SỞ GD & ĐT THỪA THIÊN HUẾ
TRƯỜNG THPT PHÚ BÀI

ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ I - NĂM HỌC 2023 - 2024
Môn: NGỮ VĂN 11
Thời gian làm bài: 90 phút

Họ, tên thí sinh:.............................................

Số báo danh: ......................................................

I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản sau :
(1) Tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ; từng tiếng một vang ra để gọi buổi
chiều. Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như những hòn than sắp
tàn. Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời.
Chiều, chiều rồi. Một chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng
ruộng theo gió nhẹ đưa vào. Trong cửa hàng hơi tối, muỗi đã bắt đầu vo ve. Liên ngồi yên lặng
bên mấy quả thuốc sơn đen; đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê
thấm thía vào tâm hồn ngây thơ của chị; Liên không hiểu sao, nhưng chị thấy lòng buồn man
mác trước cái giờ khắc của ngày tàn.
- Em thắp đèn lên chị Liên nhé?
Nghe tiếng An, Liên đứng dậy trả lời:
- Hẵng thong thả một lát nữa cũng được. Em ra ngồi đây với chị kẻo ở trong ấy muỗi.
An bỏ bao diêm xuống bàn cùng chị ra ngoài chõng ngồi; chiếc chõng nan lún xuống và kêu cót két.
- Cái chõng này sắp gãy rồi chị nhỉ?
- Ừ để rồi chị bảo mẹ mua cái khác thay vào.
Hai chị em gượng nhẹ ngồi yên nhìn ra phố. Các nhà đã lên đèn cả rồi, đèn treo trong
nhà bác phở Mĩ, đèn hoa kì leo lét trong nhà ông Cửu, và đèn dây sáng xanh trong hiệu
khách… Những nguồn ánh sáng ấy đều chiếu ra ngoài phố khiến cát lấp lánh từng chỗ và
đường mấp mô thêm vì những hòn đá nhỏ một bên sáng một bên tối.
Chợ họp giữa phố đã vãn từ lâu. Người về hết và tiếng ồn ào cũng mất. Trên đất chỉ còn
rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía. Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn
với mùi cát bụi quen thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng là mùi riêng của đất, của quê hương
này. Một vài người bán hàng về muộn đang thu xếp hàng hóa, đòn gánh đã xỏ sẵn vào quang rồi,
họ còn đứng nói chuyện với nhau ít câu nữa.
Mấy đứa trẻ con nhà nghèo ở ven chợ cúi lom khom trên mặt đất đi lại tìm tòi. Chúng nhặt
nhạnh thanh nứa, thanh tre hay bất cứ cái gì đó có thể dùng được của các người bán hàng để lại,
Liên trông thấy động lòng thương nhưng chính chị cũng không có tiền để mà cho chúng nó.
[…]
(2) Trời đã bắt đầu đêm, một đêm mùa hạ êm như nhung và thoảng qua gió mát. Đường phố
và các ngõ con dần dần chứa đầy bóng tối. Các nhà đã đóng im ỉm, trừ một vài cửa hàng còn thức,
nhưng cửa chỉ để hé ra một khe ánh sáng. Trẻ con tụ họp nhau ở thềm hè, tiếng cười nói vui vẻ,
khiến An thèm muốn nhập bọn với chúng để nô đùa, nhưng sợ trái lời mẹ dặn phải coi hàng, nên
hai chị em đành ngồi yên trên chỏng, đưa mắt theo dơi những bóng người về muộn, từ từ đi trong
đêm.

