc chính là đạt hiệu quả cao
nhất về giao tiếp… những ý tưởng dường như rất ngược đời
này là một vài trong rất nhiều lý do để đem Im lặng vào một
góc khuất tĩnh lặng nào đó và hấp thụ toàn bộ những thông
điệp tuyệt vời, kích-thích-suy-nghĩ vô cùng của nó.”
—ROSABETH MOSS KANTER, giáo sư tại Đại học Kinh tế
Harvard, tác giả của cuốn sách “Confidence and SuperCorp”.
“Một cuốn sách rất có giá trị về mặt hiểu biết, được tiến hành
nghiên cứu kỹ càng, về sức mạnh của sự lặng im và đức hạnh
của việc có một đời sống nội tâm phong phú. Nó phá đổ quan
điểm xã hội phổ biến rằng bạn cần phải hướng ngoại thì mới
có thể hạnh phúc và thành công trong cuộc sống”.
—JUDITH ORLOFF, tiến sĩ y khoa, tác giả của cuốn sách
“Emotional Freedom”
“Trong cuốn sách đề cập hết sức kỹ lưỡng và được viết một
cách rất tuyệt vời này, Susan Cain đã thể hiện một cuộc biện
hộ mạnh mẽ cho sự hướng nội. Cô cũng khéo léo cảnh báo về
những nhược điểm của sự ồn ào trong nền văn hóa của chúng
ta, trong đó có cả nguy cơ nó làm át đi những tiếng nói có giá
trị khác. Vượt lên trên tất cả những ồn ào, giọng nói của chính
Susan vẫn hiện lên đầy hấp dẫn—sâu sắc, hiền từ, bình tĩnh và
hùng hồn. Im lặng xứng đáng có được một lượng độc giả rất
lớn”.
—CHRISTOPHER LANE, tác giả của cuốn sách “Shyness:
How Normal Behavior Became a Sickness”
“Hành trình của Susan Cain để thấu hiểu sự hướng nội, một
hành trình tuyệt vời đã đi từ phòng thí nghiệm tới bục sân
khấu của người diễn giả, cho chúng ta những bằng chứng đầy
sức thuyết phục để trân trọng vào chất lượng hơn là phong
cách, vào nội dung hơn là diện mạo, và vào những phẩm chất
mà ở Mỹ thường bị coi nhẹ. Cuốn sách này xuất chúng, sâu
sắc, chứa đầy cảm xúc và đầy tràn những hiểu biết”.
—SHERI FINK, tiến sĩ y khoa, tác giả của cuốn sách “War
Hospital”.
“Xuất sắc, khai sáng, giải phóng con người! Im lặng đem đến
không chỉ một tiếng nói, mà còn cả một con đường về nhà cho
rất nhiều người đã bước qua cuộc đời mà vẫn luôn nghĩ cách
họ tương tác với thế giới là có gì đó cần phải sửa chữa”.
—JONATHAN FIELDS, tác giả của cuốn sách “Uncertainty:
Turning Fear and Doubt into Fuel for
Brilliance”
“Thi thoảng, lâu lâu một cuốn sách lại xuất hiện và cho chúng
ta những hiểu biết mới đến bất ngờ. Im lặng là một cuốn sách
như vậy: nó vừa kể những câu chuyện hấp dẫn, vừa truyền tải
những tri thức khoa học hàng đầu. Lời gợi ý dành cho kinh
doanh là đặc biệt có giá trị nhất: Im lặng mang đến những lời
khuyên để người hướng nội có thể lãnh đạo một cách hiệu quả,
thực hiện những bài nói một cách thành công, tránh bị kiệt
sức, và chọn lấy vai trò phù hợp. Cuốn sách hấp dẫn, viết hay
đến tuyệt vời, được nghiên cứu kỹ càng này chỉ đơn giản là
tuyệt hảo”.
—ADAM M. GRANT, tiến sĩ, phó giáo sư bộ môn quản lý,
Đại học kinh tế Wharton
THÊM NHIỀU TIẾNG ỒN HƠN NỮA CHO 'IM LẶNG'
“Phá tan những hiểu lầm… Cain liên tục thu hút sự chú tâm
của độc giả bằng cách đưa ra những câu chuyện cụ thể về các
cá nhân… cũng như các báo cáo về những nghiên cứu mới
nhất. Sự chuyên tâm, các nghiên cứu, và đặc biệt là niềm đam
mê về chủ đề quan trọng này của cô đã được đền đáp xứng
đáng”.