[…]
Đêm tối đối với Liên quen lắm, chị không sợ nó nữa. Tối hết cả, con đường thăm thẳm ra
sông, con đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại sẫm đen hơn nữa. Giờ chỉ còn ngọn đèn
con của chị Tí, và cái bếp lửa của bác Siêu chiếu sáng một vùng đất cát; trong cửa hàng, ngọn
đèn của Liên, ngọn đèn vặn nhỏ, thưa thớt từng hột sáng lọt qua phên nứa. Tất cả phố xá trong
huyện bây giờ thu nhỏ lại nơi hàng nước của chị Tí. Thêm được một gia đình bác xẩm ngồi trên
manh chiếu, cái thau sắt trắng để trước mặt, nhưng bác chưa hát vì chưa có khách nghe.
Chị Tí phe phẩy cành chuối khô đuổi ruồi bò trên mấy thức hàng, chậm rãi nói:
- Giờ muộn thế này mà họ chưa ra nhỉ?
Chị muốn nói mấy chú lính trong huyện, mấy người nhà của cụ thừa, cụ lục là những
khách hàng quen của chị. Bác Siêu đáp vẩn vơ.
- Hôm nay trong ông giáo cũng có tổ tôm. Dễ họ không phải đi gọi đâu.
Vợ chồng bác xẩm góp chuyện bằng mấy tiếng đàn bầu bần bật trong yên lặng. Thằng con
bò ra đất, ngoài manh chiếu, nghịch nhặt những rác bẩn vùi trong cát bên đường. Chừng ấy
người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ.
[…]
(Trích: Hai đứa trẻ, Thạch Lam; sách Ngữ văn 11-tập 1– NXB giáo dục 2007)
Trả lời các câu hỏi sau:
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định ngôi kể của đoạn trích trên?
Câu 2. (0,5 điểm) Hãy chỉ ra những từ ngữ miêu tả âm thanh của phố huyện khi chiều về?
Câu 3. (0,5 điểm) Hãy nhận diện hai biện pháp tu từ trong câu văn sau:
“Tiếng trống thu không trên cái chòi của huyện nhỏ; từng tiếng một vang ra để gọi buổi chiều.
Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như những hòn than sắp tàn.”
Câu 4. (1,0 điểm) Nêu nội dung, ý nghĩa của các chi tiết miêu tả ánh sáng những ngọn đèn ở
các câu văn in đậm trong đoạn (1) của ngữ liệu.
Câu 5. (1,0 điểm) Em hãy phân tích tác dụng của việc sử dụng hai hình ảnh tượng trưng sau
trong đoạn trích: Ánh sáng và bóng tối.
Câu 6. (1,0 điểm) Từ chi tiết: “Mấy đứa trẻ con nhà nghèo ở ven chợ cúi lom khom trên mặt đất
đi lại tìm tòi. Chúng nhặt nhạnh thanh nứa, thanh tre hay bất cứ cái gì đó có thể dùng được của
các người bán hàng để lại, Liên trông thấy động lòng thương nhưng chính chị cũng không có tiền
để mà cho chúng nó.” Em thấy Liên là một cô bé như thế nào?
Câu 7. (1,0 điểm) Từ cách ứng xử nhân vật Liên trong đoạn trích, em rút ra bài học về cách ứng
xử giữa em với những người xung quanh trong cuộc sống.
Câu 8. (0,5 điểm) Câu văn “Chừng ấy người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho
sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ” là thông điệp Thạch Lam muốn gửi gắm. Em hãy nhận xét
về ý nghĩa của bức thông điệp đó!
II. LÀM VĂN (4 điểm)
Viết một bài luận (khoảng 500 chữ) bày tỏ suy nghĩ của anh chị về vai trò của ý chí, nghị lực
trong cuộc sống.

SỞ GD & ĐT THỪA THIÊN HUẾ
TRƯỜNG THPT PHÚ BÀI
Phần

ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ I - NĂM HỌC 2023 - 2024
Môn: NGỮ VĂN 11
Thời gian làm bài: 90 phút