—Tạp chí “Publishers Weekly”
“Im lặng đưa những cuộc trò chuyện về người hướng nội trong
xã hội định-hướng-hướng-ngoại của chúng ta lên một tầm cao
mới. Tôi tin rằng có rất nhiều người hướng nội sẽ nhận ra, mặc
dù có thể họ không biết, rằng họ đã đợi cuốn sách này cả đời
mình rồi”.
—ADAM S. MCHUGH, tác giả của cuốn sách “Introverts in
the Church”
“Cuốn sách Im lặng của Susan Cain cung cấp tuyệt vời nhiều
những thông tin về khuôn mẫu hướng ngoại lý tưởng và khía
cạnh tâm lý học của một tính cách nhạy cảm, và cô có nhận
thức rất rõ về việc người hướng nội có thể làm thế nào để tận
dụng được nhiều nhất thiên hướng tính cách của mình trên mọi
lĩnh vực của cuộc sống. Xã hội cần những người hướng nội,
vậy nên tất cả mọi người đều có thể thu được lợi ích từ những
hiểu biết có trong cuốn sách này”.
—JONATHAN M. CHEEK, giáo sư tâm lý học tại Đại học
Wellesley, đồng biên tập của cuốn sách “Shyness: Perspectives
on Research and Treatment”
“Một cuốn sách xuất sắc, quan trọng, và có sức ảnh hưởng cá
nhân vô cùng lớn. Cain đã cho thấy rằng, với tất cả những đức
hạnh của nó, Khuôn Mẫu Hướng Ngoại Lý Tưởng của nước
Mỹ đang lấy đi quá nhiều dưỡng khí. Bản thân Cain là người
hoàn hảo để đứng lên đấu tranh cho điều này—với thái độ
chiến thắng và sự rõ ràng, cô đã cho chúng ta thấy sẽ thế nào
khi suy nghĩ bên ngoài nhóm (think outside the group)”.
—CHRISTINE KENNEALLY, tác giả của cuốn sách “The
First Word”
“Điều Susan Cain thấu hiểu—và người đọc của cuốn sách
tuyệt vời này rồi sẽ sớm trân trọng—là một thứ mà tâm lý học
và thế giới nói-nhanh-làm-nhanh của chúng ta đã quá chậm để
nhận ra: Không chỉ không có gì sai trong việc tĩnh lặng, thích
suy nghĩ, nhút nhát rụt rè, và hướng nội, mà còn có những lợi
thế rõ ràng khi là người như thế nữa”.
—JAY BELSKY, Giáo sư Robert M. and Natalie Reid Dorn,
chuyên ngành Phát triển Con người và Cộng đồng, Đại học
California (University of California, Davis)
“Tác giả Susan Cain đã thể hiện sức mạnh tĩnh lặng của chính
mình, trong cuốn sách được thực hiện vô cùng tuyệt vời và hết
sức hấp dẫn, lôi cuốn này. Cô mang tới những nghiên cứu
khoa học và những trải nghiệm của người hướng nội vô cùng
quan trọng”.
—JENNIFER B. KAHNWEILER, tiến sĩ, tác giả của cuốn
sách “The Introverted Leader”
“Trên nhiều phương diện, Im lặng là một cuốn sách thực sự
xuất sắc. Trước tiên, nó được trang bị chi tiết với những thông
tin từ các nghiên cứu khoa học, nhưng không hề bị sa vào nó.
Thứ hai, cuốn sách được viết đặc biệt tốt, và rất “thân thiện
với người đọc” ('reader friendly'). Thứ ba, nó cung cấp nhiều
hiểu biết mới quan trọng. Tôi chắc chắn rằng rất nhiều người
thắc mắc tại sao những hành vi tự tin đến hung hăng, bốc đồng
lại thường được tưởng thưởng; trong khi những hành vi giàu
suy nghĩ, cẩn trọng lại thường bị bỏ qua. Cuốn sách này đi
vượt xa hơn cả những sự hời hợt ở ấn tượng bề mặt để thâm
nhập và phân tích sâu hơn nhiều”.
—WILLIAM GRAZIANO, giáo sư, Khoa Khoa học Tâm Lý,
Đại học Purdue
Dành tặng gia đình tuổi ấu thơ của tôi
“Một giống loài nơi tất cả đều là Tướng Patton, sẽ không thể
thành công hơn bất cứ, dù chỉ một chút nào, so với một chủng
tộc nơi tất cả đều là Vincent Van Gogh1. Tôi thích tin rằng thế
giới này cần có những vận động viên thể thao, những nhà triết
học, những biểu tượng sex, những họa sĩ, những nhà khoa
học; nó cần những người nhân hậu, những người sắt đá,
những người tàn nhẫn, và cả những người nhút nhát yếu mềm.
Nó cần những người có thể cống hiến cả đời họ cho việc
nghiên cứu có bao nhiêu giọt nước được tiết ra trong tuyến
nước bọt của loài chó, trong mỗi điều kiện khác nhau; nó cần
những người có thể lưu giữ ấn tượng chớp nhoáng của trăm
đóa hoa anh đào bung nở trong một bài thơ mười bốn chữ;
hay cống hiến hai mươi lăm trang giấy để phân tích cảm giác
của một cậu bé khi nằm yên trên giường một mình buổi tối,
chờ mẹ đến hôn vào má và chúc cậu ngủ ngon…. Quả thực
vậy; sự hiện diện của sức mạnh vượt trội của mỗi người trong
một lĩnh vực nhất định đã mặc định rằng, năng lượng cần thiết
cho các hoạt động khác ở họ hẳn đều đã bị rút cạn đi, và thay
vào để dùng cho chỉ một lĩnh vực vượt trội kia mà thôi.”
—ALLEN SHAWN
1 George Smith Patton Jr. (11/ 11/1885—21/ 12/1945), còn
được gọi là George Patton III, là một tướng lĩnh, nhà chỉ huy
quân sự nổi tiếng của Lục quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh Thế
giới lần II trong các chiến dịch ở Bắc Phi, Sicilia, Pháp và
Đức, 1943–1945. Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, ông trở
thành một trong những chỉ huy đầu tiên của binh chủng xe
tăng của Hoa Kỳ. (Nguồn: Wikipedia)
Vincent Willem van Gogh (30/3/1853—29/7/1890), thường
được biết đến với tên Vincent Van Gogh, là một danh hoạ Hà
Lan thuộc trường phái hậu ấn tượng. Nhiều bức tranh của ông
nằm trong số những tác phẩm nổi tiếng nhất, được yêu thích
nhất và cũng đắt nhất trên thế giới . Van Gogh là nghệ sĩ tiên
phong của trường phái biểu hiện và có ảnh hưởng rất lớn tới
mỹ thuật hiện đại, đặc biệt là tới trường phái dã thú (Fauvism)
và trường phái biểu hiện tại Đức. (Nguồn: Wikipedia)
Ghi chú của tác giả
Tôi đã viết cuốn sách này một cách chính thức từ năm 2005,
và không chính thức trong suốt cả quãng đời trưởng thành của
mình. Tôi đã nói và viết với hàng trăm, có lẽ là hàng nghìn
người về những chủ đề bàn luận đến ở đây, và cũng đã đọc
chừng ấy sách, các nghiên cứu học thuật, các bài báo và tạp
chí, những cuộc thảo luận ở chat-room trên mạng, và những
bài blog. Một vài trong số này tôi đã nhắc đến trong cuốn
sách; một số khác thì được nhắc đến trong hầu như mọi câu
văn mà tôi viết. Im lặng đứng trên rất nhiều đôi vai, đặc biệt là
các học giả và các nhà nghiên cứu mà công trình của họ đã
dạy tôi rất nhiều. Trong một thế giới hoàn hảo, tôi sẽ đề tên tất
cả mọi nguồn thông tin, tất cả những người thầy, và tất cả
những người mà tôi đã từng phỏng vấn. Nhưng để văn bản còn
có thể đọc được, một số cái tên sẽ chỉ xuất hiện trong phần
Chú thích hoặc Lời ghi nhận.
Vì những lý do tương tự, tôi đã không dùng dấu ba chấm hay
ngoặc đơn trong một số câu trích dẫn, nhưng đã đảm bảo rằng
những từ thêm vào hoặc bị cắt đi không làm thay đổi dụng ý
của người nói hay người viết. Nếu bạn muốn trích dẫn lại
những câu này từ nguồn nguyên bản của nó, các liên kết đưa
bạn tới văn bản gốc có trong phần Chú thích.