Câu
Nội dung
Điểm
1
Ngôi thứ ba
0,5
* Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
- Học sinh trả lời các đáp án khác: 0,0 điểm.
2
Âm thanh: tiếng trống thu không; tiếng ếch nhái kêu ran, tiếng muỗi vo
0,5
ve, tiếng chõng nan kêu cót két.
* Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời 3 -4 cụm từ ngữ như đáp án: 0,5 điểm.
- Học sinh chỉ trả lời 1-2 cụm từ ngữ: 0,25 điểm
- Học sinh không trả lời được cụm từ ngữ nào như đáp án: 0,0 điểm.
3
Nhân hóa, so sánh
0,5
* Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời như đáp án: 0,5 điểm.
- Học sinh trả lời đúng một biện pháp: 0,25 điểm.
- Học sinh không trả lời đúng: 0, 0 điểm
4
- Tất cả đều là chỉ thứ ánh sáng yếu ớt (leo lét, sáng xanh) và giam hãm 1,0
(trong nhà bác phở Mĩ, trong nhà ông Cửu, trong hiệu khách). Ngần ấy
nguồn sáng được thắp lên nhưng không đủ để chiếu sáng vùng đất cát
phía trước mà chỉ có thể làm cho cát lấp lánh từng chỗ và đường mấp
mô thêm vì những hòn đá nhỏ một bên sáng một bên tối.
- Chi tiết đắt giá tô đậm cuộc sống tăm tối, tù hãm của những người dân
của phố huyện nghèo.
* Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời được 2 ý như đáp án: 1,0 điểm.
- Học sinh chỉ trả lời 1 ý : 0,5 điểm
- Học sinh không trả lời được: 0,0 điểm.
( Học sinh có cách diễn đạt khác có ý đúng cho điểm)
5
- Hình ảnh tượng trưng:
1,0
+ Ánh sáng: tượng trưng cho cuộc sống giàu sang, sung sướng, nhộn
nhịp.
+ Bóng tối: tượng trưng cho cuộc sống nghèo khổ, tăm tối, buồn bã.
-> Trong đoạn trích, nhà văn miêu tả ánh sáng thì nhỏ nhoi, le lói, yếu
ớt; Miêu tả bóng tối thì dày đặc, phủ khắp không gian. Từ đó, Thạch
Lam muốn nhấn mạnh cuộc sống của người dân nơi phố huyện trước
cách mạng tối tăm, nghèo khổ.
* Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời được như đáp án: 1,0 điểm.
- Học sinh chỉ trả lời 1 ý : 0,5 điểm
- Học sinh không trả lời được: 0,0 điểm.

6

7

8

II

( Học sinh có cách diễn đạt khác có ý đúng cho điểm)
- Liên là một cô bé nhạy cảm, biết rung cảm với cuộc sống xung quanh.
- Liên có tấm lòng nhân hậu, yêu thương mọi người.
* Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời được 2 ý như đáp án: 1,0 điểm.
- Học sinh chỉ trả lời 1 ý : 0,5 điểm
- Học sinh không trả lời được: 0,0 điểm.
( Học sinh có cách diễn đạt khác có ý đúng cho điểm)
- Luôn luôn quan tâm đến những gì đang xảy ra xung quanh mình.
- Luôn yêu thương mọi người.
- Luôn cảm thông, chia sẻ với những con người bất hạnh.
* Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời được 2 ý như đáp án: 1,0 điểm.
- Học sinh chỉ trả lời 1 ý : 0,5 điểm
- Học sinh không trả lời được: 0,0 điểm.
( Học sinh có cách diễn đạt khác có ý đúng cho điểm)
- Thông điệp Thạch Lam muốn gửi gắm: Luôn luôn lạc quan, hi vọng,
hãy luôn có niềm tin vào cuộc sống, luôn phấn đấu vì một tương lai tươi
sáng hơn.
* Hướng dẫn chấm:
- Học sinh trả lời được như đáp án: 0,5 điểm
- Học sinh trả lời chưa đủ ý hoặc có nội dung phù hợp nhưng diễn đạt
chưa tốt: 0,25 điểm
- Học sinh trả lời không thuyết phục hoặc không trả lời: 0,0 điểm
VIẾT
a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Mở bài nêu được vấn đề, thân bài
triển khai được vấn đề, kết bài khái quát được vấn đề
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: vai trò của ý chí, nghị lực trong
cuộc sống.
HD chấm:
- Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.
- Học sinh xác định chưa đúng vấn đề cần nghị luận: 0,0 điểm.
c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm:Học sinh có thể
triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận,
kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Dưới đây là một vài gợi ý:
 *Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần nghị luận
* Thân bài:
Luận điểm 1: Giải thích khái niệm ý chí nghị lực
 Ý chí, nghị lực là bản lĩnh, sự dũng cảm và lòng quyết tâm cố
gắng vượt qua thử thách dù khó khăn, gian khổ đến đâu để đạt
được mục tiêu đề ra.
 Người có ý chí nghị lực là người có ý chí sức sống mạnh mẽ, luôn
kiên trì, nhẫn nại vượt qua những khó khăn, chông gai trong cuộc