Tôi đã thay đổi danh tính và một số chi tiết có thể dùng để
nhận diện những người có trong các câu chuyện mà họ kể cho
tôi, cũng như trong các câu chuyện của chính tôi với tư cách
một luật sư và một nhà tư vấn. Để bảo vệ sự riêng tư của các
học viên tại lớp học kỹ năng nói trước đám đông của Charles
di Cagno, những người vốn không có ý định được nhắc đến
trong cuốn sách này khi họ đăng ký lớp học, câu chuyện về
buổi học đầu tiên của tôi ở lớp học đó thực ra là một tổng hợp
của vài buổi học khác nhau; cả câu chuyện về Greg and Emily
cũng vậy, được xây dựng từ nhiều cuộc phỏng vấn với các cặp
đôi tương tự. Ngoài việc bị giới hạn bởi trí nhớ của tôi, tất cả
các câu chuyện khác đều đã được thuật lại như cách chúng đã
diễn ra hoặc đã được kể lại cho tôi. Tôi không tiến hành kiểm
tra lại tính xác thực của những câu chuyện mà người khác kể
cho tôi về chính họ, nhưng chỉ bao gồm vào đây những câu
chuyện mà tôi tin là có thật.
GIỚI THIỆU
Hai cực Bắc–Nam của tính cách con người
Montgomery, Alabama. Ngày 1 tháng Mười Hai, năm 1955.
Trời vừa chập tối. Một chiếc xe buýt dừng lại bên bến, và một
người đàn bà phục sức giản dị, tuổi chừng bốn mươi bước lên
xe. Bà đứng thẳng người, bất chấp việc đã dành suốt cả ngày
hôm đó cúi gập bên bàn ủi quần áo, trong căn tiệm may ẩm
thấp, tối tăm của mình tại khu bách hóa Montgomery Fair. Bàn
chân bà sưng tấy vì mệt mỏi, hai bả vai đau nhức. Bà ngồi yên
lặng trên hàng ghế đầu tiên của dãy ghế dành cho người Da
màu, ngắm nhìn từng tốp, từng tốp hành khách chậm chạp lấp
đầy dần từng băng ghế trống trên chiếc xe. Cho đến khi người
tài xế đột nhiên yêu cầu bà phải đứng dậy và nhường chỗ cho
một hành khách người da trắng.
Người phụ nữ bé nhỏ chỉ thốt ra một từ duy nhất, một từ ngữ
đã châm ngòi cho một trong những phong trào dân quyền lớn
nhất của thế kỷ 20, một từ ngữ đã giúp cho nước Mỹ tìm thấy
bản ngã khác tốt hơn cho chính mình.
Bà đã nói: “Không.”
Người tài xế đe dọa sẽ báo bắt bà nếu bà không chịu làm theo
yêu cầu. “Ông có thể làm thế.” Rosa Parks trả lời.
Một viên cảnh sát tới nơi. Ông ta hỏi Parks tại sao bà không
chịu đứng dậy. “Tại sao tất cả các người cứ mãi o ép chúng
tôi?” bà chỉ đơn giản hỏi lại. “Tôi không biết”, viên cảnh sát
nói. “Nhưng luật là luật, và bà sẽ bị bắt”.
Trong buổi chiều ngày diễn ra phiên tòa tuyên án Parks tội
“gây rối trật tự công cộng”; Hiệp Hội Vì Montgomery Tiến Bộ
(Montgomery Improvement Association) tổ chức một cuộc
biểu tình ủng hộ Parks tại Giáo đường Baptist Phố Holt, trong
khu nghèo nhất của cả thành phố. Năm nghìn người tụ tập để
ủng hộ hành động dũng cảm đơn độc của Parks. Họ lấp đầy
sảnh đường nhà thờ, đông đến nỗi những băng ghế của sảnh
đường rút cục không thể chứa thêm được nữa. Những người
còn lại lặng lẽ chờ đợi bên ngoài, lắng nghe qua những chiếc
loa. Vị linh mục Martin Luther King Jr. nói với đám đông: “Sẽ
có một lúc con người không thể chịu đựng được việc tiếp tục
bị giày xéo bởi gót chân sắt của sự đàn áp”, ông nói. “Sẽ có
một lúc con người không thể chịu đựng được việc tiếp tục bị
đẩy ra khỏi ánh nắng ấm áp của mặt trời tháng Bảy, và bị bỏ
lại một mình trong cái lạnh cắt thịt của tháng Mười Một nơi
miền núi An-pơ.”
Ông ngợi ca hành động dũng cảm của Parks, và ôm lấy bà. Bà
đứng đó, lặng yên, chỉ sự có mặt của bà cũng đủ để khích động
cả đám đông. Tổ chức đã phát động một phong trào tẩy chay
xe buýt kéo dài đến 381 ngày sau đó. Những người dân lê
bước hàng nhiều dặm đường để đến nơi làm việc. Họ đi nhờ
xe với những người mới gặp. Họ thay đổi con đường lịch sử
của cả Liên Bang Hoa Kỳ.
Tôi đã luôn hình dung về Rosa Parks như là một kẻ rất hiên
ngang, oai vệ, một người phụ nữ mạnh mẽ, quyết đoán; có thể
dễ dàng đối mặt với cả chiếc xe buýt chứa đầy các hành khách
với những ánh nhìn cay độc. Nhưng khi bà mất vào năm 2005
ở tuổi 92, cơn lũ ồ ạt các bài cáo phó đăng trên các trang báo
đều miêu tả bà như một người rất nhỏ nhẹ, dịu dàng, và thậm
chí vóc người của bà cũng rất thấp bé. Họ nói bà rất “rụt rè và
nhút nhát”, nhưng có “lòng dũng cảm của một con sư tử”. Các
tờ báo viết về bà đều tràn ngập những lời ca ngợi như “sự
khiêm tốn cấp tiến” và “sự ngoan cường tĩnh lặng”. Nghĩa là
thế nào khi một người có thể ngoan cường một cách tĩnh lặng?
- những lời này dường như muốn ngầm hỏi. Làm thế nào bạn
có thể vừa rụt rè, lại vừa thật dũng cảm?
Parks có vẻ nhận rõ nghịch lý này, gọi tên cuốn tự truyện của
mình là “Sức mạnh im lặng” (Quiet Strength)—một tiêu đề có
vẻ như muốn thách thức những nhận định của chúng ta. Tại
sao im lặng lại không thể có sức mạnh? Và im lặng thực sự
còn làm được những gì nữa, mà trước giờ chúng ta chưa bao
giờ chịu nhìn nhận?
Cuộc sống của chúng ta được định hình bởi tính cách cũng sâu
sắc như nó bị ảnh hưởng bởi giới tính hay chủng tộc vậy. Và
phương diện quan trọng nhất trong tính cách của một con
người—“Hai cực Bắc– Nam của tính cách”, như một nhà khoa
học đã nói—là ở việc chúng ta rơi vào đâu trên trục nối giữa
hai thái cực Hướng Nội—Hướng Ngoại. Vị trí của chúng ta
trên thang nối này tác động tới cách chúng ta chọn bạn bè và
người tình, cách chúng ta bắt đầu một cuộc trò chuyện, tìm
giải pháp cho những sự khác biệt, và thể hiện tình yêu. Nó ảnh
hưởng tới sự nghiệp mà chúng ta chọn, và góp phần quan
trọng quyết định xem liệu chúng ta có thành công trong sự
nghiệp đó hay không. Nó điều khiển việc chúng ta thực hiện
thường xuyên đến đâu các hoạt động như tập thể thao, ngoại
tình, làm việc hiệu quả mà không cần ngủ, học từ những sai
lầm trong quá khứ, đặt những canh bạc lớn trên thị trường
chứng khoán, bỏ qua món lợi tức thời để có được lợi ích về lâu
dài trong tương lai, làm một nhà lãnh đạo giỏi, và đặt những
câu hỏi như : “Nếu trong trường hợp đó thì mọi việc sẽ ra
sao?”2. Nó được phản chiếu ngay trong trục thông tin trong
não bộ của mỗi con người, trong từng nơ-ron truyền dẫn xung
điện, và trong từng góc khuất nhỏ nhất trong hệ thần kinh của
mỗi chúng ta. Ngày nay, sự hướng nội và hướng ngoại là hai
trong số những chủ đề được nghiên cứu nhiều nhất trong tâm
lý học tính cách, làm khích động trí tò mò của hàng trăm nhà
khoa học khắp nơi trên toàn cầu.
Các nhà nghiên cứu này đã có những khám phá vô cùng thú vị,
với sự hỗ trợ đắc lực từ những công nghệ mới nhất; nhưng
chúng chỉ là một phần nhỏ trong một lịch sử lâu dài về nghiên
cứu tâm lý con người. Các thi gia và các nhà triết học cổ đại
đã có những suy nghĩ về người hướng nội và hướng ngoại
ngay từ những năm tháng đầu tiên của lịch sử có thể ghi chép
được. Cả hai loại tính cách này đều xuất hiện trong Kinh
Thánh, cũng như trong ghi chép của các thầy thuốc từ thời Hy
Lạp và La Mã cổ đại; và một số nhà nghiên cứu tâm lý tiến
hóa (evolutionary psychologists) đã khẳng định rằng lịch sử
của hai loại tính cách này còn vươn xa hơn thế nữa: vương
quốc của loài vật cũng có “hướng nội” và “hướng ngoại”, như
rồi chúng ta sẽ thấy, từ ruồi giấm cho đến cá vược, đến động...
 