1,0

1,0

0,5

4.0
0,25
0,5

2.0

đời để vươn lên, khắc phục hoàn cảnh đi đến thành công.
* Luận điểm 2 :bàn luận vài trò ý nghĩa của ý chí, nghị lực:
 Nghị lực giúp con người đối chọi với khó khăn, vượt qua thử
thách của cuộc sống một cách dễ dàng hơn. Ví dụ: Bill Gate…
 Có niềm tin vào bản thân, tinh thần lạc quan để theo đuổi đến
cùng mục đích, lí tưởng sống.
 Thay đổi được hoàn cảnh số phận, cuộc sống có ích, có ý nghĩa
hơn.
 Trở thành những tấm gương về ý chí, nghị lực vượt lên số phận.
 Người có ý chí nghị lực sẽ luôn được mọi người ngưỡng mộ, cảm
phục, đồng thời tạo được lòng tin ở người khác.
* Bình luận, mở rộng
- Phê phán những người không có ý chí, nghị lực:
 Những người chưa làm nhưng thấy khó khăn đã nản chí, thấy thất
bại thì hủy hoại và sống bất cần đời.
 Những người có điều kiện đầy đủ nhưng không chịu học tập,
buông thả, không nghĩ đến tương lai.
 Những người khi gặp khó khăn là buông xuôi, nản chí, phó mặc
cho số phận.
=> Lối sống cần lên án gay gắt.
- Phương hướng rèn luyện:
 Rèn luyện ý chí, nghị lực, luôn biết vươn lên, vượt qua khó khăn
trong cuộc sống.
 Biết chấp nhận những khó khăn, thử thách, coi khó khăn, thử
thách là môi trường để tôi luyện.
* Bài học nhận thức và hành động:
 Cuộc sống nhiều gian nan, thử thách thì nghị lực sống là rất quan
trọng.
 Cần phải học cách rèn luyện mình để có thể vững vàng và trưởng
thành hơn sau mỗi lần vấp ngã.
 Rèn luyện bản thân thành người có ý chí và nghị lực để vượt qua
mọi chông gai và thử thách trên chặng đường dài.
 Lên án, phê phán những người sống mà không có ý chí nghị lực,
không có niềm tin về cuộc sống.
 Học tập những tấm gương sáng để đi tới thành công.
HD chấm:
- Phân tích đầy đủ, sâu sắc: 2.0 điểm.
- Phân tích chưa đầy đủ hoặc chưa sâu: 1,0 điểm – 1,75 điểm.
- Phân tích hời hợt, sơ sài: 0,25 điểm – 0,75 điểm.
* Đánh giá khái quát:
Khẳng định ý nghĩa vấn đề, bài học cho bản thân
HD chấm:
+ Trình bày được 2 ý: 0,5 điểm.
+ Trình bày được 1 ý; 0,25 điểm.

0.5

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.
HD chấm: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả, ngữ
pháp
e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn
đạt mới mẻ.
HD chấm:
+ Không cho điểm nếu bài làm có những suy nghĩ và diễn đạt ngô nghê,
tối nghĩa
+ Cho 0.25 điểm nếu suy nghĩ chưa thực sự có chiều sâu, diễn đạt đúng
nhưng chưa hay
I+II

0.25

0.5

10
-------------HẾT------------